Ancak bunun yanında, duyduğumuzda “Yok artık” dediğimiz bazı olaylar da yaşanmıyor değil. Örneğin belediyemizin mahalle mahalle düzenlediği iftar programları… Öncelikle bu ince düşünce için teşekkür etmek gerekir. Gönül ister ki aşevlerine, iftar sofralarına kimsenin ihtiyacı olmasın; herkesin evinde çorbası kaynasın. Ama Ramazan’daki bu iftar sofraları aslında insanları bir araya getiren güzel bir gelenek, bir buluşma vesilesi.

Fakat dün (13 Mart 2026) kulağımıza gelen bir konu var. İddialara göre belediye başkanının talimatıyla iftar programlarına belediye personelinin katılımı zorunlu tutuluyormuş. Sebebi de oldukça açık görünüyor. Ramazan’ın başında Yenifoça’da yapılan iftar programına İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı’nın da katılacağı söylenmişti ve o gün ciddi bir kalabalık oluşturulmak istenmişti. Personelin eksiksiz orada bulunması için çağrılar yapılmış.

Ardından başkanın kendi köyü olan Gerenköy’de verilen iftarda katılımın oldukça düşük olduğu, köyden insanların defalarca aranarak davet edildiği bilgileri de geliyor. Hatta masa masa belediye personeliyle salonun doldurulmaya çalışıldığı söyleniyor.

Şimdi ise Foça Nihat Dirim Barış ve Demokrasi Meydanı’nda verilecek iftar için belediyenin şirketi olan Bağkent’te çalışan işçilerin bulunduğu WhatsApp grubundan, başkan talimatıyla iftara çağrı yapıldığı ifade ediliyor.

Sormak gerekiyor: İftarda yoklama mı alınacak? İnsanların özel hayatı yok mu? Mesai saati bittikten sonra, fazla mesai ödemesi yapılmadan personelin belli bir yerde bulunmasını istemek ciddi bir tartışma konusudur. Ramazan’da insanlar aileleriyle, sevdikleriyle, dostlarıyla iftar yapmak ister. Buna saygı gösterilmesi gerekir.

Eğer yüzlerce personelin katılımı bekleniyorsa, bunun bir karşılığı olacak mı? Fazla mesai ücreti ödenecek mi? Çünkü bu ücretler de nihayetinde kamunun, yani hepimizin cebinden çıkıyor.

Foça’da güler yüzlü insanlar görmek istiyoruz. Son dönemde bunun azaldığını hissediyoruz. Sezon yaklaşırken karşılaştığımız sorunları da önümüzdeki günlerde konuşmaya devam edeceğiz.

Herkese tekrar hayırlı Ramazanlar diliyorum.

1990’lı yılların ortalarına kadar Türkiye'de tütün üretiminin başkenti Akhisar’dı. Türkiye yıllık 200 bin ton tütün üretirken bu üretimin 120 bin tonu Akhisarlı tütün üreticilerinin eseri olurdu. 

Tütün piyasası Akhisar’da açıklanırdı. 1988’de açıklanan fiyatın düşük bulunması üzerine üreticiler İzmir–İstanbul yolunu trafiğe kapatarak eylem yaptı. O günden sonra tütün baş fiyatı bir daha Akhisar’da açıklanmadı; üretici fiyatı İzmir’den öğrenir oldu.

Bir dönem, tütünün kilosu ile 70’lik rakının fiyatı neredeyse eşitti. Bugün ise 70’lik rakı 1.200 TL civarındayken, tütün 300 TL’ye kadar düşmüş durumda. Aradaki fark, yılların emeğinin nasıl değersizleştiğini anlatmaya yetiyor.

1977’de temeli atılan Akhisar Sigara Fabrikası, siyasilerin nutuklarında yıllarca yer aldı ama bir gün bile üretim yapamadı. Fabrika çalışanları hiç çalışmadan emekli oldu. Tütün üreticisinin emeğinin karşılığını alamaması, ardından gelen kota uygulamaları, sözleşmeli üretim modeli ve TEKEL'in kapatılması, Akhisar’da büyük bir dönüşümün başlangıcı oldu.

TÜTÜNDEN ZEYTİNE DÖNÜŞÜM

Akhisarlılar, 1990'lı yıllarda tütünden zeytine yöneldi. Bugün 17 milyon zeytin ağacıyla Akhisar adeta bir zeytin denizi. Türkiye’nin yaklaşık 200 milyon zeytin ağacı olduğu düşünüldüğünde, her dokuz ağaçtan biri Akhisar’da kök salıyor. Üstelik bu topraklar zeytine yabancı değil; Akhisar’da bin beş yüz yaşına ulaşmış kadim zeytin ağaçları hâlâ yaşıyor.

Tütünden zeytine geçiş yapan üreticiler, zeytinliklerini nizami ölçülerde kurdu; sulama altyapısını oluşturdu, ilaçlama, gübreleme ve budama konularında örnek oldu. Bu bilinçli üretimle Akhisar, sofralık zeytinin başkenti haline geldi. Bugün Türkiye'nin sofralık yeşil zeytin ihtiyacının yüzde 70’ini, siyah zeytin talebinin yüzde 30’unu Akhisar karşılıyor.

AKHİSAR'IN ZEYTİN BAŞARISI

İç piyasada güçlü bir oyuncu olan Akhisar, aynı zamanda dünyanın dört bir yanına zeytin ve zeytinyağı ihraç ediyor. Resmî rakamlara göre yıllık 50 milyon dolarlık ihracat yapılıyor; ancak ihracatı İzmir, Balıkesir, Manisa, Aydın, İstanbul ve Bursa üzerinden yapılan ürünler de hesaba katıldığında bu rakam 100 milyon doları aşıyor.

Eskiden tütün işleme tesisleri İzmir’deyken, bugün Akhisar zeytincilikte bir organize sanayi bölgesini dolduracak kadar fabrikaya sahip. Bu da kent ekonomisine ve istihdama büyük katkı sağlıyor. Zeytin toplama ve budama süreci yaklaşık altı ay sürüyor ve binlerce kişiye yevmiyeli iş imkânı sunuyor. Geçtiğimiz hafta Sindelli Köyü’nde üreticiler günlük yevmiyenin 1.300 TL civarında olduğunu söylediler. Günlük 20 bin kişinin bu süreçte çalıştığını düşündüğümüzde, yalnızca işçilikten kente yıllık yaklaşık 5 milyar TL’lik girdi sağlanıyor.

LEZİZ AKHİSAR FESTİVALİ

Akhisar, mübadele yıllarında Balkanlardan aldığı göçlerle kültürel zenginliğini artırdı. 1920’lerden itibaren gelen soydaşlarımız, Akhisar mutfağını çeşitlendirdi ve zenginleştirdi; 1950'li yıllardaki ikinci göç dalgası ise bu lezzet mirasını kalıcı hale getirdi.

Bugün Akhisar, gastronomi turizmine yatırım yapıyor. Akhisar Ticaret Borsası, Ticaret ve Sanayi Odası, Belediyesi, Kaymakamlığı, Ziraat Odası ve sivil toplum kuruluşlarının işbirliği ile 2009’da, o dönemki Borsa Başkanı Emin Demirci’nin öncülüğünde başlatılan Akhisar Zeytin Hasat Şenliği, hem zeytincilikteki başarıyı hem de kentin lezzetlerini ülke gündemine taşıdı.

Son yıllarda belediye, Akhisar’ın yöresel mutfağını sosyal medya fenomenleri aracılığıyla geniş kitlelere tanıtıyor. Bu çabanın devamı niteliğinde, 25–26 Ekim 2025 tarihlerinde düzenlenecek Leziz Akhisar Festivali, pideli paçadan köfteye, katmerden keşkeğe, helvadan zeytinyağlılara, kokoreçten tatlılara kadar uzanan bir lezzet şöleni sunacak.

Ekonomi Muhabirleri Derneği İzmir Şubesi olarak festivalin tanıtım toplantısı için Akhisar’daydık. 

Akhisar Belediye Başkanı Ekrem Kayserili, Akhisar’ın son yıllarda bir lezzet durağına dönüştüğünü ve pek çok insanın gastronomi rotasına Akhisar’ı eklediğini vurguladı. Ziyaretimiz sırasında Akhisarlılar’ın bu festivali de bugüne kadar yaptıkları her iş gibi başarıyla gerçekleştireceklerine dair inancımız pekişti.

Akhisar’a, Akhisar esnafına bereket getirmesini diliyorum. Ve bu satırları okuyan herkesi 25–26 Ekim 2025 tarihlerinde Akhisar’ın lezzetlerini yerinde deneyimlemeye davet ediyorum.

Öncelikle, konunun uzmanları kayıt dışı ekonomiyi nasıl tanımlıyorlar bir bakalım. Kayıt dışı ekonomi, devletten gizlenen, kayda geçirilmeyen ve bu sebeple denetlenemeyen, faaliyetlerin tümü olarak tanımlıyorlar. Yasa dışı ekonomi, gayriresmî ekonomi, gizli ekonomi diye de adlandırılır. Genel olarak kayıt dışı ekonominin, mal ve hizmet üretimine konu olmasına karşılık ekonominin geleneksel ölçüm yöntemleriyle bütünüyle tespit edilemeyen ve GSMH hesaplamalarına yansımayan alanları kapsadığı kabul edilmektedir.

Yine ekonomistler; enformel ekonomiyi, yasal olmakla beraber kayıtdışı olan ekonomik faaliyetlerden oluşmaktadır. Bir diğer deyişle, yeraltı ekonomisini oluşturan faaliyetler yasalarla yasaklanmış faaliyetlerdir. Örnek olarak, uyuşturucu ticareti, kaçakçılık, kalpazanlık, mafya, rüşvet, hırsızlık gibi faaliyetlerden söz etmek mümkündür. Toparlayacak olursak, kayıt dışı ekonomi, resmi kayıtlara geçmeyen ekonomik faaliyetleri içerir. Bu tür faaliyetler, vergi kaçırma, sigortasız işçi çalıştırma ve yasa dışı ticaret gibi durumları kapsar. 

Türkiye'de kayıt dışı ekonomiye gelince, yapılan ölçüm çalışmalarında  kavramsal tutarlılık ve netlik yoktur.  Hazine ve Maliye Bakanlığı teşkilatı içinde yer alan Risk Analiz Genel Müdürlüğü tarafından hazırlanan, Kayıtdışı Ekonomiyle Mücadele Eylem Planı 2023-2025 dahil olmak üzere, resmi raporlarda bir rakam verilmemekle birlikte, Türkiye'de kayıt dışı ekonominin, %30 ile %40 arasında olduğu tahmin edilmektedir

Kayıt dışı istihdam ise, kayıt dışı ekonominin bir parçasıdır. ILO'nun tanımlarına göre, çalışanların ilgili kurum ve kuruluşlara bildirilmemesi, kayıt dışı istihdamın bir göstergesi olarak tanımlanıyor.

Başka bir anlatım ile ekonomik hayata katılmayan kişilerin varlığı, çalışma hayatında geride kalan dezavantajlı grupların (engelli ve kadın vs) istihdamda yer bulamamaları kayıt dışı istihdamın göstergeleri olarak kabul edilebilmektedir.

Kayıt dışı ekonominin yaygın olmasının, birkaç nedeni var. Bunlar arasında vergi oranlarının yüksek olması, yasal düzenlemelerin yetersizliği ve ekonomik kriz dönemlerinde, iş güvencesinin azalması yer alıyor.

Kayıt dışı ekonomi, vergi gelirlerinin azalmasına, sosyal güvenlik sisteminin zayıflamasına ve haksız rekabete neden olabilir. Ayrıca, işçilerin haklarının korunamaması ve iş güvenliği standartlarının düşüklüğü gibi sosyal etkileri de vardır.

Ne yapmalı; kayıt dışı ekonomiyi ortadan kaldırmak/azaltmak için her şeyden önce, sistemdeki tüm aktörlerin iradesini güçlü bir şekilde göstermesi gerekir. Kamu otoritesi; popilist politikaları terk edlp, kayıt dışılıkla ilgili tüm yasal düzenlemeleri uygulayabilir veya yaptırımları ağırlaştırabilir. Ancak, çalışanlardan veya işverenlerden yani ilgili kesimlerin, gerekli desteğini almazsa, sorunun çözümü çok zor olacaktır.

Ülkede, kayıt dışı ekonomiyi azaltmak için çeşitli önlemler alınmalıdır. Bu önlemler arasında vergi teşvikleri, denetimlerin artırılması ve dijitalleşme çalışmaları yer alır. Özellikle elektronik fatura ve belge sistemlerinin yaygınlaşması, kayıt dışı ekonomik faaliyetlerin tespit edilmesini kolaylaştıracaktır.

Ekonomideki kayıt dışılığın azaltılabilmesi için yukarıda belirtilen çalışmalar yanında, ilgili tüm kurumlar arasında koordineli bir işbirliğinin gerçekleştirilmesi, bir takip sisteminin kurularak, gerekli önlemlerin zamanında alınması, özellikle kamuoyunun bilinçlendirilmesi çalışmalarının ciddi ve sürekli biçimde devam ettirilmesi şart olup, eylem planının başarıya ulaşması, ülkemizin kısa ve uzun vadeli ekonomik ve sosyal gelişimine büyük katkı sağlayacaktır.

Sonuç olarak; top yekün herkes bilinçlendirilmeli, ilgili bakanlıklar yılda bir kez söyledikleri kayıt dışını önleyeceğiz, çok kararlı ve sert tedbirler alacağız gibi hamasi söylemlerle olmaz. 

Kayıt dışı mücalede öyle bilmem kaç kişiyi denetledik, 425 bin konutta yoklama yaptık. Bunların 376 binini kayıt altına aldık. Yok 133 milarlık kayıt dışı hasılat için mükelleflerden izahat istendik, yok işletmelere memur gönderek, flziki hasılat denetimi yaptık gibi ilkel yönetimlerle hiç olmaz, bu tür denetimler yeterli de değildir.

Kayıt dışı mücalede öncelikle, siyasilerin kararlı olmaları sert ve katı uygulanır yasal düzenlemeleri devreye sokmalıdırlar. 

Para hareketlerinin yoğun olduğu bankalar, finans kesimi ve tapu idaresi ile koordineli çalışmalı, sistemleri bir birine açık olmalıdır. Maliye bakanlğl para hareketlerini riks analiz yöntemiyle tesbit edip, servetinde sebepsiz artışlar görülen, kişileri beyana çağırıp, kaynağını sorup olumsuzluk görüldüğünde yüksek miktarda cezayi yaptırımlar yapmalı. Rahmetli Ecevit'in başbakanlık döneminde yasallaşan, daha sonra yeşil sermayenin, AKP döneminde uygulamaya sokturmadığı, nereden buldun yasasının mutlaka işler hale getirilmelidir.

Diğer bir konu ise; gelir idaresi fiziki alt yapısını çağın ihtiyaçlarına göre, teknolojik ve elektronik ile dijitalleşme alt yapısını, denetlm sistemlerini ve otokontrol sistemlerini kurmalı. Risk analizleri yaparak kayıt dışı olan hareketleri ölçmeli ve üzerine gitmeli, % 5 - 6 seviyesinde olan denetimi % 50'nin üzerine çıkarmalıdır. 

Kısacası, kümesteki tavukları değil, kümesin dışındaki tavukları konrol altına almalı, sistemin içine sokmalı ve ayrıca vergi affı, vergi barışı, yapılandırma gibi vergi kanunlarını yok sayan, mükellefler arasındaki vergiye uyum ve vergide eşitsizlik ve adaletsizlik yaratan, yasal düzenlemelere son verilmeli. Vergi bilincini ve kültürünü tabana yaymalı, vergide çok önemli olan vergi barışını sağlamalıdır. 

Birinci sırayı; yüksek enflasyon ve geçim sıkıntısı

İkinci sırayı; hukuk

Üçüncü sırayı; eğitim

Dördüncü sırayı; işsizlik

Beşinci sırayı; saglik temel sorunlarımızın başında yer aldıklarını gösteriyor.  

Toplumun tümünü kapsıyan bu alanların kötüleşmesi karşısında, halkın iktidara karşı öfkesi artıyor, güven duymuyor, güven olmayınca da, üretim olmuyor, yerli ve yabancı yatırımcılar yatırım yapmıyor. Haliyle işsizlik artıyor, TL değer kaybediyor, döviz baskılara rağmen yükseliyor, enflasyon azıyor, dolayısıyla hepsi birbirini tetikliyor.
 

Sonuç: Bir avuç insan hariç, halk olarak batmaya sürükleniyoruz.
 

Bu temel sorunları kısaca irdelediğimizde; 

Ülkemizin en temel sorunu, uzun bir süreden beri halk olarak yaşadığımız yüksek enflasyon ve hayat pahallığıdır. İktidarın aldığı ekonomik tedbirler ve para politikaları yüksek enflasyonu durduramıyor. Sebebi ise, yapısal sorunlarımız var. Bu yapısal sorunları çözecek, çözümler sunacak ne uzman kadro, ne de proğramımız var. Olan dar gelirli vatandaşa oluyor. Yüksek enflasyon altında eziliyor. Nasıl mı eziliyor işte rakamlar: 

2024 yılı enflasyon oranları
 

TÜİK % 47
 

ENAG % 87

TÜİK'ün makyaj edilmiş oranlar ile ENAG arasında yüzde yüz fark var. 

Kira artışı % 62,2

Hemen her şeyi etkileyecek ve artıracak yeniden değerleme oranı %43.93
 

Asgari ücret % 30 

Emekliye memura % 11 ile 15 arası işte tablo budur.

Bu oranlara baktığımız devletin, önemli bir kurumu olan TÜİK rakamları nasıl manipüle ettiğini ve dar gelirli insanları nasıl mağdur ettiğini görüyoruz.

Yine yapılan bir kamuoyu araştırma sonucuna göre; Türkiye genelinde yapılan anketlerde, 10 kişiden 9’u geçim sıkıntısı çekiyoruz demiş. Önemsenmesi ve ciddiye alınması gereken bir orandır. Demek oluyor ki; ülkemizde yaşayan, bir avuç insan dışında, halkın çoğunluğu, hayat pahallığı nedeniyle, zor günler geçiriyor. 

Diğer bir konu ise işsizlik;

Ekonominin hızla yavaşladığı ülkemizde, TÜİK'in makyajlı işsizlik verilerine göre % 9.2, bağımsız kuruluşların araştırmalarına göre, gerçek işsizlik %29.2 bu oranın % 40 genç işsizlerdir. Bu yüzden  gençlerimizin bir çoğu yurt dışında iş bulma arayışı ve hayali içindeler.
 

Yani çalışabilir nüfusta her 3 kişiden biri işsiz. Sebebi ise, yüksek enflasyonun dayattığı, yüksek maliyetler, ülkede yaşanan belirsizlikler nedeniyle, üretim ve yatırım durdu. İşverenler maliyetleri azaltmak ve ayakta kalmak için ilk çare işçi çıkartarak, çalışan sayısını düşürmekte buldu. 

Eğitime gelince; 

Ceketimi satarım, çocuğumu okuturum noktasından, “Okutarak acaba hata mı yaptık” noktasına geldik. Okumuşları okuduklarına pişman ettik. Eğitimde amaç sadece diploma almak oldu. Bilime dayalı kaliteli eğitim bitti. Türkiye'nin her iline üniversite açıldı. Bir söz varya, bir şey ne kadar çoksa değeri o derece önemsizdir. Nitelik azaldı nicelik çoğaldı. Tüm bölümler yavaş yavaş önemini kaybetmeye başladı. Üniversitemiz var ama içi boş, yeterli öğretim görevlisi yok, Bu yüzden eğitim konusunda, dünya sıralamasında sonlardayız.

Köy Enstitüleri; bugün dünyanın en iyi eğitim modeli olarak kabul edilen bu okulların kapılarına kilit vurmasaydık, bugün üreten, okuyan, düşünen, soran, sorgulayan, her alanda kalkınmış bir Türkiye olurduk.

Bu gerici kafa ile çağdaş eğitimi planlamak hayaldir. Taşıma sistemi ile devlet okullarını imam hatip yapmakla ve özel okulları teşvik etmekle bu eğitim politiksı yürümez.
 

Hizmetlinin şube müdürü, daire başkanı yapıldığı sistemde ve yine eğitimcinin mutsuz olduğu bir ülkede, hangi eğitim ve eğitimin geleceğinden bahsedebiliriz. 

Temel konulardan Hukuk'a gelince;

Anayasanın 2. maddesinde devletin yönetim şekli “Demokratik hukuk devleti" olarak tanımlanmasına rağmen, özellikle son 15 yılda, bu ilkeler büyük erozyona uğradı.
 

Ömür boyu sürecek, bir yönetim sisteminin ve amacının işaret fişeğinin atıldığı bir ülkede, hukuk yok olursa, anayasa da zaten umurlarında olmaz. Bugün ülkede kör topal ileleyen bir hukuk sistemi var.
 

Hukukun üstünlüğü ve demokrasiyi tesis etmekle görevli kurumlar, adeta hukuku ve özgürlükleri kısıtlama yarışına girdi. Bütün demokratik kazanımlar pervasızca harcandı. Kısaca, yargıda keyfilik var. Yargıyı güç sahipleri, iktidar sahipleri, ellerinde bir kılıç gibi kullanmaktadırlar.
 

SGK ve sağlık sorununa gelince, 

Sosyal Güvenlik Kurumu'nun 2025 yılı bütçesi belirlenirken,  SGK'nın 2025 yılında 4,7 trilyon TL gelire karşılık, 5,2 trilyon TL harcama yapması ve 551,8 milyar TL açık vermesi öngörülüyor. Bu öngörülen açığın daha fazlası olacak. Çünkü, SGK iyi yönetilmiyor. Bu nedenle, her dönemde merkezi bütçenin kara deliği olmuştur.

Artık tüm Türkiye tanık, tüm Türkiye biliyor. SGK batmıyor ama SGK hortumlanıyor. SGK'yı hasta garantili hastaneler ve yeni doğan çetesi gibi denetimsiz özel hastaneler batırıyor. SGK'yı yandaş ilaç firmaları sömürdükleri için açık veriyor. 

SGK almış olduğu mal ve hizmetler karşılığında yersiz ödemeler yapıldığı için açık veriyor. 

Sözün özü, hükümet yetkilileri dediği gibi, SGK emekliler yüzünden açık vermiyor. İyi yönetilmediği için, sağlık özelleştirildiği için, kötü günler yaşıyor. 

SGK, kendine yıllarca prim ödeyenlere nitelikli, kamusal hizmet sağlayarak değil; sağlık tüccarlarına emanet edilen sağlık sistemi ile hortumlandığı için batıyor. İlaçlardan katkı payı alarak bu bataklığı kurutmaya çalışmak, sadece halkı sömürmektir. Başkaca bir şey değildir.

AKP hükümeti, devlete ait hastaneleri birer birer kapatıyor, hastaları özel hastanelere ya da yandaş şehir hasnelerine gitmelerine zorluyor. AKP hükümeti, hastaları da özel hastanelerin insafına terk etmiş durumda. Özel hastaneler de, her yolu kullanarak bazen işlerini kitabına uydurarak, bazen de açıkça suç işleyerek, hem devleti ve SGK’yi soyuyor. Hem de hastaların ve hasta yakınlarının cebine göz dikiyorlar. Sadece cebine göz dikmekle de kalmayıp, “yenidoğan çetesi” örneğinde görüldüğü gibi, insani ve toplumsal dramlara da yol açıyorlar.

Sonuç olarak sağlık personeli mutsuz, vatadaş kaliteli hizmet alamadığından ve elini cebinden çıkaramadığından mutsuz.

 Bu sistemden mutlu olan birileri varsa, yandaşlar, siyasiler ve çıkarcılar.

 Peki ekonomik krizin baş sorumlusu AKP hükümeti, tasarruf konusunda neler yapıyor?.
 

2024 yılı bütçesi yaklaşık 1.9 trilyon TL açık verdi. Bu açığn nedeni, israf yönetimidir. İsraf haramdır diye diye halkın güvenini kazanıp, oyları toplayıp iktidar olan AKP, sonrasında israfın Allah'ını yaptılar ve konuştukları her platforumda, itibardan tasarruf olmaz, nutukları attılar.    

Her alanda israf çılgınca artınca, haliyle bozuk olan gelir gider dengesi iyice bozuldu. Bütçe açığı zirve yaptı. Çark dönmemeye başlayınca, Cumhurbaşkanı tasarruf genelgesi yayımlamak zorunda kaldı.

Her zaman olduğu gibi, bu genelgede itibarımız olan saray ve bazı imtiyazlı kamu kesimi genelgeden muaf tutuldu.

O zaman bu tasarruf genelgesi kimleri kapsadı; kamu personelinin servislerini kaldırmak, okullara temizlik elemanı vermemek, okula beslenme götüremeyen çocuklara öğünler vermemek ile fedakarlık ve tasarruf etmelerini istedikleri çiftçileri, esnafları, emeklileri ve çalışanları kapsadı.

Benim bildiğim tasarruf, yukarıdan yani baştan başlar. Bunlar tersini yaptılar. israf ve savurganlık itibardır deyip, imtiyazlı kamu için, saray için, dinayet için, bakanlar için, tasarruf geçerli değildir dediler. Genelgeden muaf tuttular.

Kendi harcamalarından tasarruf etmeyip, göstermelik tasarruf paketi açıklayıp ugulanıp uygulanmadığını denetleyip kontrol bile yapmadılar. Yaptıkları tek şey, tasarrufun bedelini halkın sırtına yüklemek oldu.  

AKP iktidarı, kamuda tasarruf denince kâğıttan, eften püften tasarruf edilmesi geliyor. Araç kiralama işleri, kamunun finanse ettiği masraflar, şişirilmiş projeler, kamuya kiralanan binalar, kamunun bazı birimlerindeki kadro şişkinliği, adrese teslim yap işlet devret projeleri gibi büyük çaplı işlerin ihalelerde tasarruf yok. 

Tüm bu olumsuzluklara karşın, Mehmet Şimşek, AKP hükümetlerinin en önemli özelliği mali disiplin diyor. Eğer öyleyse 23 yıllık iktidarın sonunda, şimdi neden tasarruf tedbirleri yapmaya gerek duydunuz. Uygulama alanı olmayan, bu genelgeyi neden yayımladınız. Zaten zor durumda olan halkı, iyice açlığa maruz bırakmak için mi çıkardınız. 
 

Sayın Şimşek sormak istiyorum; mali disiplin için, yayımladığınız tasarruf tedbirleri kapsamı içinde saraylar var mı, yap işlet devret var mı, denetimden kaçırılan ihaleler var mı, çift maaşlı bürokratlar var mı, sayısını bilmediğimiz özel uçaklar var mı, pahalı araç konvoyları, holdingleşen diyanet, vakıflarla yapılan protokoller, halkın hakkını yiyenler var mı? Tabiki yok. O zaman nerede kaldı senin mali disiplin dediğin şey.

İnsanların aklı ile alay etmeyin. Siz de, biz de çok iyi biliyoruz ki; bu güne kadar yapılmış oldğunuz tasarruf denen bir şey yok. İsrafa savurganlığa devam. Bu anlayış sürdükçe ekonomiyi düzeltemezsiniz, temel ekonomik veriler giderek daha da kötüleşir ve bütçe açığı artmaya devam eder.

Sonuç olarak, kötü giden bu işlerin sorumlusu sizsiniz, o zaman hesabını da siz vereceksiniz.    

Ülkemizde, yapılan seçimlerde en az %7 seçmen barajını aşmış ve parlamentoda temsil hakkı kazanmış partilerin katılımıyla TBMM oluşur. En çok milletvekili çıkaran parti iktidar olur ve yönetime gelir. İktidara ortak olamayanlar ise, muhaliefet partisi olarak görev alırlar ve  iktidarın politikalarını takip ederler, eleştiren ve gerektiğinde değiştirmeye yönelik politikalar üretirler.

Ayrıca, muhalefet partileri mevcut problemlere ve temel sorunlara çözüm üretmek, ayırımcılığa, hukuksuzluklara, hak ihlallerine ve kötü yönetime karşı kararlı ve güçlü bir duruş sergilemek, zıtlaşmak ve aykırı olmak gibi görevleri de vardır. 

Ülkemizdeki muhalefet partileri, yukarıda bahsettiğim kavram ve görevlerini bir kenara bırakarak, kısır tartışmalar içine girmiş, sönük, sessiz ve iktidarın değirmenine su taşıyan, bir politika izliyorlar. Kendi varlıklarını nasıl sürdürürüm çabası içerisine girmiş görüntüsü sergiliyorlar. Hedefleri özgürlükler ve temel hakların kazanılması mücadelesinden ziyade, devlet yönetimini nasıl ele geçirmeye yönelik, iktidar olma girişimidir. 

Mevcut muhalefet, iktidara karşı olan ideolojik itirazların toplamına indirgenmiş bir halde, var olan sorunların çözümüne yönelik güncel, gerçekleştirilebilir ve işe yarar söylem ve araçlara sahip değiller. Bu sebepten ötürü, ana muhalefet partisi CHP başta olmak üzere, toplumda işsizlik, kötüye giden ekonomi gibi kemikleşmiş sorunlara yönelik çözümleri de somut ve açık bir niteliğe sahip değil. Mevcut problemlere çözümler sunacak kadroların olmaması, temel sorunlarından ötürü, hayli zayıf olan muhalefetin var olduğu şekilde devam ettiği sürece ayırımcılığa, hukuksuzluklara, hak ihlallerine ve kötü yönetime karşı güçlü bir duruş sergilemeleri çok da mümkün değildir.

Ülkemizde, yaşadığımız siyasi sosyal ve ekonomik sorunların derinleşmesinin sorumlusu, tartışmasız tek adamlı yönetim şeklidir. Gercek bir muhalefet partileri olsaydi, tek adamlı bu sistem çoktan bitmişti. Dünyanin hiç bir ülkesinde bunca skandallara ve kötü yönetime ragmen, hiç bir parti iktidarda duramaz. Bizde de güçlü ve dinamik bir muhalefet olsaydı, AKP iktidarı bu kadar uzun bir süre iktidar da kalamazdı.  

Sormak istiyorum? Bir ülkenin başına, kötü anlamda daha ne gelebilir. Dış politikada neredeyse batmış, ülke tarihinin en kötü ekonomik sürecini yaşıyor. Hukuksuzlukta zirve yapmış, basın yayının yok edildiği, gerçek muhaliflerin tutuklandığı bir süreçte muhalefet üstüne düşeni yapmıyorsa, basit kürsü bağırışları ile toplumun gazının alınmasının ötesine geçmiyorlarsa, sokağa çıkmanın önünü kapatıyorlarsa ve iktidar bu kadar fütursuz ise, sebebi iktidar mensuplarından çok, bilerek ya da bilmeyerek ona koltuk değnekliği yapan muhaliflerindir.

George Orwell muhalefet ne denli zayıflarsa, zorbalık o ölçüde artacak diyor. Ve bu ülkede zayıflayan bir muhalefetten bahsedemeyiz! Çünkü uzun süredir zaten ortada bir muhalefet yok. Ülkenin şartları muhalefetin lehine iken, ortalığı ayağa kaldıracaklarına kendi iç işleriyle uğraşan bir muhalefetimiz var.  

Böyle bir muhalefet evlere şenlik, erken seçim için bastırmak yerine, “Erken seçim gündemimizde yok” deyip, iktidara can suyu veren, daha sonra kamuoyunun tepkisi üzerine, U dönüşü yapıp, erken seçim şarttır diye, bağıran bir muhalfet.

Kuvvetli olduğu anda “Mücadele edeceğiz” diyeceğine “Uzlaşma” ve “Yumuşama” diyen bir muhalefet.

Kötü giden enflasyan para politikaları, işsizlik, ayrımcılık, hukuksuzluk, yoksulluk gibi konuları gündemde tutmayan sus pus olmuş bir muhalefet. 

138 milyar Dolar’ı, 5’li çeteyi sorgulayıp iktidarı sıkıştırmışken, birden bunları sormayı bırakıp, iktidarı rahatlatan muhalefet.

Yıllardır bildikleri yolsuzluklar hakkında, hiç bir eylem ve söylem geliştirmemiş basiretsiz bir muhalefet.

Enflasyon altında ezilen işçi, memur, emekli, çifçi, esnaf, dargelirli, çöpten artık toplayarak yaşamını sağlamaya çalşan fakirin derdine derman olmayan, halkından kopuk bir muhalefet.

Hak aramak için sokağa çıkmış sivil toplum örgütleri ve emekçi örgütleri ile sendikaların, meslek odaların yanlarında duramayan bir muhalefet.

Ülke gündemi belirlemede, iktidarın arkasında kalan, bir türlü gündem yaratamayan muhalefet. 

İşte ülkemizdeki muhalefetin hali bu... Meclis’te Salı gününden Salı gününe, iktidarın gündemine göre üç beş hamasi cümle kuran, memleket yanarken, abuk subuk açılış, konser gibi faaliyetlerde poz verecek kadar şuurunu kaybetmiş, bir muhalefetten hala “Kurtarıcı” olasını beklemek tam bir hayaldir.
 

O halde mahalefet ne yapmalı;

Tek adamın yönettiği bu sistemden kurtulmak için tüm yurtseverlerin, aydınların, sivil insiyatifin, tüm siyasi partilerin asgari müştereklerde ve belirlenmiş kurallar doğrultusunda birleşeceği “Genş tabanlı toplumsal ittifak cephesi'nin” oluşturulması ile mümkün olacaktır.

Böylece, muhalefetin sorumluluğu artacak, iktidarın keyfi davranış ve uygulamalarına karşı yaptığı haksızlıklara, hukuksuzluklara büyük çapta, kitlesel tepki koyacak ve toplumsal tepkiyi örgütleyecek, güçlü bir yapı ile olur. İşte o zaman, bu yapı gerçek değişim ve dönüşümün yolunu açabilir.

Bu ülkeler arasıda ne yazık ki, bizim ülkemiz ilk sıralarda yer aldı. Halkın  desteğiyie iktidara gelen AKP hükümeti, ifade özgürlüğüne ve medya özgürlüğüne saldırdı, sivil toplumu ve siyasi muhalefeti bastırdı, bağımsız kurumları zayıflattı ve yürütme organlarının gücünü artırdı. 

Toplumun dinamikleri olan, muhalefet üzerindeki baskı, sindirme girişimlerine şöyle bir bakmak ve bilgilerimizi yenilemek istedim. 

Yazılı ve görsel medyada ne oldu; 

2024 yılında da değişen olumlu anlamda bir şey olmadı. Kamu ihalelerine bağımlı olan medya grubu ile Cumhurbaşkanına yakın bağları olan, ana akım medya, hükümetin pozisyonlarını yansıtır ve genellikle aynı manşetleri gündeme taşıdılar. Bağımsız medya kuruluşları, muazzam bir siyasi baskıyla karşı karşıya kaldılar. Rutin olarak kovuşturma, tehditlerine maruz kaldılar.  

Yazanlar, çizenler, aydınlar muhabirler, özellikle siyaset, yolsuzluk veya suç haberlerini yapanlar olmak üzere, fiziksel saldırıya uğradılar ve her seferinde hedef tahtası oldular.   

Yandaş RTÜK, hükümeti eleştiren bağımsız medya kuruluşlarına, para cezasının yanında, kapatma ve ekran karartma cezalarını hukuksuzca uyguladı. 

Sosyal medya; 

Geçmiş yıllarda olduğu gibi yetkililer, sosyal medyadaki içerikleri engelliyor ve sansürlüyor. 2022'de onaylanan bir yasa ile sosyal medya da yanlış bilgi yaydığı düşünülen kişilere üç yıla kadar hapis cezası getirdi. Hükümet, 2020'den bu yana Facebook ve YouTube dahil olmak üzere, büyük sosyal medya şirketlerini ülkede ofis bulundurmaya ve hükümetin içerik kaldırma taleplerine uymaya zorladı. Uymayı red eden şirketlere, ağır para cezaları ve reklam yasakları uygulandı. 2023 seçimleri öncesinde, Türk  mahkemeleri X'e düzinelerce hesaplara ait yüzlerce gönderiyi kaldırılmasına karar verdi.

Kişilerin ifade özgürlüğü alanında neler oldu; 

Olumlu anlamda değişen bir şey olmadı. Vatandaşlar özel olarak görüşlerini açıkça dile getirmeye devam ederken, birçoğu kamuoyunda söyledikleri konusunda başlarına bir şey gelmemesi için daha da dikkatli olmaya çalıştılar. Sıradan insanlar, kamuoyundaki figürler gibi, cumhurbaşkanına tahrik veya hakaretten cezai kovuşturmayla karşı karşıya kaldılar. Yandaş avukatlara gelir kapısı açıldı. Cumhurbaşkanı ve hükümet yetkililerini eleştirenlere çok sayıda dava açıldı, yüzlerce kişi maddi tazminatlarla mahküm edildiler.  

Halkın toplanma hak arama özgürlüğüne gelince;
 

2024 yılında da değişen bir şey olmadı. Yetkililer, hükümeti eleştirenler tarafından düzenlenen, toplantıları rutin olarak yasaklarken, hükümet yanlısı mitinglere izin veriliyor ve polis korumasından yararlanıyorlar. Polis, barışçıl protestoları ve bireysel haklar için yapılan gösterileri dağıtmak için sıklıkla güç kullandığına birlikte şahit olduk.
 

2022'den beri yetkililer, Türk gençliği için kültürel yaşamın temel unsurlarından biri olan, sanat ve müzik festivallerine baskı ve keyfi İptallerini yaşadık. 

Sivil toplum örgütlerinin özürlüğünde gelişme oldu mu? 
 

2024 yılında bu alanda da şiddet devam etti. Hükümet sıklıkla bağımsız sivil toplum gruplarını hedef aldı. Kendine yakın vakıf ve cemaatlar hariç. 2016'dan bu yana 1.500'den fazla vakıf ve derneği kapattı. Geriye kalan STK'ların liderleri taciz, tutuklama ve kovuşturmalarla hükmediler.  

2020 tarihli bir yasa, STK'ları yıllık denetimlere tabi tutuldular ve İçişleri Bakanlığı'nın cezai soruşturmalarına muhatap oldular.

Sendikalar ve benzeri mesleki veya işçi örgütleri için özgürlük alanlarında gelişme oldu mu?
 

2024 yılında da baskılar artarak devam etti. Grev hakkı da dahil olmak üzere, sendikal faaliyeti, yasa ve uygulamarla sınırlandı. Yandaş sendikaların önü açıldı. Türkiye'deki işçilerin yalnızca %14,4'ü sendika üyesidir, bu oran her şeyi zaten anlatıyor. Sendikalar yaptıkları faaliyetlerde, hükümet karşıtı söylemler karşısında, hükümetin müdahalesi ve misillemesiyle karşılaştılar. 

Sonuç olarak, toplumsal muhalefet 2024 yılında da hükümet tarafından susturudu, sindirildi maddi ve manevi cezalara maküm edildi. Umarım 2025 yılında demokrasi, hak ve özgürlük adına olumlu adımlar atılır.

2025 yılının huzur, saglık ve barış getirmesini dileğiyle, yeni yılınızı kutlarım.  

Acil durumlarda ve yetmediği zamanlarda geçici olarak ithalat yapılabilinir. Bu durum her ülkede yaşanıyor ve kabul edilebilen bir durumdur ama ne yazık ki; ülkemizde hemen hemen her şeyi ithal edecek duruma geldik.

Peki ne oldu da ithal cenneti olduk. Üretici neden üretmiyor. İktidar neden önlem almıyor. Kısaca sebeplerine ve sonuçlarına bir bakalım.

AKP iktidarıTurgut Özal'la başlayan üretimi yok etme politikasını sürdürdü. Cumhuriyet ile birlikte kurulan değerlerimiz olan fabrikaları, işletmeleri ya özelleştirdi, ya da kapatarak varlıklarını yandaşlarına peşkeş çekti. 

Bununla kalmadı, üretim maliyetlerini yükselterek, yatırımcıyı üretim sektöründen uzaklaştırdı. Mevcut üreticiler ise, ya küçülmeye gitti ya da yabancı ortak almak zorunda kaldı. Yerli sanayiyi katma değer yaratan özel sektör üretim yapamaz hale getirildi. Ayakta kalamayan bazı önemli işletmer, rakabet gücleri kalmadığından iflas ederek kapandılar.  

Ana sektör olan makine sanayi, tekstil, gıda, tarım ve hayvancılık sektöründe küçülmeler, üretimi bırakma ve yılğınlıklar oldu. Türkiye tarım cenneti bir ülke iken, neredeyse topraklarımızın tamamından bereket fışkırıyor olmasına rağmen, çiftçi girdi maliyetleri karışında giderek ezildi. Kredisini ödeyemiyor, traktörünü satıyor, topraklarının çoğu bankalar tarafından hacizli gibi sorunların artması ile üretim yapma isteklerini azalttı.

Hayvancılık sektörü için de aynı şeyi söyleyebiliriz. Yüksek et fiyatları ve yapay et lobisinin şeytani oyunları sonucu, hayvancılık sektöründe de hızla kan kaybediyoruz. Çok ucuza et ithalatı başladı ama tüketiciye bu düşük et fiyatı yansımadı. Tüketiciye piyasa fiyatından satıldı yani yine İTHALATÇI kazandı.

Ayçiçeği yetiştirmeyen Sırbistan'dan 15 bin ton Ayçiçeği Tohumu ithal eden, dünyadaki tek ülkeyiz. İşte bunu fırsat bilen bazı yandaş yerli ve milli şirketlerimiz, başka ülkelerden satın aldıkları Ayçiçek tohumlarını önce, Sırbistana gönderdiler, oradan da % 0 gümrükle ülkemize getirdiler. 

İTHALAT HASTALIĞINA YAKALANDIK

Türkiye tekstil cenneti diye seviniyorduk. Ancak yanlış politikalar sonucu başarılı olduğumuz bu sektörü Mısır'a kaptırdık. Eskiden tekstil ülkemizde  ucuz, yurtdışında pahalıydı; şimdi burada pahalı, yurtdışında ucuz. Türkiye kaynaklarını doğru kullanamıyor. Dünyanın en güçlü tekstil ve hazır giyim üreticisiyken, hala daha birçok ürünün makinesini dışarıdan ithal ediyoruz. Bunun yanı sıra, Türkiye'de teknoloji üreten firmalara devletin yeterli desteği verememesi de yerli üretimi azaltıyor. Ülkede üretilen ürünlerin çoğunun ham maddeleri yurt dışından ithal ediliyor. Kaşıkla topladığımız kaynaklarımızı kepçeyle değil, kazanla dışarıya dağıtıyoruz.

AKP iktidarından önce, kendi kendimize yeterlilik oranımız % 85’ti, bugün bu oran % 51’e düştü. Tüm veriler, AKP’nin tarımda üretmek yerine ithalatı tercih ettiğini açıkça ortaya koyuyor.  

AKP'nin ithalat politikalarının Türkiye’nin üretim işletmelerinin geleceğini yok etti. Üreticiyi koruyoruz diyorlar, üretici dedikleri de ithalatçı, gerçek üretici, ihracatçı da kan ağlıyor.

İthalatın ekonomiye şüphesiz yararları yanında birde çok zararları da var. İhalat kısa vadede ihtiyaç duyulan ürünlerin hızlıca temin edilmesini sağlarken, yerli üretimin azalması uzun vadede ekonomik bağımsızlık ve istihdam açısından riskler oluşturabilir. Özellikle döviz kurlarının dalgalanması ve dış ticaret açıkları gibi konular, ekonomi üzerindeki baskıyı artırabilir.

Yapılan İthalatların büyük kısmı, iktidara yakın şirketler tarafından yapılıyor.

Kim kazanır devlet mi? Yada millet mi?

HAYIR İthalatcı kazanıyor.!

Yurt dışındaki üreticiler kazanıyor.

Peki kim kaybediyor?

 İthalat döviz ihtiyacı doğurur, bu hem dış borcu hem de enflasyonu artırdı. 

 Üretimsizlik işsizliği, işsizlikte fakirliği getirdi.

 Dışa bağımlılık arttıkça, fiyatlar arttı, fırsatçılara gün doğdu.  

İthalat baronları parayı istiflerken, halk ise, yanlış politikaların faturasını öder oldu.

Nasıl Öder?

Yüksek enflasyon, yüksek vergi, yoksulluk, yolsulluk, ahlaki bozulmanın bedelini öder.

Sonuç olarak; kırmızı eti Sırbistan’dan, tohumu İsrail’den, sarımsağı Çin’den, soğanı İran’dan, patatesi Suriye’den, fasulyeyi Etiyopya’dan satın alıyoruz. Bu durumun tek sorumlusu tabiki iktidardır. Üretim planlanması yok. Üreticiye destek ve teşvik yok. Ürettiği malı hak ettiği değerden satamayan, aslan payını aracılara kaptıran, bir sistemde ayakta kalmaları ve para kazanmaları, büyümeleri bu sistemde çok zor. 

Halbu ki; bu ucuz iş gücü sayesinde, Türkiye üretim merkezi olması çok mümkün. İktidarın buna göre, taraflarla bir araya gelip kısa, orta, uzun vadeli gerçekçi planlar yapması, üretimde başarıyı getirecektir. Bu başarı da, dış ticaret açığınının kapanmasına ve ekonominin düzlüğe çıkmasında önemli bir rol oynayacaktır. 

Bu yüzden üretim üretim, üretim diyoruz.

Bir ülkede gelir dağılımını belirleyen faktörlere baktığımızda; yüksek enflasyon varsa, dışa açıklık seviyesi yüksekse, ekonomik krizler, işsizlik ve kayıt dışı ekonomik faaliyetlerin düzeyi yüksekse, ekonomik büyüme hızı kötü ise ve bu etkenlerin yanında bir de hak ve özgürlük, adelet gibi temel kavram ve etkenler de yok sayılmışsa, o ülkede gelir dağılımının, adil dağıldığından bahsetmek mümkün değildir.

Geçtiğimiz yıllarda, özellikle dünyada ve ülkemizde yaşanan pandemi ve debremler gibi olağandışı olaylar, hem ülkeler arasında, hem de toplumsal düzeyde, gelir dağılımda eşitsizlikler daha da belirgin hale gelmiştir. 

Ülkemiz'de 2010 yılından itibaren, halkın alım gücü azalırken, hükümete yakın şimarık elitlere yapılan servet transferleriyle eşitsizlik daha da artmıştır. 

Bunun sonucunda Türkiye'de eşitsizlik gelir alanından ziyade, servet alanında daha belirgin hale gelmiştir. 

Yapılan ölçümlerde üikede yaşayan insanların  % 10'nu zengin iken, % 90 fakir ve orta gelirli. Yani ülke zenginliğinin % 90'nı elit dedeğimiz % 10 kesime aittir. Daha doğrusu nüfusun % 90'nı bir avuç yandaş, çıkarcı zengin gurubun değirmenine su taşıyor. 

Eşitsizliği ölçen, (Gini) katsayısı endeksine göre, gelir dağılımda Türkiye, Avrupa'nın gelir dağılımda en eşitsiz ülkesidir. (41,9) Son yıllarda servet transferi iktidara yakın elitlere yapılırken, geniş kitlelerin satın alma gücü azalmış ve yoksullaşma artmıştır. Gene yapılan bu araştırmaya göre kadınlar ve çocuklar toplam gelirin yalnızca % 23'ünü alabilmekte ve bu yüzden  eşitsizliğin en derin hissedildiği bu kesim olmuştur.

Özetle; Türkiye'de refah azalırken, fakirlik ve yoksulluk artmış, parası olan zenginler lüks hayat sürdürmeye devam etmiş, bu imtiyazlı kesimi koruyan kollayan bir yönetim anlayışın hakim olması ülkede, birçok alanda eşitsizliklerin  daha da derinleşmesine sebep olmuştur.  

Son yıllarda ülkemizde, fenomen olan varlık fiyatlarında da bir patlamaya tanık olduk. Türkiye'nin varlık fiyatlarındaki artış gayrimenkul, hisse senedi ve işletme gibi varlıklara sahip olma olasılığı daha yüksek olan, zenginlere orantısız bir şekilde fayda sağlamıştır. Bu ultra, zenginlerin her zaman ekonomiye üretken katkılarda bulunmadılar, sadece kendilerini güçlendiren iradeyi arkalarına alarak, devletin kaynaklarını kullanak, emek ve sermaye koymadan servetlerine servet kattılar. 

Kesimler arasında oluşan bu dengesiz dağılımda, hükümetin rolü büyük... Servet ve varlık fiyatı patlamasının getirdiği eşitsizlikleri daha da kötüleştirmede önemli bir rol oynamıştır. Hükümet, eşitsizliğin temel nedenlerini ele almak yerine, orantısız bir şekilde zenginlere fayda  sağlayacak politikalar izlemiştir. Zor koşullarda hayatını idame ettirmeye çalışan, büyük bir çoğunluğu yok sayarak, emek gelirinden ziyade sermaye kazançlarını destekleyen, mali ve vergi politikaları uyguluyarak, mevcut bir azınlık kesime katkıda bulunulmuştur.

Ülkenin mevcut mali durumu, derin bir krizin ve muazzam bir adaletsizliğin gölgesinde. Zenginliğin daha geniş bir nüfus arasında dağılması yerine, seçkinler arasında birikmesine öncelik tanıyan mevcut model sürdürülebilir değildir. 

Türkiye'nin derinleşen toplumsal bölünmelerden kaçınması ve daha adil bir gelecek sağlaması için yeni bir ekonomik paradigmaya ihtiyaç vardır. Kapsayıcı büyümeyi, toplumsal hareketliliği ve sadece zengin bir azınlığın refahı değil, öncelikle tüm vatandaşların refahını iyileştirici tedbirlerin acilen  alınmasıdır.

İşin ilgiç tarafı, bu artışları değerlendiren enflasyon rakamlarını aylık olarak açıklayan sözde bağımsız kurum olan, TÜİK görmüyor, göremiyor. Tersine bu artışları maniple ediyor. Bu yüzden TÜİK'in açıkladığı oran yaşam gerçekleriyle uyuşmadığını, ekonomistler, akademisyenler, yurttaşlar tarafından sık sık dile getiriliyor olmasına rağmen, dinleyen yok. Bağımsız araştırma kurumları olan, ENG ve İstanbul Ticaret Odası ve işçi sendikalarının açıkladığı enflasyon oranıyla TÜİK'in açıkladığı enflasyon oranı arasında, hemen hemen iki kat fark var. 

Örnek verecek olursak, Kasım ayı enflasyon oranı ENAG’a göre yıllık  %86,76, TÜİK’e göre ise, %47,09. Bu oranların düşük olarak açıklanması ne zararı var diyebilirsiniz, hem de çok zararı var. Hani bir söz varya “Bir kötünün yedi mahalleye zararı vardır.” Bu da böyle bir şey, çok daha geniş bir kesime ve kişiye zarar veriyor. 

Çünkü; hükümet bu verilere göre, zam politıkasını belirliyor. Özellikle memur, emekli ve asgari ücretli işçiler ile bakanlıklarca asgari tarifeye bağlanmış mali müşavir, avukat ve mühendis gibi serbest çalışan kesimlere büyük zarar veriyor. Bu kesim enflasyon altında eziliyor ve sürekli artan giderlerini karşılayamaz duruma geliyor. Her geçen gün yaşam standartları düşüyor.

En bariz örneği ise, bugünlerde görüşmeleri başlayan asgari ücret ile memura, emekliye verilecek ücret artışları görüşmelerinde, hükümetin önerisi 2025 yılı ön görülen ve hiç bir zaman gerçekleşmeyen hedeflenen enflasyon oranı olacaktır. Bu oran da yaklaşık yüzde % 20-25 arasında olacak ve refah payı vermeyecektir. Bu ne demek 2025 yılında da sürünmeye devam edin demektir

İktidarın kendi içinde ve aldığı kararlarda çelişki var. Örneğin her şeye zam gelecek demek olan, yeniden değerleme oranını % 43.93, yıllık kira artışı % 60.02 olarak belirliyor olması ile dar gelirlilere % 20'den basetmek bir çelişki değilmidir. Diğer yandan yandaşlara gelince yola, köprüye, şehir hastanelerine, yolcusu olmayan hava alanlarına, yabancılara ve bir avuç parası olan zengine, tonlarca faiz ödeyen bu iktidar, dar gelirliye gelince para yok demesi çelişki değilmidir.. Ayrıca yaşadıkları lüksten, sürdürdükleri saltanattan ödün vermeden halktan kopuk yaşamlarını sürdürmek bir çelişki değilmidir.

Bu kötü ekonominin bedelini IMF'nin gölge bakanı, Mehmet Şimşek halka ödettiriyor. Sayın Şimşek şunu iyi bilmelidir ki, üretim ve yatırım olmadan kendilerinden başlamak üzere, kamuda ciddi bir tasarrufa gidilmeden, yapısal reform yapmadan, sadece fakirin fukaranın dar gelirlinin gırtlağına basarak eknomi düzelmez.
 

Şimsek OVP programının başarılı olması için, halkı maniple ederek yandaş basın yolu ile, algı operasyonu yapıyor. 

Halbuki Şimşek'in yapacağı tek şey, halkın öfkesini politize etmek, toplumsal muhalefet dinamiklerini harekete geçirerek, iktidarı erken seçime zorlamaktır. Böyle bir iradeyi ortaya koyacak yürek var mı bilemiyorum.  

Peki muhalef ne yapıyor; Cumhur İttifakı'nın belirlediği gündem arkasına takılıyorlar. Yeni bir gündem yaratamıyorlar. Toplumun iç dinamiklerini hareke geçiremiyor, bir kör döğüşüne devam ediyorlar. Halk ne yapıyor? Yargılamıyor, sorgulamıyor tepki göstermiyor. Vatandaş geçim derdine düşmüş, bu hale getirenlerden hesap sormuyor, soramıyor. Cebiyle vicdanı arasında sıkışıp kalmış, bir ileri bir geri gidip geliyor.

Bu iktidar döneminde, ahlak çöktü, bencillik ve yandaşlık biyat etmek gibi, çürümüşlük aldı başını yürüdü. Bu çöküş sadece siyaset alanında yer bulmadı, hayatın her alanında, tüm kurum ve kurtuluşlarına sivil toplum örgütlerine de yansıdı.

Menfaat ve çıkarı için, benliğini insanlığını, mesleğini ve yol arkadaşlığını  acımadan, gözünün yaşına bakmadan satan basit insanlar türedi. 

Türk milleti olarak çok önem verdiğimiz, VEFA denen bir şey kalmadı. Güce tapan, biat eden baktığında adam zannettiğimiz ahlaksız koca koca adamlar türedi. İşin ilginç ve üzücü tarafı, bu kişiler toplumda üstün adam, mümtaz kişi olarak değer bulması.

Çevremizde fazlasıyla gördüğümüz bu kişiler, yaptıkları tek şey, küçükte olsa bir yerlerde bir koltuk kapmak için gücü elinde bulunduran ve güç zehirlenmesi yaşayan kişilere, yandaş ve yalakalık yapmak, fırsat bulduğunda cebini doldurmak.

İşin kötüsü, bu kişilerin kendileri ve çıkarları dışında bir gaye ve dertleri yoktur. Bunların ülkeyi bir yerlere taşımak, toplum yararına faydalı işler yapmak diye bir dertleri olmadığı gibi bu konularda ne bir proje, ne de bir düşünce ve eylemleri de olmaz. Bu konular onların ilgi alanlarına girmez, zaten  umurlarında da değildir.

Bı yüzdendir ki; yıllardır çok basit sorunlarımızı çözemiyoruz. Onun içindir ki; toplumun her kesiminde çürümüşüklük diz boyu, onun içindir ki; ülkede ekonomi çökmüş adelet ve hukuk yerlerde sürünüyor. 

Peki, tek suçlu bizleri yönetenler mi? Dolayısıyla iktidar mı? Bizlerin hiç suçu yok mu? Tabiki var.

İktidarın haksız uygulamalarına karşı direnç gösteren ve bir dik duruş sergileyen, güçlü ve dinamik bir toplum görüntüsü veremeyen, haksızlara karşı duyarsız ve sessiz kalan bizlerin hiç suçu yok mu?

İktidarıyla muhaleftiyle birlikte siyaset yapanlar, kürekçi kavgası misali mücadele eder gibi görüntü sergiliyenlerin suçu yok mu? Bu basiretsiz politik anlayışlar sebebiyle, ülke olarak hep yerimizde saydık durduk.

Bu etkisiz politikalar yüzünden, dünyada ekonomik ve siyasi anlamda neler oluyor, teknolojinin gelişmesi ile yarattığı değişim ve dönüşüm, toplum üzerinde bırakacağı etkileri gibi gelişmeler umurlarında değil.

Sonuç olarak; 

Evrensellikten uzaklaşmış, hantallaşmış bir yapı, ortak akıl ve kollektif çalışmalardan uzaklaşmış, tek adamlığa soyunmuş bir yönetim sistemi, ahlaksız ve şimarık aşırı zenginleşen, bir avuç insanların türemesine yol açmıştır.

Bilindiği üzere enflasyon düzeltmesi, paranın satın alma gücündeki değişmeler nedeniyle gerçek durumu ifade edemeyen mali tabloların, gerçek durumu ifade eder hale gelmelerini sağlamak üzere düzeltme işlemine tabi tutulmasıdır. 

Enflasyon düzeltmesi sonucunda gerçekçi, güncel ve enflasyondan arındırılmış mali tablolar elde edilecektir. 

Kazançlarını bilanço esasına göre tespit eden gelir ve kurumlar vergisi mükellefleri (yaklaşık 2 milyon mükellef) fiyat endeksindeki artışın, içinde bulunulan dönem dahil son üç hesap döneminde yüzde 100'den ve içinde bulunulan hesap döneminde yüzde 10'dan fazla olması halinde malî tablolarını enflasyon düzeltmesine tâbi tutarlar.  (VUK Mük. 298)  

31 Aralık 2023 tarihli mali tablolar üzerindeki enflasyon düzeltmesi, 2023 yılı mali karı veya zararına, doğrudan vergi matrahına bir etkisi olmayacak, enflasyon düzeltmesinden kaynaklanan kâr/zarar farkı geçmiş yıllar kâr/zararı hesabında gösterilecek. Bu şekilde tespit edilen geçmiş yıl kârı vergiye tabi tutulmayacak, geçmiş yıl zararı zarar olarak kabul edilmeyecek.  

Ancak 2024 yılından itibaren doğrudan işletmelerimizin vergi matrahını etkileyecektir. Kapsama giren mükellefler, geçici vergi dönemlerinin sonu itibarıyla düzeltilmiş değerler üzerinden amortisman ayırmak, malî tabloları düzenlemek ve enflasyon düzeltmesi yapmak zorundadırlar.

KOBİ’LER SÜRPRİZ VERGİ ETKİLERİ İLE KARŞILAŞABİLİR

İşletmelerde müşavirlik hizmeti veren mali müşavirlerin çalışmaları ve Merkez Bankası'nın toplulaştırılmış sektör bilançoları aslında “finans sektörü dışı” şirketlerin genel olarak borçlu ve öz kaynak yönünden zayıf bir durumda olduğunu gösteriyor. 

Bu şu demektir; 2024, 2025 ve 2026 yıllarında enflasyon düzeltmesi, borçlu ve öz sermayesi zayıf, parasal olmayan aktif varlıkları güçlü “finans dışı” reel sektör şirketlerinde gelir (kar) yönlü bir etki yaratacak. Yani, reel sektör ilave vergi ödeyecek demektir. 

Çok fazla zannedildiğinin aksine enflasyon düzeltmesinin sadece fiktif karların vergilemesini engelleyen bir boyutu yoktur. Şüphesiz bu boyutu vardır ancak enflasyon düzeltmesi sonucunda henüz realize edilmemiş karların vergilemesi de mümkün. 

Şöyleki; parasal olan ve parasal olmayan bilanço kalemlerinin aktif, pasifteki büyüklüklerine bağlı olarak kar yada zararla karşılaşabilir.

Özetle enflasyon düzeltmesinin her firma için farklı vergi etkisi olabilecektir. 

Daha anlaşılır ifade ile aktiflerini mütemadiyen borçla finanse eden işletmeler ve özkaynak yapısı zayıf işletmelerde vergi etkisi olumsuz olacak. İşletmeler yatırımlarını özkaynak ile finanse etmişse kar, yatırımlarını borçla yapıyorsa zarar yani, daha yüksek vergi matrahı ile karşılaşacaktır. 

TCMB tarafından yayımlanan sektör bilanço istatistik verilerinden reel sektör mükelleflerinde enflasyon düzeltmesinin vergi etkisinin 175 - 250 milyar TL arasında olacağı öngörülmektedir. 

KOBİ'LER İÇİN ATILMASI GEREKEN ADIMLAR…

Enflasyon düzeltmesinden belli ölçekteki işletmeler muaf olmalı ya da enflasyon düzeltmesi çeyrek dönemlerde değil yıllık olarak yapılmalı.

Reel sektörün enflasyon düzeltmesinden beklentisi; mali tabloların uzun yıllar süren yüksek enflasyonun etkisinden arındırılması, vergileme üzerindeki enflasyon kaynaklı olumsuzlukların giderilmesi, fiktif karlar üzerinden vergi ödenmemesi şeklindeydi. 

Ancak 2024, 2025 ve 2026 hesap dönemlerinde yapılacak enflasyon düzeltmesi nedeniyle henüz satılmayan stoklar ve diğer kıymetlere ilişkin enflasyon düzeltme farkları üzerinden peşin vergi ödeme olasılığı bulunmaktadır. Sürpriz tamda burada kendini göstermektedir. 

Tam da Kobi'lerin sermaye desteğine ihtiyaç duyduğu bir dönemde enflasyon düzeltmesinden kaynaklı negatif vergi etkisi ile baş etmek durumunda kalacaklardır.  Zira enflasyon düzeltmesi aslında tam da işletme sermeye yetersizliği olan işletmeleri, yani mikro ve orta boy işletmeleri etkileyecek, finansal destek beklerken sermaye yapısını zayıflatıcı etkisi olacaktır. 

PEKİ, REEL SEKTÖR İÇİN NE YAPILABİLİR?  

Öz kaynakları düşük, yatırımlarını yeni borçla finanse eden reel sektör 2024, 2025 ve 2026 hesap dönemlerinde henüz satılmayan/satılamayan stok veya henüz realize olmayan karlar için enflasyon düzeltmesi nedeniyle oluşacak düzeltme farkları üzerinden peşin vergi ödememesi, sermayenin vergilendirilmesine sebep olan etkileri ortadan kaldırmak için acilen yasal düzenleme yapılmalı. Muhtemel vergi etkisi üzerindeki düzeltme, sektörler itibariyle olabilir, işletme büyüklükleri ve vergi oranı itibari ile de olabilir.

Halkın büyük bir çoğunluğu bilinçsiz, cahil, korkak, yalnız ve yorgundur. Örgütlenemeyen, birlik olma duygusunu bilmeyen, duyarsız ve sesini çıkaramayan ürkek bir yapıya sahip. 

Tepkisiz, birlik ve beraberlik duygusundan yoksun halkımız bakın ne hale geldi. 

Alım gücü düşük olması nedeniyle, kasaplarda ve marketlerde ucuz et arayıp bulamamaktan yorgun düştü.  

Et ve Süt Kurumu’ndan bir kilo et almak için, sabaha karşı kuyruğa girmekten bitkin düştü. 

Asgari ücretle geçinmeye çalışan kesimin market market dolaşıp, ucuz temel gıda maddesi aramaktan yorgun düştü.  

Her gün emekli yaşlı kadın ve erkeklerin, ucuz ekmek ve pide almak için kilometrelerce uzak yerlerden gelip saatlerce kuyrukta beklemekten yorgun düştü.

Pazar pazar dolaşıp, ucuz sebze almak için yaptığı mücadeleden ötürü bitkin ve yılgın düştü.

Ev sahibine kendi ve maddi durumunu anlatamadığı ve kirasını zamanında ödeyemediği için mutsuz ve bitkin. 

Paralı diye sağlık hizmeti alamayan, parası olmadığı için tedavi olamayan halk perişan ve yılgın.

Ekonomik koşullar içinde asrın kötülüğünü yaşayan ve hala yaşam savaşı veren halkın büyük bir kısmının borç batağında, kredi kartlarını zamanında ödeyemediği için, icralarda sürünmekten yorgun ve bitkin düştü.

Halk iftarını 40 liraya açmak için saatlerce kuyrukta beklerken. Tuzu kuru olan kesim kişi başı 4.500 lira karşılığına iftar açıyor. Sözün özü toplumda bu kadar gelir dağılımının eşitsiz dağıldığı, katmanlar arasında açılım, bu dönemde olduğu gibi, hiç bir dönemde olmadı.

Ülke koca bir işletmeye dönüşmüş, özel sektörün sadece kar elde etmek dışında kaygısı yok.

İktidara yakın müteahhitler ve yandaşlar her gün servetlerine servet katıyor.

Sarayın giderlerini için devlet bütçesinden günlük 34 milyon lira harcama yapılıyor. Bu giderlerinde hiçbir tasarrufa gitmeyen saray kendileri şatafatlı ve lüks bir hayat sürdürürken, halkı tasarrufa çağırıyor. 

Peki, halk olarak biz ne yapalım? Halk olarak suçumuz ne? Artık içimiz o kadar yandı ki, insanlarımızın bir kısmı bu umutsuz durum karşısında yerel seçimlerde sandığa gitmemesine sebep olacak! Pire için yorgan yakacaklar, çünkü bu kadar yorgun ve acılı bir halk artık boş lafa karnımız tok diyorlar, kirli siyasetten ve dilinden bıktılar!

İnsanlarımız artık huzur istiyor. Ne yazık ki ne iktidarda ne de bir türlü toplumsal tepki yaratamayan muhalefette de bu huzuru göremiyor. 

Aslında bütün siyasiler durumun farkındalar; hepsi dişinizi sıkın diyor. Tamam, sıkalım da sıkılacak diş mi kaldı? Öyle bir durumdayız ki, tüm ideolojiler çöktü. Halk aş ve iş istiyor, emeğinin karşılığını istiyor. Huzur istiyor, güven istiyor, saygı istiyor! Ama bunların hiç biri bizde yok.

Sonuç olarak, önümüzdeki yerel seçimlerde tüm bu olumsuzluklara dur deme fırsatımız var ve bizlerin elinde. Mart ayında yapılacak seçimlere katılarak tepkimizi, bizleri mutsuzluğa ve yorgunluğa terk edenlere, bir ders verme zamanıdır. Bu yüzden irademizi, tepkimizi sandığa giderek yansıtalım.

Cumhurbaşkanının kullandığı kutuplaştırıcı dil, toplumsal barış ve ülke için en büyük tehdit haline gelmiştir. Cumhuriyet tarihinde ilk defa, bir siyasi lider tarafından toplumun kutuplaştırıldığı ve ayrıştırıldığı bir dönemi yaşıyoruz.

AKP Başlangıçta kutuplaşmayı topluma reformist olarak sunuldu. Ancak ilerleyen süreçte bu reformcu kutuplaşmalar devrimci kutuplaşmalara dönüşerek ülkede demokrasi açısından yıkıcı sonuçlara yol açtı. 

AKP, iktidara yükselişi sırasında kendisini, siyasal İslamcı olarak tanıttı. Bu değerleri nedeniyle ana akım siyasetin ön plana çıkardığı “yeni” siyasi aktörler olarak sunuldu. Halkın büyük bir kısmı da buna inandığı için de her seferinde başarılı oldular. 

AKP'ye siyasette ve ekonomide yaptığı yapısal ve kurumsal değişikliklerle, iktidarını pekiştirmek için kutuplaştırıcı politikalardan yararlanma fırsatları hiç kaçırmadı. Yıllar ilerledikçe ve kutuplaşma büyüdükçe, bu partizan blok giderek Erdoğan'da kişileştirdi. Değerlerimiz olan, köklü kurumlarına meydan okuyabilecek gücü sağlamış oldu. 

AKP'nin özgür ve adil olmadığı, her seferinde tartışmalara neden olan, genel ve yerel seçimlerde, kutuplaştırma dili yanında büyük ölçüde özgür olmayan yandaş medyanın yaptıkları yanlı haber manipülasyonları seçimleri kazanmalarında büyük etken oldu. 

Bu güç giderek daha karşı konulmaz bir parti devletinin pekişmesine neden oldu.

Erdoğan ve rejiminin kutuplaşmayı derinleştirmek için kullandığı temel araçlardan biri medyanın kontrolüdür. 2008 yılında Türkiye'nin en etkili medya kuruluşu olan laik ve liberal Doğan Medya Grubu, AKP ile bağlantılı yolsuzluk haberlerine yer vermişti. 

Misilleme olarak Erdoğan Doğan Medya Grubu'na karşı bir kampanya başlattı, onları yalan haber yaymakla ve mali yardımlar karşılığında hükümetine şantaj yapmakla suçladı. Sonuçta insanları şirketi boykot etmeye teşvik etti. Birkaç ay sonra Doğan Medya Grubu'na vergi kaçakçılığı iddiasıyla 500 milyon lira ceza kesildi.

Doğan Medya Grubu davası tek bir olay değil: Sabah, Akşam, Hürriyet, Milliyet ve hükümeti eleştiren birçok büyük medya kaynağı o günden bu yana AKP yanlısı iş adamlarının eline geçti. 

Dahası, cumhurbaşkanına hakaret etmeyi yasa dışı kılan yasalar, sıklıkla muhalif güçleri veya karşıt görüşe sahip herkesi hapse atmak için kullanılıyor. Türkiye'de sahte haberler yukarıdan aşağıya geliyor.  Erdoğan ve rejimi, muhalefeti itibarsızlaştırmak, AKP'yi desteklemek ve kontrolü elde etmek amacıyla sahte haberleri aktif olarak bilinçli yayıyorlar. 

Ciddi medya sansürü ve muhalif grupların, aydınların ve gazetecilerin tasfiyesi, Türkiye'de medya üzerindeki merkezi kontrol ve kısıtlamaları demokrasi açısından çok tehlikeli hale geldi.

Kutuplaşma Türkiye'de medyayı, kamusal söylemi, toplumsal ilişkileri ve siyaset kültürünü etkili bir şekilde dönüştürdü. Erdoğan ve AKP reform, modernleşme, milliyetçilik ve İslamlaşma kisvesi altında demokratik normları başarılı ve sistemli bir şekilde ortadan kaldırdı. 

Yandaşlarına devlet imkânlarını kullandırarak, peşkeş çektirdiği bu medya, iktidarın sıkıştığı özellikle, seçim dönemlerinde, beka ve milli güvenlik sorunu diyerek terörle mücadele kaygısını yayarak, toplum üzerinde korku iklimi yaratıyor olması da önemli bir etkendir. 

Yetmedi, bizlerin de içinde olduğu bütün muhalefeti LGBT'ci, terör ile işbirlikçi, dış güçlerin aparatı ilan etti,

Önüne gelen muhaliflere hakaret dili kullandı, toplumu ayrıştırdı. Temel insan haklarını ezen, toplumu kutuplaştıran ve kendisine tabi olmayanları düşmanlaştıran tehlikeli bir politika izlendi.  

Cumhurbaşkanı toplumu geriyor, kutuplaştırıyor ve paramparça ediyor. Bunun amacı hitap ettiği kesimi diri tutmaya ve oylarını konsolide etmek için yapıyor. 

Bu tip popülist liderler, “biz ve onlar” üzerine kurulu bölücü ve ırkçı bir dil kullanmayı tercih ediyor. Bunun içerisinde herkes yok. Sadece “benim halkım” var. Kimler yok? Mesela elitler yok. Onlar zaten halkın düşmanı. Yabancı ülkelerle iş yapanlar yok, onlar zaten oranın ajanları. Bir de azınlıklar var. Zaten adı üstünde: onlar azınlıkta.

Böyle giderse iktidar ile aynı fikirde olmayanlar, onlar gibi yaşamayanlar da bir süre sonra o “benim halkım” tanımının dışına çıkacak hak ve özgürlükleri tehlike altına girecek. 

Hadi hayırlısı..

Asıl üzücü kısmı ise, ülkeyi yönetme iddiasında olanlar, bu sorunları çözme adına her hangi bir adım atmak ve planlama yapmak gibi çalışma içinde olmamalarıdır. 

Çözülmesi beklenen ve kronik hale gelmiş, öğrencilerin sorunları, gün geçtikçe katlanarak artmıştır.  

AKP döneminde ülkenin her yerinde 81 ilde, birden çok üniversite kuruldu. Bu üniversitelerin kadroları kendi yandaşlarından liyakatsiz kişilerden oluşturulduğu için üniversitelerde verilen eğitimlerin kalitesinden söz etmek mümkün değildir. 

Çağdaş ve evrensel, bilimden uzak bu üniversiteler, her yıl binlerce öğrenci mezun veriyor. Mezun olan gençler daha sonra iş bulamıyor gelecekleri kararıyor.  

Sorgulamayan, hak aramayan, ülke sorunlarına duyarsız bilinçsiz, okumuş ama cahil kindar ve dindar bir nesil yaratmak, AKP’nin bir projesiydi, üniversiteler üzerinde uyguladılar ve başarılı oldular. 

Öğrenciler seslerini yükselterek sorunlarını dile getirdiklerinde, iktidar güvenlik güçleri yoluyla orantısız güç kullanıyor, Boğaziçi üniversitesindeki öğrenci direnişlerinde olduğu gibi tutukluyor ceza evine koyuyor. 

İktidar öğrencilerin sorunlarına karşı kulaklarını tıkıyor. Hiçbir sorun yokmuş gibi davranıyor. Peki muhalefet ne yapıyor.? Etkisiz pısırık bir politika izliyorlar, üniversite gençliğinin haklı direnişlerinde, yanlarında olup destek vermiyorlar, sadece içi boş, hamasi söylemlerle etkisiz bir muhalefet sergiliyorlar.   

Yaptığım artırmalar neticesinde, üniversiteli gençliğin, hemen çözülebilecek basit sorunlarından bazılarını dile getirmek istiyorum. 

Önemli sorunlarının başında, enflasyonun hızla artmasıyla birlikte, kiralar son yıllarda kat kat artmış, birkaç kişi birleşerek ortak kiralık bir daire bulmak bile, neredeyse imkânsız hale gelmiştir.

Bu nedenle, öğrencilerin uygun fiyatlarından dolayı eski püskü yurtlarda kalmalarına mahkûm ediliyor. Ancak bu bile çoğu öğrenciler için lüks, çünkü pek çok kişi yer sıkıntısı nedeniyle, devlet yurtlarında kalacak yer bulamıyor. Bu ve buna benzer mali sıkıntılar sonucu okul kaydını donduran veya sildiren binlerce öğrenci olduğunu, devletin resmi verileri göstermektedir. 

Basında çıkan haberlere göre, devlet tarafından işletilen ve aylık ücret ödedikleri yurtlarda kalan öğrenciler, sayısız sorunla karşı karşıya kalıyor. Bunlar arasında, yetkisiz kişilerin bazen binalara girmesi nedeniyle güvenlik eksikliği yaşanıyor. Yiyeceklerin kalitesinin düşük olması sebebiyle zaman zaman zehirlenmeler oluyor. Elektrik ve su gibi temel hizmetlerin sık sık kesilmesi, kullanışlı olmayan mobilyalar, sık sık arıza yapan bu nedenle çalışmayan ve zamanında bakımı yapılmayan bakımsız asansörlerin kullanılması sonucu, geçlerimizin hayatlarını yitirdiklerine hep birlikte üzülerek yaşadık.  

Bitmedi, aşırı kalabalık odalar ve okula otobüsle gitmek için yaşanan toplu taşıma gibi temel ve insani sorunları vardır.

Öğrencilerin idareye sundukları bu sorunları karşısında, yetkililer genellikle tepkisiz kaldıklarını da her platformlarında dile getiriyorlar. 

Bu koşullar bazı öğrencilerde psikolojik sorunlara neden olurken, bazıları da baskıyı kaldıramamaktadır.

Bazı öğrencilerin bu maddi ve manevi sorunları kaldıramadıkları için intihar ettiklerini, konu ile yapılan araştırmacılar ortaya koymaktadır.  

Sonuç olarak; 

Bu ülkeyi yönetenler gençlerini işsizliğe, umutsuzluğa, bağımlılığa mahkûm ediyorlar. Eğer bu gençlik için planladıkları bir proje ise, bilsinler ki, bu sistemin yaşattığı umutsuzluğa, çaresizliğe benim bildiğim sorumlu ve duyarlı gençlik izin vermeyecektir. 

80 yılları öncesinde olduğu gibi, demokratik yollardan bu düzene, baskıya şiddete karşı mücadele edeceklerine yürekten inanıyorum. 

Ülkemizde, kadının genel durumuna baktığımızda, TÜİK verilerine göre, Türkiye’de iş gücü içerisindeki her 10 kadından yalnızca 3’ü çalışıyor. Geri kalan 7'si ya iş bulamıyor, ya da çalıştırılmıyor. 12 milyon kadın ev işleri nedeniyle çalışma hayatına giremiyor.

100 yılın yoksul günlerini yaşatan en gerici ittifakı olan cumhur ittifakı ve yandaşları saraylarında halktan izole edilmiş bir şekilde yaşarken, yönetme yetkisi veren halkın büyük bir kısmı özellikle kadınlar işsiz ve yoksul, perişan bir halde yaşamaya çalışıyor. Ya tarikatların avına düşmüş, ya da fuhuş ve uyuşturucu tacirlerin tuzağına düşmüş binlerce yoksul, kimsesiz kadınlar vardır. Bu kadınlar kendi kaderlerine terk edilmiştir. Tecavüz ve taciz ölüme şiddete maruz bırakılmıştır.

İktidar tarafından, kadınların yasal haklarını koruyan düzenlemeler yapılmadığı için kadın evinde ve sokakta güvensiz, kendi ülkesinde mülteci gibi yaşar hale gelmiştir. 

Ülkedeki yüksek enflasyon en fazla yoksul kadınları dolayısı ile çocukları etkiledi. Kadın ailesine sağlıklı ve besleyici hijyen bir ortamda bir tabak yemek yapmak için kendini perişan ediyor. Pazar yerlerine akşamüstü gidip topladığı çürük yiyeceklerle mutfakta bir şeyler yapmasının ızdırabını çekiyor. Ülkemizde bu durumda yaşayan binlerce yoksul kadın var.

Geçenlerde yoksul bir kadınla yapılan röportajda; 

Oğlum epilepsi hastası, eşim 2 haftadır hastanede yatıyor. Kendisinin de çok hasta olduğunu, hastalıktan ölüyorum, kendime bile bakamıyorum, paramız yok dolabım boş, kendimi çok mağdur hissediyorum. Ne diyeceğimi bilmiyorum. Cebimde 100 lira var. Bebek bezi mi satın almalı mıyım? Süt mü? Yoksa yemeklik yağ mı alayım, çelişkisi içindeyim diyor. Kısaca zor durumdayım. Bize yardım edecek kimse yok devlet bize sahip çıkmıyor. Onlara hakkımı helal etmiyorum. Ağlayarak duygularını dile getiriyor. 

Bu ve buna benzer örnekleri sıralamak mümkün. Yoksulluk içinde yaşama mücadelesi veren kadınlar fiziksel ve ruhen büyük psikolojik sorunlarla baş başa kalıyorlar, temel ihtiyaçlarını karşılayamıyor, çocuklarına ve ailesine bakamıyor, bu nedenle kaygıya, depresyona yenik düşüyorlar.  

Tıp uzmanları, psikiyatrik ilaç kullanımında "ciddi bir artışa" işaret ederek, artan zihinsel hastalık seviyelerine karşı alarma geçtiklerini söylüyorlar.

Öte yandan Sosyal Araştırmalar Merkezi'nin 2023 yılı anketine katılan kadınların üçte ikisi maddi sıkıntılar nedeniyle, depresyonda olduklarını söyledi.

Türkiye'de son yıllarda aşırı yoksulluk nedeniyle binlerce kişi öldü veya intihar etti, sizce de çoğunluğunun kadınların olduğunu ilginç değil mi?  

Yoksul kadınlarının durumunu en iyi anlatan ve ibret dolu bir hikâyeyi olduğu gibi aktararak yazıma son vermek istedim. 

Hazreti Ömer, halkın sorunlarına yakin şahit olmak için, Medine sokaklarında yalnız başına dolaşır, özellikle gece vakti, köşe mahallelerde gezinirdi. Bir gece vakti yine böyle gezinirken kuytu bir mahallede geç saatte ışık yanan bir çadır gözüne çarpmış, bir ihtiyaçları vardır diyerek çadıra yönelmiş. Çadırın yakınına geldiğinde feryat-figan eden çocuk sesleriyle irkilmiş. Çadırın girişini biraz aralayıp içeriye bakmış, yaşlı bir kadıncağız ateş üzerinde olan bir kazanı karıştırıp durmakta.

Hazret-i Ömer yaşlı kadına seslenerek müsaade isteyip çadıra girmiş. 

Bir de ne görsün, kadının ateş üzerine koyduğu kazanın içinde sadece su ve taş var. 

Kadına durumu sormuş.

Kadın cevap vermiş:

Çocuklar üç günden beri aç! Yemek pişiriyormuşum gibi yaparak, onları avutuyor ve uyumalarını bekliyorum.

Bu cevabı alan Ömer, kendisini tanıtmadan kadına söylenmiş:

Peki, neden Halife Ömer’e gidip, durumunu anlatmıyorsun!

Kadın, günümüz yöneticilerine ibret olması gereken şu cevabı vermiş:

Eğer Ömer, Medine’nin bir mahallesinde üç yetim çocuğun açlıktan feryatlarından habersiz ise ne demeye HİLAFET MAKAMINDA OTURUYOR!

Bu olay ülkeye adalet getireceğiz iddiası ile iktidara gelip, iktidara geldikten sonra, adaleti ve hemen hemen her şeyi yok eden AKP iktidarını anlatmıyor mu ne dersiniz?

Öncelikle, şunu söylemeliyim. Siyasi parti liderlerinin siyaset yaparken üslupları ve kullandıkları dil çok önemlidir. Bu dil, ayrıştırıcı değil, birleştirici bir dil olmalıdır.

Ne yazık ki; ülkemizde siyaset yapan siyasi parti liderleri ve yöneticilerin, birbirlerine hatta ailelerine ve özellerine karşı söyledikleri hakarete varan sözler, toplumunda bazı kesimlerde olumlu, bazı kesimlerde olumuz olarak yansıyor.   

Şöyle ki;

Bazı liderlerin siyaset alanını, bilerek isteyerek planlı olarak geriyor ve oluşacak kargaşa ve kriz ortamını kendi lehine çevirmeye çalışıyor. Maalesef, duyarsız ve bilinçsiz kesimlerin desteğini de alıyorlar.  

Ülkemizde özelikle, seçim dönemlerinde bu işi Erdoğan ve Cumhur İttifakı bileşeni çok yapıyor ve hitap ettikleri kendi tabanlarında da kabul gördüğü için, bu dili çok severler ve bu dilden besleniyorlar. İşin olumsuz tarafı da, bu kötü dil tabandaki partililerde de olumsuzluk şeklinde yansıyarak gerginliklere neden olduğunu görmekteyiz. Taraftarlarda bu tür söylemler, muhaliflere tehdit, kin ve nefret duygularının beslenmesinde büyük rolü vardır. 

Bazı liderlerin nefret duygusu söylemleri yetmezmiş gibi yandaş basının da, iktidara yaranmak için muhalifleri hedef göstermeleri sonucunda, muhalefet genel başkanı ve yönleticilerine iktidarı eleştiren aydınlara karşı, yapılan fiziki saldırılara hep birlikte şahit olduk. 

İşin ilginç tarafı, saldırıyı yapanların yargıda doğru dürüst yargılanmadan salınmaları, bu işe meyilli olan kişilere güç veriyor ve taşkınlık yapma eğilimlerini tetikliyor olmasında büyük etkendir. 

Ülke olarak, 22 yıldır bunları yaşarken, ülke geçmişinin siyasi geleneğinde de, böylesine gergin ve ayrıştırıcı dil ve bir politika izleyen liderler ender görülmektedir. Ülkemizin siyaset arşivine baktığımızda, geçmiş yıllarda özellikle siyasetin çok hareketli olduğu ve sağ-sol çatışmaların yaşandığı 70’li-80’li yıllarda, o dönemin liderleri yazılı ve görsel basında olsun, seçim meydanlarında olsun, birbirlerini eleştirmişler ama nezaket ve saygı sınırını aşmamışlar ve birbirinin yüzüne bakacak mesafeyi hep bırakmışlardır.

Bugünkü siyasetçileri dinlediğimizde, aman Allah’ım! Bu ne üslup? Bu nasıl bir dil? Kişilerin özel hayatları olmak üzere yapılan hakaretler, ithamlar diz boyu! İttifak öncesi birbirlerine yaptıkları hakaretler ve ittifak sonrası hiçbir şey olmamış gibi, pişkince birlikte siyaset yapmak yaygınlaştı. Bu durumda tabii ki siyaseti kötüleştiriyor, siyasi etik kurallarını yok ediyor. 

Olması gereken, dünyada olduğu gibi siyaset meşru zeminde ve meşru usullerle, fikir ve projelerle yapıldığı sürece muteber ve meşrudur! Muhaliflerin eleştirilerine, söylemlerine karşılıklı usulüne göre, cevap vermek yerine, baskı ve tehdit, karalama hatta yanıltıcı sahte videolar yayın ve görsellere başvurmak, siyaseti dizayn etmeye çalışmak, sadece siyasilerin değil herkesin özgürlüge, özeliğimiz hak ve hukuku açısından son derece tehlikelidir.

Onun için, siyasi liderlerin kullandıkları dil ve üslubuna dikkat etmelidirler. Söyledikleri tek bir yanlış kelime bile, hem topluma ve hem de kendisine ciddi zararlar verebilir. 

Mart ayında yapılacak yerel seçimler yaklaştıkça, toplumu ayrıştırıcı, gerginleştiren, kutuplaştırıcı dilin kullanıldığını görmekteyiz. 

Özelikle tarafsız olması gereken, Cumhurbaşkanı tarafından yapılması toplumun büyük bir kesimin tepkisini almaktadır.

Bu kötü ve çirkin dil, özellikle seçim dönemlerinde dozajı yükseltiyor, daha sonra, hiçbir şey olmamış gibi fabrika ayarlarına geri dönüyorlar olsalar da, bu kötü dilin kalıntıları toplum belleğine yerleşiyor. 

Sözün özü; siyasete bir seviye kazandırmak, siyasi etike uygun, ahlak kuralları dahilinde, siyaset yapmaları için bazı yasal düzenlemelerin yapılması zorunluluk haline gelmiştir. 

Siyasiler siyaset yaparken elbette ki, karşı tarafı eleştirebilir, tenkit edebilir ancak bunları yaparken, seviyeli, “çamur at izi kalsın” anlayışı ile değil, gerçekçi, kanıtlı ve belgeli olmalıdır. İftira atmadan, hakaret etmeden, halkın yaşam koşullarını kolaylaştıracak projeler üretmek, parti programlarını halka anlatmak, uzlaştırıcı ve birleştirici bir dil kullanmak ülkemiz siyasetine kalite getireceği gibi çağdaşlığın ve demokrasinin gelişmesinde de fayda sağlayacaktır.

İzmir, 150 binden fazla tarımsal işletmenin bulunduğu, 165 değişik çeşitte bitkisel ürünün yetiştiği, 289 adet tarımsal amaçlı kooperatifin olduğu, 40 adet tescilli coğrafi işarete sahip, sütte, organik tarım ve koyun-keçi yetiştiriciliğinde lokomotif olan bir tarım kentidir. İzmir ili ve ilçelerinin tarım potansiyelini göz ardı etmek, bu potansiyeli en etkin şekilde harekete geçirmemek büyük bir kayıp olacaktır. Daha iyi üretim, daha iyi beslenme, daha iyi bir çevre ve daha iyi bir gelecek için tarımı odak noktası yapmanızı istiyoruz. 

İklim krizi ve enflasyonist süreçten en çok etkilenen sektörün tarım sektörü olduğu aşikardır. Gıda fiyatları nedeniyle sofrada ızdırap çeken tüketiciler için, iklim krizi ve maliyetler nedeniyle tarlada çaresiz kalan üreticiler için, yok olan doğa, tahrip olan çevre için, kırsalda kalkınma için tarım her ilde, her ilçede stratejik planının merkezinde yer almalıdır. Ana eksenlerden biri tarım, gıda ve çevre olmalıdır. Vizyon ve hedeflerde tarım öncelikli omalıdır. 

İzmir’de, topraklarımıza, ağacımıza, suyumuza, yerel tohumlarımıza, üreticiye sahip çıkan, çocuklarımızın sağlıklı ve yeterli beslenmesini sağlayan, köyden-kente göçü engelleyen, sürdürülebilir gıda arzını ve adil gıda tüketimi sağlayan, girdiden-atığa tüm zincirde, tarımda katma değer artışı sağlayan tarım politikaları ve projeler üreten ve uygulayan bir yerel yönetim anlayışı olarak beklenti içindeyiz. Adayların bu konudaki stratejilerini ve projelerini bilmek istiyoruz.

Her ilde, her ilçede tarım dostu, çevre dostu, çiftçi dostu belediyelere ihtiyacımız var. Yeşil belediyelere, mavi belediyelere ihtiyacımız var. 

Kadınların ve genç nüfusun tarım ve gıda alanında var olmalarını, girişimci olarak güçlenmelerini sağlayacak, çiftçilerin de girişimci olmasını destekleyecek belediyelere ihtiyacımız var.

Tarım-turizm entegrasyonunu sağlayacak, İzmir’i gastronomide de ön plana çıkararak teruar/yöre olarak üst marka haline getirecek belediyelere ihtiyacımız var.

Her hanenin, her vatandaşın en önemli derdi gıda fiyatları. Gıda fiyatlar artıyor, artmaya devam edecek. Gıda enflasyonu kalıcı hale geldi. Resmi gıda enflasyonu yıllık yüzde 72’i. 4 kişilik bir ailenin açlık sınırı ise 15.048 TL. İçinde protein de varsa bir file 1000 TL‘ye doluyor. 

Her bir karış toprağın, her damla suyun kıymeti büyük. Gelirlerinin önemli bölümünü gıdaya ayıran düşük gelir gruplarının yeterli miktarda ve çeşitte gıda tüketmeleri imkansız hale geldi. Her vatandaşın beslenme hakkı korunmalıdır.  

İhtiyacımız olan, çiftçilerimizi üretim, hasat ve pazarlama süreçlerinde daha donanımlı hale getirecek, tarımı ve yeterli/güvenli/sağlıklı gıda üretimine destek verecek, katma değer artışı yaratabilecek ve tüketici hakkını koruyacak projeler üreten bir yerel yönetim anlayışı bekliyoruz. 

Birincisi, 2018'de tek adam Cumhurbaşkanlık rejimine geçişle, resmi olarak cumhurbaşkanı politikanın her alanında baskın otoriter bir yönetim sergilemeye başlaması.  

İkincisi, Erdoğan'ın AKP'si iktidara gelmeden önce 2000'li yılların başında, bir dizi ekonomik reformun parçası olan,  Merkez bankasının bağımsızlığı da artık ortadan kalkması. 

Bu güne kadar altı Merkez bankası başkanı görevden alındı. Erdoganı dinlemeyen faiz artıran başkanı hemen görevden alma, modeli ortaya çıktı. 

Diğer faktörlere gelince;

Liranın, uzun bir süredir büyük oranlarda değer kaybetmesi.  Bu, herhangi bir ekonomi için çok büyük bir değer kaybıdır, Türkiye için ise çeşitli nedenlerden dolayı daha da kötüdür.

Bir diğer faktör ise, Türkiye'nin borçlarının önemli bir kısmının döviz cinsinden olması, özellikle de ABD doları ve Euro zayıflayan lira bu borçların ödenmesini çok daha zorlaştırıyor. 

Ne yapabilir?

Dövizdeki çalkantı karşısında politika yapıcıların kullanabileceği üç politika aracı vardır: 

Faiz oranlarını yükseltmek, 

Döviz rezervlerini satmak, (Döviz rezervesi varsa)

Sermaye kontrolleri uygulamak, (yani dövizin ülkeden çıkmasını engellemek).

Her üçü de yerel para birimi üzerindeki baskıyı kaldırmayı amaçlar.

Faiz oranlarının yükseltilmesi, yerli para birimini yatırımcılar için daha çekici hale getiriyor, çünkü yatırımcıların bundan kazanabileceklerini artırıyor. 

Döviz rezervlerini satmak, daha fazla yerli para satın almak anlamına gelir, böylece ekstra talep nedeniyle değeri güçlenir. 

Sermaye kontrolleri de, yerli para ile yabancı para arasındaki ticaret hacmini yavaşlatıyor, bu da daha az insanın yerli para birimini satması anlamına gelir.

Türkiye'nin ihtiyacı olan şey, toplumun geniş kesimlerinin desteğiyle, merkez bankası bağımsızlığının yer aldığı, dikkatle tasarlanmış ve kapsayıcı bir istikrar programıdır. Bu programa engel ise çok güçlü başkanlık rejimindir. Bu yüzden gerçekleşmesi pek olası değil.

Diğer bir sorun, büyük ölçüde mal ithalatının ihracatı önemli ölçüde aşmasından kaynaklanan, ülkenin giderek büyüyen, cari hesap açığını daraltmak önemlidir.

Ekonomistler, ekonomiyi toparlamaya başlamak için hızlı bir şekilde art arda birkaç eylemin gerekli olacağını düşünüyor., "Ekonomiyi istikrara kavuşturmak için döviz kurunda büyük ve süreksiz bir ayarlama yapılmasını gerektireceğini düşünüyorlar. Cari açığı azaltmak için "iç talebi yavaşlatacak politikada ciddi bir sıkılaştırmanın" da gerekli olduğunu ifade ediyorlar.

Bu sıkı para politikaları paramızın değerini yükseltecek satın alma gücünü artıracak olması, iç talebin azalmazı ve  fiyatların da denetim altına alınması yüksek enflasyonu aşağıya çekecektir.

Para politikaları uygulanabilir ve sürdürülebilir gerçekçi, kalıcı politikalar yanında ekonomik, mali ve sosyal politikalarında da yapısal değişikler yapılması gereklidir.

Bunlardan; 

Adaletin ve yargının bağımsızlaştırılması, bireylerin hak ve kendilerini ifade etme özgürlüğü gibi temel hakların güvence altına alınması.  

Demokrasi kuralların işlemesi için eskiden olduğu gibi parlamenter sisteme acil dönülmesi, Başbakanlık ve TBMM’ye işlerlik kazandırılması hedeflenmeli, ucube tek adamlı Cumhurbaşkanlık sisteminin kaldırılması.

Siyasilerin toplumu ayrıştıran, ötekileştiren söylemlerden uzaklaşarak birleştirici bir dil kullanmaları da önemlidir.

Komşularla iyi bir ilişki kuracak barışçı ve istikrarlı bir dış politika izlemek,

Adil bir gelir dağılımı ve toplumsal barışı sağlamak için ücretlileri ve dar gelirlileri yüksek enflasyonun pençesinden kurtarmak,

Daha önemlisi, halkın iktidara olan güveninin artırılması da ekonomimizin düzlüğe çıkmasında önemli bir rolü olacaktır.

Ayrıca kamu harcamalarında azami tasarrufa gidilmesi ile bütçenin gelir kalemlerini artıracak hamleler yapmak, kazanandan çok kazanmayandan az yani gelirine göre, vergi alan bir düzenleme yapmak. Vergi kayıp ve kaçağını yok edecek, nerden buldun gibi sistemlerini devreye sokmak kısaca adil bir vergi politikasını uygulamaya koymak da önemlidir. 

Ekonomi alanında ise, en büyük sorun ithalatı azaltmak için, üretim ve değer yaratacak yatırımları artırmak, katma değer yaratacak ileri teknoloji ve enerji gibi konularda yatırım yapan girişimcileri desteklemek, tarım ve çiftçiyi teşvik etmek ithalattaki bağımlılığı azaltacaktır. Aynı zamanda istihdamı artıracak ve işsizliği azaltacaktır.  

İthalatı azaltmanın yanında ihracatı artırıcı tamamı yerli ihracat yapan sektörleri desteklenmelidir.

Sürdürebilirdir mali politikalar uygulamaya koymak ve bu politikaları sekteye uğratacak engelleri ortadan kaldırmak. 

Yabancı yatırımcıların önündeki, yasal engelleri kaldırmak ve Türkiye’nin yatırım için güvenli bir liman olduğunu verilerle ortaya koymak da ekonomimizin gelişmesine katkısı olacaktır. 

Bu günkü yazımı, değerli dostum Dr. Haluk beyin ekonomiyi nasıl düzeltebiliriz sorusu üzerine kaleme aldım. Aklımın ve bilgimin yettiği kadar önerilerimi kısaca yazmaya çalıştım. Tabiî ki böylesi önemli bir konu da daha birçok ilişkili konular vardır, detayını konunun uzmanlarına bırakıyorum. 

Sonuç olarak, hükümetin ekonomik politikalarını hazırlayan kadro biat eden, konusunda uzman olmayan, liyakatsiz yöneticilerden oluşturulması, yaşanan ekonomik krizin en büyük sebeplerden biridir. 

Ekonomistlere göre iktidar, yerel seçimlere kadar inişli çıkışlı belirsiz bir ekonomi performansı sergilenecek ve ekonomik dengeleri bozan ‘seçim ekonomisi’ uygulanacak. Yerel seçimlerin ardından, tablonun daha da kötüleşeceğini belirten ekonomistler, yüksek enflasyonun maliyeti vatandaşın sırtına yüklenecek. Bütçe açık verecek ve bütçeyi dengelemek için vergileri artıracak, böylece a'dan z'ye her şeye, temel gıda maddelerine; yiyecek, içecek, et, süt, çay, şeker, mazot, benzin gibi mallara seçim nedeniyle ertelenen elektrik, doğalgaz, ulaşıma zam üstüne zam gelecek. Yapılacak bu zamlar zam olmaktan çıkıp, zulme dönüşecek. 

Hükümet gelip geçici çözümlerle yol almaya çalışıyor. Kalıcı ve sağlıklı para politikaları yok, ciddiye alınacak maliye politikaları yok, temel toplumsal sorunlara çözüm üretecek sosyal politika yok. 

Bu nedenle, yerel seçimlerden sonra, herhangi bir iyileşme umudu var mı? Sorunun cevabı yok. Çünkü yerel seçimlere kadar da bu krizin içinde debelenmenin sonuçları çok daha büyük olacak. Her alanda tahribat büyüyecek. Yerel seçimlere kadar günü kurtarma politikaları, yerel seçimlerden sonra çok daha yüksek toplumsal maliyet çıkacak. Yoksulluk ve açlık, işsizlik daha da derinleşecek. 

Daha doğrusu seçimlerden sonra, uygulayacakları istikrar programının, maliyetini yerel seçimlerden sonra göreceğiz. Kemerler sıkılacak ve sıkı para politikaları uygulanacak. Olması gereken kamu tasarrufuna gidilmeyecek, olan gene dar gelirlilere olacak. Onlar saraylarında şatafatlı lüks yaşamalarına devam edecekler.  

Sonuç olarak, yerel seçimlerden sonra, seçim ekonomisi vatandaşlara ek bir yük getirebilir. Ödediğimiz vergiyi bir daha da alabilirler, yeni vergiler çıkabilir, vergi oranları artabilir. Akaryakıtta durmayan zamlar sürer. Enflasyon mutlak suretle artmaya devam edecek, paramızın satın alma gücü daha da düşecek. Her zaman olduğu gibi gene sabit ücretliye, milyonlarca asgari ücretliye olacak. 

Acı olan, yerel seçimlerden sonra olacak ekonomik olumsuzluklar hükümetin umurunda değil, tek dertleri ve çabaları seçimlerde başarılı olmak, yerel seçimlere kadar günü kurtarmaktır. İşin ilginç tarafı toplum susmaya devam ettiği gibi muhalefet partileri de sadece seyir ediyorlar, toplumsal bir tepki oluşturmak için bir çalışma yapmıyorlar. Erdoğan’ın belirlediği gündem dahilinde gündem yaratmadan, kısır tartışmalarla meşgul oluyorlar.  

Enflasyonu etkileyecek diğer bir konu ise, kamunun yapacağı yeniden değerleme oranında harç ve vergi artışları enflasyonunun yükselmesine neden olacağı ve sonuçta almış olduğumuz mal ve hizmetlere zam olarak  yansıyacaktır. 

Maaşlılar cephesinden baktığımızda, bu artışlar memur ve emeklileri memnun etmemiştir. Sokakta vatandaşlara bu artışlar yeterli mi diye sorulduğunda? Hayır yeterli değil yanıtını almak mümkün. 

Yapılan bu artışlar, ülkenin gerçeklerini yansıtmadığı, yaşanan gerçek enflasyonun altında kaldığını söylüyor ve isyan ediyorlar. 

Bu kesimin yaptığı haklı diğer bir eleştiri ise, emekliler arasında ayrımcılık yapılmasıdır. 

Ülkenin bu ağır ekonomik koşulları altında ezilen sadece memur emekliler olmadığını; SGK ve Bağkur ile dul ve yetimlerin aynı oranda etkilendiğini,  maden sabit bir oranda artış yapılıyor ise, memur emekliye % 49 diğer emeklilere % 42.6 hatta alt limitten maaş alanlara % 33 artış yapmak hiç de adil değildir. Saçmalıktan öte bir şey değildir diye ifade ediyorlar.

Emeklilere yapılan bu haksızlığın temelinde, siyasi bir baskı unsuru oluşturamadıklarından. Önce isyan eden sonra susarak hakkına razı olan bir topluluk haline geldikleri içindir.  

Emeklilere yapılan bu haksızlık karşısında, direnmek ve hak aramak gibi eylemlerde bulunacak, önderlik yapacak bir örgütlenme modelleri yok. Çok sayıda etkisiz ve yetkisiz dernek var, federasyonlar var ama kamuoyu yaratamadıkları için başarılı olamıyorlar.

Bu dağınık örgütlenme tabiî ki hükümetin işine geliyor, hâlbuki tek çatı altında kurulacak bir federasyon daha çok ses getirecek ve siyasette daha çok etkili olacaktır.

Bu konuda, benim görüşüm ise, maaşlılara yapılacak bu işi, siyasilere bırakmamak, oy malzemesi olmaktan kurtarmaktır. 

Bu kesimi enflasyondan korumanın en uygun yöntemi, “Eşel Mobil” sistemidir. Enflasyondaki aylık artış, maaşlara direkt olarak yansır ise ve ilk maaş ödemesinde artış otomatik olarak ilave edilirse, bu kesim enflasyon altında ezilmez, aynı zamanda vesayetten kurtulur.

Bu sistemin uygulanmasında en büyük sorun, TÜİK’dir. Şayet TÜİK enflasyon rakamlarını bu güne kadar yaptığı gibi siyasilerin talep ve istekleri doğrultusunda maniple ederek açıklarsa, bu kesimleri mağdur eder. TÜİK her ay gerçek yaşanan enflasyonu açıklarsa bu sistem adil bir şekilde yürür.

Diğer bir konu ise hükümetin ekonomi kurmayları, dolayısıyla son sözü söyleyen Cumhurbaşkanı, çalışanlara ve emeklilere bu artışları yaparken, geçmiş yıllarda olduğu gibi gelecek yılın enflasyon tahminine göre artış yaptıklarını söylüyorlar. 

Ancak, gerçekleşen enflasyon tahminleri, hiçbir zaman tutmadığı için maaş zamları hep enflasyon altında kalmıştır. 

Ocak ayında maaşlara yapılan artışlar, 2024 yılı için Merkez Bankasının ve hükümet ekonomi eylem planında yıllık enflasyon oranın % 45 civarında olacağı iddiası ile maaşlara yapılan artışların da buna göre yaptıklarını hep birlikte gördük.

Hükümetin diğer bir tezi ise, bütçe olanaklarını ve mali disiplini dikkate aldıklarının ifade ediyorlar. Nedense kendi harcamalarına gelince, bütçe disiplini yok, kamu harcamaları ve diğer yatırımlarda yapılan adam kayrılmalar, maliyetin üstünde yapılan yatırım ve alımlar ile ödemelerde tasarrufa gitmemek, ücretlilere gelince, mali disiplinden bahsetmek, hiç de adil değil ve haksızlıktır.

Bu artışların ekonomiye etkisine gelince, ekonomi uzmanlarının görüşü, ülkemiz hala yüksek mutasyon dönemindedir. Bir çok faktörün etkisiyle önümüzdeki 3 veya 4 ay gibi enflasyon yükselmeye devam edeceği görüşündeler.  

Kısacası, ücretlere yapılan bu artışlar büyük oranda, nihai ürün fiyatlarına da yansıyacak gibi görünüyor. Ocak ayından itibaren iğneden ipliğe yapılan zamlar önümüzdeki aylarda devam edecektir. 

Hükümetin bu fiyatlara yapılan artışları denetleyecek ve kontrol altına alacak bir dertleri olmadığı gibi denetim ve kontrol sistemleri yoktur. İsteyen istediğini yapma özgürlüğü var. Bu nedenle, ticaret erbebabı da bu konuda art niyetli oldukları için ücretler ve diğer maliyetlerdeki artışları bahane ederek çok fazla fiyatlarda artış yapıyorlar. Bu şekilde devam ederse, birkaç ay içinde mal ve hizmetlere yapılan artışlar nedeniyle, maaşlara yapılan artışlar eriyecek ve bu kesim zor günler yaşayacak. 

İşin ilginç tarafı ise, sokakta bu kesime sorulduğunda, maaşlarımıza zam yapılmasın ama fiyat artışlarını sabitlesinler denetim altına alsınlar diyorlar ve biz buna razıyız diye ifade ediyorlar.  

Şahsen bende bu görüşlere gönülden katılıyorum. Kaşıkla verip, kepçe ile almasınlar, tasarrufu kendilerinden başlatsınlar, bizler ülke çıkarları için üzerimize düşeni yapmaya hazırız.

Yerine gelen şimdi ki Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, ortodoks politikaya geri dönüyoruz artık nas mas yok dedi. Değişen bir şey olmadı, döviz uçtu temel gıda fiyatları tavan yaptı. Enflasyon yükselmeye devam etti. 84 milyonluk Türkiye’de 66 milyon insanımız her gün gelen zamlar nedeniyle aç ve yoksul geçim sıkıntısı içinde kıvranıyor. 

Yeni bakan Mehmet Şimşek, IMF programlarını benimsiyor ve uygulamaya koyduğu programlarla da IMF’yi  örnek alıyor. Bir hafta önce vergiyi tabana yayacağız demesi, ekonomistlerin tepkisi üzerine U dönüşü yaptı. "Benim söylediklerim yanlış anlaşıldı" dedi. Aslından bakan kendi dünyasında gizli olan hedefini söyledi. Uygulamaya koymak istediği ekonomik ve para politikaları ile halka acı reçete sunmak, kemerleri daha da sıkmak, dar gelirlileri enflasyon karşısında ezdirmek, böylece vergiyi tabana yaymak. 

Hedefinde Kamu giderlerini azaltmak ve tasarrufa gitmek diye bir şey yok, kazanandan daha fazla kazanmayandan daha az vergi almak yok. Zaten bakan Şimşek’in uyguladığı ekonomik programlar, dar gelirlileri ezmek, zengini stokçuyu dahada zengin yapmaktır.

İktidar, kalıcı ve uyulabilir hiçbir ekonomik ve para politikası ve tedbir almıyor, hamasi laflarla ülkede enflasyon yokmuş gibi davranışlar sergiliyorlar. Enflasyonla mücadele ediyoruz diyorlar, nasıl bir mücadele edildiğini kendileri dahi bilmiyor. Ne bir tedbir, ne bir denetim ve kontrol ne bir yasal düzenleme yapmıyorlar. Olan biteni türbinlerde maç izler gibi seyrediyorlar. Yaptıkları tek şey, kamu adına aldıkları kararlar ve uygulamalar ile enflasyonunu yükselmesine katkıda bulunmak ve iş alemine kötü örnek olmaktır. 

Ne yapıyorlar, hükümet ana girdi kalemlerine bir fiil yüksek oranlarda zam yapıyor, böyle olunca çıktı ürünlerin maliyetleri otomatik olarak artıyor, bu da halka zam olarak yansıması sonucu enflasyonun yükselmesine neden olur. Devlet önce bazı girdileri kendisi süspanse etmelidir. Maliyetleri artıran her şeye zam yapmak çözüm değildir.

İdarenin aralık ayında aldığı kararlar nedeniyle vergi, harçlar ve buna bağlı her şeye yüksek oranlardaki zamlar, yılbaşından itibaren iğneden ipliğe her şeye zam gelecek demektir.

Hükümet önce ekonomiyi kontrol altına alacak, tedbirler almak zorunda daha sonra fiyat kontrolu yapacak, denetim sistemleri kurarak, zincirin her halkasında üretimden başlayarak; tedarikçi, ulaşım, dağıtım ve satış zincirinde etkin tedbirler alması çok önemli. Doların ve enflasyonun yükselmesini bahane ederek ülkede yüksek enflasyon var dürtüsü ile fahiş fiyatlarla mal satan, aç gözlü stokçuluk yapanların denetim ve kontrol altına almak bu fırsatçılara izin vermemekle enflasyonu kısmen dizginleyebilir.

2024 Mart ayında yapılacak yerel seçimler nedeniyle, hükümet geçmiş seçimlerde yaptığı gibi oy uğruna popülist politikalar uygulayacaktır. Paranın musluklarını açarak, bazı kesimlerin ekmeğine yağ süreceğini biliyoruz. 

Bu tür politikalar olmayan mali displini iyice bozacak, paramızın değerini iyice düşecek, enflasyonu dahada azdıracaktır. 

Sonuç olarak; sıkışınca mağdur kesime zam yapmak, hiç bir zaman çözüm olmamıştır. Bunlar oy uğruna yapılmış  geçici önlemlerdir. Kısır döngüdür. Önemli olan paramızın alım gücünü yükseltmek, üretmek, ihracatı artırmak ve ithalatı azaltmaktır. Bunların yanında emekliye, işçiye, küçük esnafa yani dar gelirlileri enflasyon canavarına ezdirmemek için uygulanabilir kalıcı politikalar üretmekle olur.

Sözün özü, halkdan kopuk farklı dünyalarda yaşayan idarecilerin yönettiği bir ülkede enflasyonla mücadele ederek, ekonomiyi düze çıkarmak mümkün değildir.

Halkın büyük bir kısmı, tüm bu olumsuzlar ve hayat pahalılığı ile enflasyonun altında ezilirken, bir avuç çıkarcı düzenbaz ve dolandırıcılar rahat huzurlu ve lüks hayat yaşıyorlar.  

Bu düzenbazlar havuzlu lüks villalarında paralar saçarken, ahlaki değerleri yok sayarak her türlü ahlaki çürümüşlüğü taciz, tecavüz, yolsuzluk, cinayet, kara para aklama, kaçakçılık, mafyacık, uyuşturucu gibi ahlaksızlıklar yaptıklarını, medyadan flaş haber olarak izleyerek gördük.  

Gözümüz önünde yapılan ahlaksızlıklardan bahis oynatandan tut, naylon fatura, kara para aklama, gayri resmi fon kurmak, çalıştığı bankanın adını kullanarak aç gözlü bazı kişilere fazla faiz verecek iddiası ile dolandırıcılar ve ahlaksızlar mantar gibi türemiş. 

Diğer bir yandan mafyalar, uyuşturucu baronların kol gezdiğini, tehdit ve şantajların yapıldığı, İçişleri Bakanı Ali Yerlikaya’nın güvenlik güçlerine yaptırdığı operasyonlar ve paylaşımlarından bazı şeylerin yüz üstüne çıktığını gördük. 

Su üstüne çıkan bunlar belki de... Aysbergin görünen yüzü arkasında neler olduğunu net olarak göremiyoruz. Üzülerek söylüyorum ki, ülkede dolandırıcılık adeta bir sektör haline gelmiştir. 

Peki, tüm bu olumsuzlukların tek sorumlusu insanlıktan nasibini almamış bu kişiler mi? yoksa mevcut hükümet mi? 21 yıldır ülkemizi, yöneten yöneticilerin suçu yok mu diye sormak lazım. Tabi ki bu soruya verilecek cevap elbette idarecilerin de fazlasıyla suçu vardır. Sebebi ise; uyguladıkları yanlış para ve sosyo-ekonomik politikalardır. 

Bu politikalar yüzünden sosyal ahlaki, kültürel değerlerimiz aşırı derecede erozyona uğramış olması nedeniyle toplumsal ahlaki çöküş yaşanmaktadır.

Asıl soru biz bu hale nasıl geldik. Tüm bu olumsuzlukların üstüne gitmeyen, zorlayıcı yasal düzenlemeleri yapmayan, etkin bir denetim ve kontrol mekanizmalarını kurmayan yöneticiler değilmidir.  

Bir toplumda ahlaki çöküş başlamış ise, o toplumun geleceği tehlike altındadır demektir. Ahlak, toplumun yapısının temelidir. O olmadan hiç bir iş doğru yürümez. Ülkede hızla yayılan ahlaki yozlaşma bireysel ve toplumsal değerleri aşındırmış, ileride telafisi mümkün olmayan tehlikelere kapı açmıştır.

Bir ülkede ahlaki çöküş gerçekleşirse, her şey meşru görülür. O yapıyor, ben niye yapmayayım diye bir düşünce oluşur. Doğruluk, dürüstlük ise küçümsenir, saflık olarak nitelenir. Böyle bir anlayış geleceğimizi ve gelecek nesli olumsuz olarak etkiler.  

Dik duruş ahde vefa denilen bir şey kalmadı. Çıkarcılık ön planda, kimin eli kimin cebinde belli değil, ülke Sibirya’ya dönmüş, bizler flim izler gibi olan biteni yandaş medyanın maniple ettiği yanlı haberlerle izliyoruz. Asıl olanlar hakkında net bir bilgi sahibi değiliz. İleride bizleri neler beklediğini bilmiyoruz, her zaman olduğu gibi yaşayarak göreceğiz. 

Türk lirasının satın alma gücünün yüksek enflasyon karşısında erimesi, insanlarımızı canından bezdirdi.

Özel hayat diye bir şey kalmadı, gelecek ve umutları yıkılmış içlerine kapanmış, zor olan yaşam koşulları ile mücadele etmekle meşguller, onlar için sinemaya gitmek, tiyatroya ve konsere gitmek artık çok lüks oldu.

Geçmişte yaptığı gibi, eşi ve çocukları ile birlikte en az haftada bir kez dışarı çıkıp yemek yemek ve eğlenmek artık hayal oldu.

Gençlerimizin çoğu cafe'ye gidemez, barların kapısından geçemez oldu.

Büyük şehirlerde bulunan popüler barların karşısındaki merdiven başlarında veya parklarda evlerinden getirdikleri ucuz içeceklerin ve atıştırmalıkların tadını çıkarmaya çalışıyorlar.

Ülkede yaşam giderek kötüleşiyor. Maaşlar düşük ama fiyatlar artmaya devam ediyor olması, sinir bozucu bir hal almıştır. Halk gerçek enflasyonla yüzleşmesi çarşıda, pazarda, markette oluyor.

Türkiye'de uzun bir süredir enflasyon sorunu var. Fakat ülkede enflasyon yokmuş gibi davranan yöneticiler de var. Bu yüzdendir ki; ciddi ve kalıcı ekonomik tedbirler alınmıyor. Halk da bu yüzden yöecilere olan güvenini yitiriyor.

Ülkede yaşayan toplumun nerdeyse tamamı, TÜİK’in açıkladığı enflasyon rakamlarına inanmıyor. Açıklanan bu oynanmış rakamlar halkın cebine olumsuz olarak yansıyor. Bu yüzden halk enflasyon karşısında eziliyor. 

Geçtiğimiz ekim ayında enflasyon, yıllık bazda TÜİK’e göre yüzde 60 civarında ilan edilirken, gerçek yaşanan enflasyon ise, yüzde 150 ile 24 yılın en yüksek seviyesine ulaştı. Bu da fiyatların neredeyse iki katına çıktığı anlamına geliyor. Bu yıl enflasyon çok yüksekten biraz daha yükseğe doğru ilerledi ve sürdürülemez hale doğru ilerliyor.

Enflasyonun kontrolden çıkmasının nedeni, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın düşük faiz oranlarının bir şekilde enflasyonu sınırlayacağına olan inancıydı. 

Uzmanlar, para politikasında ani bir U dönüşünün damgasını vurduğu bu yaklaşımın henüz kontrol altına alınamamasının nedeninin bu yaklaşımdan gecikmiş bir şekilde vazgeçmesi olduğunu söylüyorlar.

Ülkemizde gelinen nokta;

▪ Ülkede hukuk diye bir şey kalmamış.

▪ Aydınlar, gazeteciler ve muhalifler hapiste.

▪ TL'nin değer kaybı rekor kırıyor.

▪ Borsa İstanbul çökmüş durumda.

▪ Yüksek faiz ve yüksek enflasyon halkımızı eziyor

▪ Temel harcamalar dahi artık lüks oldu.

Ülkede bu olumsuzluklar yaşanırken, Cumhurbaşkanlığı sisteminde tüm yetkileri toplayan Saray'dan bu konularda ses çıkmıyor.

Sonuç olarak;

Freni olmayan araba gibi gidiyoruz. Ne ekonomi yönetimi var, ne tasarruf tedbiri var. Cari açıķ her geçen gün artıyor, milli gelir düşüyor. Enflasyon halkı eziyor, işsizlik artıyor, genç işsizlik ciddi oranlarda artıyor. Emekçiler ve emekliler zor durumda yaşarken, bir avuç çıkarcı gurup bir eli yağda bir eli balda her gün servetlerine servet katıyorken, duyarlı bir kesimde, bilinçli sorgulayan, hesap soran bir toplum özlemi ve hayaliyle yaşıyor. 

EMEKLİLİK YAŞI YÜKSELEBİLİR

“Değişikliklerin başında; ‘Sosyal güvenlik sisteminin mali sürdürebilirliğinin sağlanması amacıyla emeklilik kriterlerinin belirlenmesinde doğuştan beklenen yaşam süresi artışıyla ile uyumlu otomatik ayarlama mekanizmalarına ilişkin çalışmalar yapılacaktır’ cümlesi var ki bu cümle akıllara   bu süreç içerisinde emeklilik yaşının yükseltilebileceği olasılığını getirmektedir.

Yine aylık bağlama sisteminde de değişikliğe gidileceği planda yer alan; ‘Aylık bağlama sistemi, kişilerin daha çok istihdamda kalmasını teşvik edecek ve mali yük getirmeyecek şekilde yeniden düzenlenecektir’ cümlesiyle kendini göstermektedir. Bu değişikliğin olup olmayacağı veya çalışanın faydasına olup olmayacağı da süreç içerisinde kendisini gösterecektir.

MALULEN EMEKLİLERİN TEKRAR ÇALIŞMASI 

Planda yer alan diğer bir konu ise; Şu andaki durumdan farklı olarak malul aylığı alan kişilerin yeniden işgücü piyasasına dönmesi için mesleki rehabilitasyondan geçirilmeleri… Bilindiği gibi şu anda geçerli olan düzenlemeye göre malulen emekli olan kişiler tekrar çalışamıyorlar.

BAKIM SİGORTASI GELEBİLİR

Ayrıca Türkiye nüfusunun yaşlanmasının sosyal güvenlik üzerindeki etkilerinin azaltılması ve yaşlı bakım hizmetlerinin finansmanı için bakım sigortasının hayata geçirilmesi planda yer alıyor.  

TAMAMLAYICI EMEKLİLİK SİSTEMİ HEDEFLENİYOR 

Alternatif emeklilik sistemlerinin güçlendirilmesi ile ilgili düzenlemeler de yine planda yer alan konulardan... Şu anda geçerli olan otomatik katılım sistemi (OKS)’nin, işveren katkısını da içerecek şekilde ikinci basamak emeklilik sistemine dönüşeceği tamamlayıcı emeklilik sistemi kurulması hedeflenmektedir. 

Ayrıca BES sisteminde emekli olan bireylerin birikimlerini toplu olarak çekmeleri yerine programlı geri ödeme veya yıllık gelir sigortası şeklinde almalarının özendirilmesi çalışmaları yapılacak. 

Bu arada 25 yaş altı öğrencilerin de BES sistemine katılması ve sistemde kalmaları için özendirici uygulamaların hayata geçirilmesi 2024-2028 yıllarını kapsayan kalkınma planı içerisinde çalışan ve emekli olacakları ilgilendiren önemli başlıklar.

YAŞAM SÜREMİZ Mİ UZADI?

Emeklilik sistemi ile ilgili planlanan bu değişiklikler ve tamamlayıcı emeklilik sistemi ilk başta Türkiye'de yaşam süresinin uzaması ve diğer nedenlerle halihazırda sosyal güvenlik sisteminin orta vadede ihtiyaçlara cevap veremeyecek noktalara gelmesini önlemek için düşünülmüş tedbirler olarak öngörülebilir.”

AKP İktidarı, 14 Mayıs'ta ülkemizde yapılacak seçimlerde 22 yıllık iktidarını uzatmayı planlarken, liberal olmayan politikalarına kızan, özellikle muhafazakâr genç seçmenlerin iktidara karşı sürprizleri var. 

Bu nedenle Erdoğan’ın 14 Mayıs'ta, yirmi iki yıllık iktidarını sona erdirebilecek, bir seçimle karşı karşıya geliyor.

Yapılan birden fazla araştırma ve anket sonucu, muhafazakâr ailede yetişen bir çok genç Erdoğan'ı bir koruyucu, dini özgürlüklerini koruyacak dindar bir Müslüman olduğunu büyüklerinden duydular. Bu gençler anlatılanlarla gerçek hayatta yaşadıkları örtüşmediğini gördüklerinde hüsrana uğradılar. 

Muhafazakâr olan bu gençler büyüyüp üniversiteye başladıklarında gördükleri ile iktidarın uyguladığı baskıcı, kişi hak ve özgürlükleri kısıtlayan hukuk dışı uygulamalar ve sırf iktidar gibi düşünmediği için yaptıkları sosyal medya paylaşımları nedeniyle, kendilerini ve arkadaşlarının hapse atıldığını gördükten sonra fikirlerinin değiştiğini ifade ediyorlar.

Bu gençler.

Birinin çok uzun süre iktidarda kalması, tehlikeli ve güç zehirlenmesi olur. Kimsenin bunu yapmasına, izin vermemesi gerektiğini söylüyorlar. 

Bu seçimde Erdoğan'ın gitmesi çok önemli, çünkü gitmezse bir daha seçim olur mu olmaz mı bilmiyoruz. Onun için geçmiş yılların en kritik seçimlerinden biri, bu seçimlerde hayati bir rol oynayacak olan 25 yaş altı 13 milyon olması nedeniyle, biz genç seçmenlere önemli bir sorumluluk yüklüyor.

Yine yapılan araştırmalarda, geçen seçimlerde gençlerin yarısı hiç oy kullanmadı. Bu seçimlerde ezici bir çoğunlukla sandığa giderek, tek adamlı başkanlık sistemini devirmek istediklerini söylüyor.

Peki, bu genler ne istiyorlar;

* Tweet attığım için tutuklanmak istemiyoruz diyorlar. Konuşma özgürlüğü ve ayrıca toplumdaki tüm baskıların bitmesini istiyorlar.

* Okullarını bitirdiklerinde iş bulamama kaygısını yaşamak istemiyorlar.

* Geleceklerini garanti altında ve güvende olduğunu görmek istiyorlar.

* Gelişmiş ülkelerdeki gençler gibi çağa uygun yeni teknolojiye donatılmış bir gelecek istiyorlar.

* Siyaset ve diğer alanlarda gençlere değer verilmesini gençlerden yararlanmalarını istiyorlar.

* Kendilerini geliştirmek için mücadele ederken önlerine çıkan, siyasi ve bürokratik engellerin kaldırılmasını istiyorlar.

İşte bu gençler sistemi değiştirmek için 14 Mayıs'ta yapılacak seçimlerde, bir muhalefet partisine oy vererek ve cumhurbaşkanının ülke üzerindeki 22 yıllık hâkimiyetine son vermeyi amaçlıyorlar.

Bu gençlerin muhalefet partileriyle de sorunları var ama bir değişikliğe de ihtiyacımız var diyorlar. Bir kişinin gücü çok uzun süre elinde tutması tehlikelidir diyorlar.

Genç dindar seçmenler, Erdoğan'ın iktidarını protesto etmek için laik partilere bile yöneliyor. 22 yaşındaki birçok öğrenci, Mayıs ayında yapılacak seçimlerde CHP'ye oy vereceklerini açıkça ifade ediyorlar.

Erdoğan, “Devlet ile dini bir arada ve uyum içinde görüyor.” Türkiye'de olup biten olumsuzluklardan haberleri yok. Sadece AKP medyasını takip ediyor olmaları, yanlış yapmalarına sebep oluyor.

Dindar AKP seçmeni, Erdoğan'dan önceki dönemi dindarlara yönelik ayrımcılığın, geri kalmışlığın ve derin bir yozlaşmanın kol gezdiği bir dönem olarak hatırlıyorlar. Geçte olsa, bunu anlamış olmaları AKP için, 14 Mayıs seçimleri zor bir seçim olacaktır. 

Dindar olan bu gençler, 2019 İstanbul belediye başkanlığı seçimlerine kadar, AKP'yi desteklediklerini, İstanbul belediye seçimlerinde Cumhurbaşkanına karşı çıkıp, CHP adayına destek verdiklerini ve radikal bir şekilde, bir muhalefet destekçisi olduklarını, seçimleri iptal etmenin ne kadar yanlış olduğunu, herkese bire bir anlattıklarını söylüyorlar.

Yirmi iki yıldır Erdoğan, bu samimi dinci kesimin seçmenlerinin sırtından iktidara geldi. 

Daha sonra iktidarın, liberal olmayan uygulamaları, hukukun üstünlüğünün olmaması, toplumu ayrıştıran bir dil, yolsuzluk, dinin siyasi amaçlara alet edilmesi, ekonomideki çöküş, AKP'ye yöneltilen tüm eleştirilerin yoğun olmasının en büyük sebebi oldu.

Erdoğan iktidara gelirken, önemli oranda oy deposu olan ve bir takım siyasi araçlarla da manipüle edebileceği; yoksul, varlıksız, güvencesiz, kaygılı, telaşlı, ezilmiş bir kitleyi, hedef kitle olarak seçti ve bu kitleyi kısa sürede arkasına aldı. Bunları yaparken, birilerin dediği gibi toplum mühendisliğini kullanmadı. Yaptığı tek şey, yandaş medyayı yanına alarak, olmayan bir şeyi olmuş gibi anlatarak, hedef kitleyi maniple etti. 

Erdoğan’ın, toplum üzerinde denediği, Siyaset mühendisliği oyunlarının hiçbiri tutmadı. 

Toplum mühendisliği; değiştiren, dönüştüren ve yenilikçi bir davranış sergilemektir. Erdoğan ise, yıkıp, döktü, sattı ama yerlerine bir şey koymadı. Geleceği yakalayacak yenilikçi teknolojik projeleri ikame etmedi. Onun için yandaşların söylediği gibi toplumsal mühendisliği iyi kullanan bir lider olamadı. 

Erdoğan’ın tek başarılı olduğu şey, yandaşlarını yanına alarak, halkına yalan söylemek, kendisini eleştirenlere hakaret ve iftira atarak, siyasi algıyı iyi kullanıp, hedef kitleyi maniple etmek için her seferinde rakiplerine kötü bir dil ve üslupla saldıran toplumu ayrıştıran, bir politika izledi. Bu davranışları nedeniyle, toplumun büyük bir kesiminden tepki alıyor.

Muhalefet bir adım önde olması, bu yalan dolan algıyı yok etmesi için çok şeyi değiştirecektir. Bunun için ülkenin gündemini değiştirecek, halkın anlayacağı sade bir dille spot sloganları kullanması çok önemlidir. Mesela helalleşme söylemi çok başarılı ama içinin doldurulması gerekir. İktidara gelince emeklilere tek kalemde 15.000. TL vereceğim. Emekli maaşları asgari ücretin altında olmayacak gibi söylemleri kaynak göstererek ifade edilmesi çok değeridir. Diğer bir söylem, 418 milyon doları tahsil edeceğim söyleminin de, içi doldurulması halinde seçmenin ilgisini çekebilir. 

Seçim sürecinde muhalif tüm siyasi partilerin ekonomi ve para politikalar başta olmak üzere, hayat pahalılığı altında ezilen halkın sorunlarını kısa öz sade bir dille, spot halinde söylemler ve görsellerin kullanılması halinde ses getirebilir.

Asıl önemlisi; Millet İttifakın 14 Mayıs'ta iktidara gelince neler yapacaklarını, siyaset ve ekonomi, adalet, hukuk, yolsuzluklar, usulsüzlükler ve sebepsiz zenginleşmek gibi, konularla nasıl mücadele edileceğini halka iyi anlatmak önemlidir. Sağlıktan tut, eğitim, yargı, tarım ve üretim gibi temel alanlarda neler yapılacağının anlatılması da değerlidir. Yurttaşlara iyi ve konforlu bir yaşam sağlamak adına, neler yapılacağını, kısaca halkın anlayacağı şekilde,  slogan ve görsellerin sık sık kullanılması, başarıyı getirebilir.  

Millet İttifakı, altılı masa, “Ortak Politikalar Mutabakat Metni'ni” kamuoyuna açıkladı. Çok da güzel tanıtım yapıldı. Ancak, teorik ve akademik bir dille yazıldığı için, halkın büyük bir kesimin dikkatini çekmedi. Son günlerde kullandıkları “Gelecek gelmekte olan”, “Yine bahar gelecek”, “Sana söz” gibi sloganlar daha fazla ilgi çekti. Bir anda halkın dilinde dolaşmaya başlanıldı.

Sana Söz, bozulan ve yok edilen, devletin kurum ve kuruluşlarını restore etmek için değil, yeniden inşa etmek üzere geliyoruz. Söylemler ve taahhütler de seçmenim dikkatini ve ilgisini çekiyor. 

Kısaca; millete söyleyecek sözü olmayan, ülkeyi kaosa sürükleyen bu iktidar karşısında, birlikte hareket eden, inançlı ve güçlü bir toplumsal muhalefet karşısında, 22 yıldır ülkeyi yöneten, bu iktidarın gidebileceği, tek yer, mayıs ayında yapılacak seçimlerde, sandığın en dibine gömmek olacaktır.

Mayıs ayında yapılacak olan, Cumhurbaşkanlığı ve parlamento seçimleri, ülkede hemen hemen her alanda yaşanan bir sürü sorunlar ve belirsizlikler gölgesinde yapılacaktır. Ülkemizin güneydoğusunu vuran, on binlerce kişiyi öldüren ve milyonları evsiz bırakan, dünyanını en büyük felaketi olan depremden  üç bucuk ay sonra, 14 Mayıs'ta yapılacak olması, iktidarın aleyhine dönüşecek bir seçim olacaktır. 

Deprem bölgesindeki depremzedelere geç müdahale edilmesi, organizasyonun zayıf olması, depremzedelerin tepkileri gölgesinde, yapılacak bir seçim iktidar için bir handikap olacaktır.

Asıl önemlisi, muhalif partiler ve belediyelerin çok kısa zamanda deprem bölgesine, ulaşıp insanlara yardım götürüp depremzedelere dokunmaları, bölge halkının övgüsünü kazanmıştır. Devletin kurumları olan, Kızılay ve Afad'ın beceriksiz ve liyakatsiz yöneticilerinin süreci iyi yönetemeyerek enkaz altında kalması, hatta Kızılayı bir ticarethaneye dönüştürüp çadırı STK’lara para ile satması, depremzedelerin ve  kamuoyunun tepkisini almış olması da, mayıs ayında yapılacak seçim sonuçlarını etkileyecektir.

Uzun bir süre İktidar olan AKP hükümeti, ülkeyi ekonomik ve siyasi kaosa sürükleyen, tek adam rejmine karşı çıkan muhalefetteki millet ittifakı ve bileşenleri bir araya gelerek, Cumhurbaşkanı adayı olarak CHP Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu'nu aday göstermeleri, muhafazakar kökene sahip seçmenlerin yanı sıra, soldan ve sağdan seçmenlere hitap etmeyi amaçlayan, toplumsal bir ittifakın kurulması Erdoğan’ın yeniden seçilme şansını azaltmıştır.

Millet ittifakının Cumuhurbaşkan adayı, Kılıçdaroğlu Emek ve Özgürlük ittifakının desteğini de alarak, birinci turda seçimi göğüslemeyi hedefliyor. Emek ve Özgürlük ittifakın açıktan destek vermesi de Erdoğan'ın Cumhurbaşkanlığı seçimleri yarışında zora soktuğu yapılan bir çok anket sonuçları ortaya koymuştur.

İktidardaki AKP, seçimi kaybettiğini anlayınca, milliyetçi ve ülkücü MHP ve dini referanslı BBP ile cinsel ayrımcılığı savunan İslamcı YRP yanında, kafatascı aşırı dinci bir çok aydını katleden ve mezarlık evleri ile gündeme gelmiş, Hizbullah terör örgütü ile bağı olan HÜR-PAR ve bileşenlerle bir araya gelerek cumhur ittifakını genişleterek iktidarda kalmayı hedefliyor olması, bazı kesimleri özellikle kadın örgütlerini ve AKP içindeki liberal ve muhafazakarları rahatsız etti. 

Mustafa Kemal Atatürk'ün bir asır önce, modern Türkiye Cumhuriyeti'ni kurmasından bu yana, en güçlü ve uzun süre iktidarda kalan, Erdoğan ve onun İslamcı temelli AK Partisi, uyguladığı politikalar ile Atatürk'ün laik planından uzaklaştırdı. Cumhuriyet devrimi ve değerlerine karşı yaptığı uygulamalara, halkın büyük bir kesiminin tepkisine ve eleştirilerine yol açmış oldu. AKP’ye kızan milliyetçi ve Atatürkçü kesimin, bu seçimlerde hesaplaşma yapacakları, yapılan kamuoyu yoklamaları göstermektedir.

Ülke ekonomisi güvenliği, iç ve dış meselelerine ilişkin politikalarını etrafındaki liyakatsiz danışman ve yöneticileriyle birlikte, 1000 odalı sarayda aldığı kararlar nedeniyle, kendi etrafında merkezileşen bir yönetim sergiliyor olması, hükümet karşıtı olan, muhaliflerin yoğun tepkisine neden olmaktadır.  Muhalefet partilerin ülkenin tüm bu sorunlarını çözeceklerine dair halka söz vererek, uzman kadroları ile planlı ve programlı bir şekilde, halkın önüne çıkıp, halkın güvenini kazanmayı hedefliyor olmaları muhalifler lehine güçlü bir rüzgarın estiği, siyaset bilimcileri tarafından ifade ediliyor.

Muhalif eleştirmenlerin, hükümetin muhalefeti susturmak için iktidar gücünü orantısız ve acımazsız bir şekilde kullandığı, hak ve özgürlük, demokrasi alanlarını kısıtlayan ve yasaklan bir yönetim sergiliyor olması yanında, yargı sistemini etkisi altına aldığını söylüyorlar, bu suçlamalara iktidar, güvenlik tehditleri karşısında vatandaşları koruduğunu söylüyor. Bu iddiaları red ediyor olması, hiç olmamış gibi geçmişin üzerine sünger çekmesi, halkın büyük bir kesiminin tepkisini çekiyor.  

Ekonomistler, Erdoğan'ın faiz oranlarını düşürerek, enflasyonu da düşüreceğini, yeni bir ekonomik model dediği saçma bir uygulamayı yürürlüğe koydu. Ancak dediği model çökmüş ve gerçek enflasyonun geçen yıl, 24 yılın en yüksek seviyesi olan, %150'ye yükselmiştir. Yine eleştirmenlerin, Türk lirasının son on yılda dolar karşısında değerinin onda birine düştüğünü söylüyor olmalarını, dikkate almayan iktidar, inatla sözde ekonomi modeli olan, düşük faizi uygulamasını devam etmesi nedeniyle, eleştirmenler halkını enflasyona ezdirmesinin bedelini, sandıkta ödeyeceğini ifade ediyorlar.

Muhalefet Merkez Bankasına, bağımsızlığını geri getirme ve Erdoğan'ın alışılmışın dışında ekonomi politikalarını tersine çevirme sözü veriyorlar. Ayrıca eski parlamenter sistemine dönüş, Cumhurbaşkanının yetkilerini kısıtlayan ucube sistemine son vereceklerini söylemeleri, halk arasında taraflar toplamaya ve seçmenin ilgisini çekmeye yetiyor. 

Türkiye ayrıca bölgesel güçler, komşu ülkeleri ile sürdürülebilir bir politika izlememiştir. Suudi Arabistan, Suriye, Mısır, Birleşik Arap Emirlikleri ve İsrail, Yunanistan Kıbrıs ile Doğu Adeniz sınırları konusunda bir dizi diplomatik çatışma içine girdi. Daha sonra rotasını değiştirip yakınlaşma arayışına girdi. İktidarın bu tutumu ve uyguladığı yanlış dış politikalar, komşu ülkelerin ve kamuoyunun tepkisini almıştır. Her seferinde iç siyasete dönük söylem ve eylemlerini, seçimlerde seçmenlerin, iktidarı değerlendirecek fırsatı olacaktır.  

Kısacası, 22 yıldır ülkeyi kaosa sürükleyen, kötü yöneten bu iktidarın yapacağı bir şey, söyleyecek bir sözü kalmadı. Sadece gerçekleri saptırarak, siyasi algı kullanarak seçimi göğüslemeyi hedefliyor. Muhalifler ise, iyi bir siyasi iklim ve birliktelik sağladılar. Biz duyarlı ve sorumlu kişilere düşen görev, mayıs ayında sandığa giderek, bu ucube tek adam hükümet sistemine son vermektir.

Bu yatırım araçlarından bir kaçı hakkında kısa bir analiz yapalım.

Döviz zenginleri;

İdarenin güdümündeki merkez bankasının almış olduğu yanlış kararları nedeniyle, yüklü döviz birikimi olanlar, döviz kurunun ateşinin ani düşüş ve yükselmesini iyi takip eden, duyumları sağlam olan kişiler, dövize yatırım yaptılar. Bir gecede çok yüksek kazanç elde ettiler. AKP’nin uyguladığı bu yanlış para politikalar nedeniyle, bir çok insan döviz zengini oldu. 

Diğer bir kazançlı getiririm aracı ise, 

Kur Korumalı Hesap;

Maliye Bakanlığı çıkardığı bir kararla, KKH TL cinsinden açılacak, 90 günden kısa, 370 günden uzun olmayacak ve 21 Aralık 2021 ile 31 Aralık 2023’e kadar açılan hesaplara kur garantisi verildi. Birikimini bu hesapta aktaran küçük ve büyük yatırımcılar dövizin yükselmesi nedeniyle yüksek gelir elde ettiler.

Vergiden muaf olan, bu sistemin hazineye büyük bir maliyet yüklendi. 2022 yılında bütçeye getirdiği yük 1.4 Trilyon TL oldu. Bütçeye olan yükü 2023 yılında da devam edecek.

Sermaye piyasası (Borsa):

Sermaye piyasaları, serbest piyasa ekonomilerinin işleyişi için hayati öneme sahip finansal yatırım araçlarının alınıp satıldığı, bireysel veya kurumsal yatırımcıların tasarruflarını değerlendirildiği bir alandır. 

Ancak ülkemizde yeteri kadar denetim yapılamadığı, şirketlerin bilançoları şeffaf ve güvenilir olmadığı için her türlü manipülasyona açık olması nedeniyle, kumar oynamak gibi riskli bir yatırım aracı oldu.

Ancak zaman zaman bu konu ile yakından ilgilenen iyi tüyo alan, nüfuslu kişilerin, geçen süreçte haksız kazanç elde ettiklerini de gördük.

Önemli diğer bir yatırım aracı ise, 

Gayrimenkul sektörü;

Bu yatırım aracının, yatırım süresine yani zaman faktörüne göre, bu sektöre yatırım yapan, yatırımcılar hakkında bilgi vermek isterim.

Kısa Vadeli Yatırım:

AKP döneminde, kısa vadeli yatırım için, daire ve müstakil evler en iyi yatırım aracı oldu. Son on yılda daire fiyatları enflasyonun üzerinde artmaya devam etti. Uluslararası endekslere göre Türkiye, gayrimenkul büyüme hızında dünyanın en büyük pazarlarından biri oldu. İnşaat maliyetlerinin büyük oranlarda artması, daire fiyatlarının üç kat artmasına neden oldu. Bu alana yatırım yapan parası olanlar zengin kişiler daha da zengin oldular. 

Orta Vadeli Yatırım:

Bu konuda yapılan araştırmalar, en iyi orta vadeli yatırım aracı, inşaat için ruhsatlı araziye yatırım yapmak olduğunu gösteriyor. Nüfus arttıkça konut ihtiyacı da artıyor ve arsa fiyatları da her geçen yıl artıyor. Arsanın etrafındaki yapılaşma arttıkça değeri de çok artıyor, bu nedenle istenildiği zaman rahatlıkla satılabiliyor. Bu konuyu anlatan, bir atasözün de “Çocuklarını düşünüyorsan ruhsatlı arsa al, torunlarını düşünüyorsan tarım arazisi al” der. Özellikle AKP döneminde özelleştirilen ve yandaşlara peşkeş çektikleri KİT’lere ait rantı yüksek gayrimenkul ve arsalardan yüksek miktarlarda kazanç elde ettiler. 

Uzun Vadeli Yatırım:

Aslında uzmanlar, uzun vadeli yatırım için en iyi seçenek olarak, bir tarım arazisine yatırım yapmayı tavsiye ediyorlar. Özellikle şehirlerin her on yılda bir genişlediği gerçeğini hesaba katarsak, çok karlı yatırımlardan biri. Yani şehrin yakınında bir tarım arazisi alıp birkaç yıl beklerseniz, arazi imar alanına girer, o zaman arazi yapı ruhsatı alırsa, değeri katlanarak artar. Bunu iyi bilen AKP yandaşları, kamuya ait sit ve yeşil alanları, orman idaresine ait arazileri, çok düşük bedelle satın aldılar veya uzun vadeli kiralama yöntemi ile kamunun mallarına el koydular. Daha sonra bu arazileri imara açılmasını sağlayarak büyük gelirler elde ettiler.

Kiralama Yoluyla Yatırım:

Kiralama yöntemi ile iyi bir gelir elde etmek için. İşyeri satın almaktır. Ülkemizde ne yazık ki, apartman dairelerinde olduğu gibi, ticari dükkânlar da kira getirisi yüksek olan, bir yatırım aracı oldu. Ayrıca birikimini enflasyondan koruduğu için de önemli bir yatırım aracı olmuştur. Konut açığı ve inşaatlardaki maliyet artışı, enflasyonun yüksek olması nedeniyle, kiralar son yıllarda üç ile beş kat yükseldi. Satın alma gücü olan kişiler için iyi ve gözde bir yatırım aracı oldu.

Sonuç olarak;

Bu yatırım araçları tam da AKP iktidarın istediği hatta teşvik ettiği yatırımlardan biri oldu.

Tarıma, teknolojiye ve sanayiye yatırım yapmaya, istihdam sağlamaya ne gerek var.

Bu yatırım alanları hem riskli hem de ciddi zahmetli yatırımlardır.

AKP döneminde, havadan oturduğu yerden zahmetsiz para kazanmak varken, ülkeye katma değer sağlayacak, bu  tür riskli yatırımlara neden yönelsin ki;

İşte bu anlayış yüzünden üreten değildi, tüketen bir toplum olduk.

Bu nedenle ülke olarak çözülemeyen ekonomik ve sosyal sorunlar yaşıyoruz.

TBMM grubu bulunan HDP milletvekilleri, ülke ve temsil ettikleri bölgelerde, halkın temel sorunlarını gündeme getiren, hükümetin uyguladığı ekonomik ve sosyal politikalara karşı mücadele eden, sivil toplum örgütleri ile iletişim kurup, sahada her türlü baskı ve şiddete rağmen hak arayanların yanlarında yer aldıklarını görmekteyiz.

Türkiye İşçi Partisine gelince, Türkiye genelinde 4 milletvekili var. Ülkenin her yerinde, iz bırakacak işler yapıyorlar. Nerede bir direniş varsa, nerede bir hak arama varsa, nerede bir hukuksuzluk varsa, nerede bir sınıfsal mücadele  varsa, onlar orada yer alarak ve aktif rol oynuyorlar. Emek ve özgürlük adına toplumsal tepki amacıyla yapılan gösteri, miting gibi eylemde, hep ön saflarda yer aldıklarını gördük.  

Bu iki parti milletvekilleri;

TBMM’de emekten yana, işçilerin, emeklilerin, memur ve dar gelirlilerin haklarını savunan, adalet ve hukuksuzluğa karşı, etkin mücadele eden, mecliste yolsuzluk ve yoksulluğu dile getirdikleri için, AKP milletvekilleriyle sert tartışmalara neden oluyorlar. Ayrıca meclis de verdikleri önergeler ile gündem yaratan bir duruş sergililediler. 

Peki, sosyal demokrat olan CHP’de durum ne?

TBMM ve sahada bir kaç milletvekili hariç, büyük bir çoğunluğu, birilerin belirlediği gündem peşinde koşan, ulusal ve yerelde gündem yaratacak söylem ve eylemlerde bulunmayan, silik ve suskun halktan kopmuş bir duruş sergiliyorlar.

İşi büyütmeden, İzmir ilimize bakacak olursak, CHP’nin İzmir de 14 milletvekili var. Bu milletvekillerini Türkiye genelinde tanırlılık oranını bir kenara bırakalım. Acaba İzmir halkının oyları ile meclise gönderdiğimiz bu 14 milletvekilini kaç kişi, kaç milletvekilini tanıyor. Bence sayıları, bir elin parmak sayısını geçmez. Bu durum çağdaş, aydın demokrat izmir için üzücü bir durum değilmidir.

İşin ilginç tarafı, nüfus olarak bizden daha küçük bazı illerin, CHP Sakarya, Balıkesir, Niğde, Zonguldak, Ordu, Manisa milletvekilleri gibi çalışkan, araştırmacı yolsuzluk ve benzeri konularında, birçok önergeye imza atarak, hak arayan kesimlerin yanında yer aldıklarını gördük. Bu özeliklere sahip,  İzmirli milletvekilimizin az sayıda olması, her halde tesadüf değildir.

İzmirli olarak, meclise gönderdiğimiz bu milletvekilleri, ülke ve izmir'in sorunları hakkında yeterli bilgi ve beceriye sahip olamadıkları kamuoyu tarafından dillendiriliyor. 

 CHP yöneticilerin, her platformda dile getirdikleri ve halk olarak da, çok önem verdiğimiz liyakat, bu milletvekili listelerinin hazırlanmasında, neden dikkate alınmıyor. 

Parti yönetiminin bu yapının oluşmasında, büyük bir payı vardır. Sosyal demokrat olan bir patinin, bu tür önemli görevlendirmelerde, kamuoyu yoklaması veya ön seçim gibi üyeye başvurma kanalları neden kullanmıyor.  Ahbap çavuş ilişkiler içinde, yönetime yakın kişiler ve izmir ile hiç alakası olmayan, devşirme adaylardan oluşturuluyor. Sağlıksız ve adil olmayan bu yöntemle listelerin belirlenmesi, yetersiz ve etkisiz bir yapının, oluşmasında en büyük etkendir. 

Sonra ne oluyor;

Belirleyici ve seçici olan CHP merkez yönetimi, bir bakıyoruz kendi seçtikleri milletvekilleri veya parti meclis üyeleri arasından, İzmiri temsil edecek bir meclis üyesini veya milletvekilline parti MYK’sınde görev verilmiyor. Ayrıca Türkiye'nin üçüncü büyük ili olan, İzmir'i temsil edecek bir genel başkan yardımcılığı görevini de çok görülüyor, İzmir örgütü dışlanılıyor. CHP merkez yönetimi, İzmir ile hiç bir ilgisi olmayan, genel başkan yardımcılarına teslim ediliyor. 

14 Mayıs'ta yapılacak seçimler için, milletvekili adaylarının belirlenmesinde etkili olacak, İzmir ile hiçbir alakası olmayan, 2 genel merkez seçim koordinasyon üyesinin görevlendirilmesi her şeyi net bir şekilde açıklıyor. 

Bunun nedeni, İzmir aydın, demokrat, çağdaş demografi yapıya sahip olmasının cezasını mı çekiyor veya nasıl olsa İzmirli CHP’ye oy veriyor, verecek, elleri mahkum anlayışı mı hakim. Yoksa kendi seçtikleri yöneticileri yetersiz bulduklarından mı?

14 Mayıs'ta yapılacak seçimleri için, hazırlanacak milletvekilleri listesi, aynı anlayışla hazırlanırsa örgütte sorun yaratabilir. 

22 yıldır iktidarda bulunan AKP, vaad ettiği (3Y) ile, mücadelesine baktığımızda, söyledikleri sorunlarla mücadele etmemiş veya mücadele edilse de başarılı olamamıştır.     

Bu geçen sürede, vaat ettiği, yolsuzluklarla mücadele edilememiş, hemen hemen her alanda yolsuzluk tavan yapmış, emek ve sermaye koymadan, zenginleşmenin yolu açılmıştır.  

İktidarı eleştiren ve muhalif olan bir çok yazan, çizen, aydın; haksızlık ve hukuksuzluğa karşı olan herkes ya hapse atılarak özgürlükleri kısıtlandı,  ya da baskı tehdit ve şiddete maruz bırakıldı. 

Yoksulluğa gelince, halk ekonomik kriz ve enflasyon altında ezildi. Aç kaldı, yeterli besin alamadığı için sağlıkları bozuldu. Yandaş zenginler servetlerine servet kattı. Halk gün geçtikçe fakirleşti.

Bu sorunları çözemeyen AKP iktidarı, 22 yıl sonra, seçim öncesi yine aynı vaatlere sarıldı. Cumhurbaşkanı Erdoğan, “Yolsuzlukların olmadığı, rüşvetin olmadığı, yasakların olmadığı, yoksulluğun olmayacağı bir Türkiye'yi biz hallederiz. Şu an itibarıyla onun hazırlığı içindeyiz” diyerek seçimler için yeni bir algı yaratmaya çalışıyor. 

Peki, şöyle bir geriye giderek AKP, neler vaad etti, hangileri gerçekleşti veya gerçekleştiremediğini hep birlikte hafızamızı yoklayarak bir bakalım. 

• Türkiye dünyanın en büyük 10 ekonomiden biri olacaktı, 2022 yıl sonu itibarıyla 21'inci sıradayız.

• Enflasyon vaadi tek haneye yüzde 5’e düşecekti, yaşadığımız enflasyon yüzde 150, TÜİK’e göre, yüzde 55.

• Kişi başı, milli gelir vaadi 25 bin dolar olacaktı. Şu an 9.700 dolar civarında.

• İşsizlik oranı %5,’in altına çekeceğiz dendi. Gerçeği yüzde 21 civarında, TÜİK’e göre ise 9,7

• Erdoğan seçim öncesi, kardeşinize yetkiyi verin, doları 4000 TL. düşüreceğiz dedi. Dolar bu gün güncel kur 19.00-TL.

• İhracatı 500 milyar dolara çıkararak, şaha kaldıracağız dendi. Gerçekleşen 254 milyar dolar.

• İthalatı çok düşük seviyelere düşüreceğiz dendi. Cumhuriyet tarihinde en yüksek ithalat yapan iktidar oldu.

• Dış ticaret açığını sıfırlayacağız dendi. 2022 yıl sonu itibariyle 110.2 milyar dolar.

• Cari açık olmayacak dendi. Cari işlem Aralık 2022'de 5 milyar 910 milyon dolar açık verdi.

• Borçsuz yaşayacağız denildi. Kısa vadeli dış borç 2022 Aralık sonu itibarıyla 145,6 milyar doları olarak gerçekleşti.

• Kısa vadeli iç borç, merkezi yönetim borç stoku 31 Ocak 2023 tarihi itibarıyla 4.178,3 milyar TL olarak gerçekleşti.

• Yoksulluk oranı vaadi yüzde 10 civarında olacaktı. Şu anda yüzde 30 civarında seyrediyor. Bu arada açlık sınırı 8.864.-TL yoksulluk sınırı ise, 28.875.-TL'dir. Ülkemizde yaşayan halkın 10 kişiden, 8 kişisi borçla yaşıyor.

• Yerli uçak göklerde olacaktı. Göklerde uçan yerli bir uçak göremiyoruz.

• Türkiye'nin ilk yerli ve elektrikli otomobili Togg 2023 de satışa çıkacaktı. Ne zaman satışa çıkacağı ve fiyatının ne kadar olacağı belli değil ve hala yollarda göremiyoruz. Togg yüzde 50'si ithal parçadan oluşmaktadır. Yerli mi? yabancı mı? Siz karar verin.

• Karadeniz’de doğal gaz bulduk diye, hava fişekler patlatarak kutlama yaptılar, 2023 ilk aylarında gaz vermeye başlayacağız dediler, yaz geliyor, hala kendi doğal gazımız verilecek.

• Her yıl TOKİ binlerce konut üretecek denildi. Vaad ettiğinin yüzde 50'si bile gerçekleşmedi.

• İstanbul finans merkezi dünyanın 10 merkezlerinde biri olacaktı. Dünyada 44 sıradayız.

• Borsada yerli ve yabancı şirketlerin sayısını artıracağız dendi. Borsa çöktü ve bir çok küçük tasarrufçu mağdur oldu.

• Tarımsal milli gelir 150 milyar dolar olacaktı. 61 milyar dolarda kaldı. Tarım çöktü hemen hemen her şeyi ithal edecek duruma geldik.

• Hava alanları, otoyollar ve şehir hastaneleri için cebimizden bir kuruş çıkmayacak diyen Erdoğan, Devlet garantili, yap-işlet devret projeleri bütçenin en büyük kara deliği oldu.

AKP İktidarı 2002 den bu güne kadar, söz verdiği hiçbir vaadini gerçekleştiremedi. Ülkeyi iyi yönetemediler. İktidar ekonomi, adalet, hukuk ve demokrasi gibi temel alanlarda yanlış ve taraflı politikalar izledi. Bu nedenle halkın büyük bir kesimin tepkisini almaya devam ediyor.

Sözün özü; AKP iktidarının söyleyecek sözü, vaad edecek projesi kalmadı. Koltuğunu korumak için her seçim dönemlerinde yaptığı gibi eski vaatlere sığınarak, seçmen üzerinde algı yaratmaya çalışıyor. 

Son zamanda yapılan toplumun büyük bir kesimini kapsayan kamuoyu anketlerine göre, halkın başta, Cumhurbaşkanlığı olmak üzere, önemli Bakanlıklar ve devletin tüm kurumlarına olan güvenini kaybetmiş durumdadır.

Bu anketlerde halkın, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın icadı olan, tek adam cumhurbaşkanlığı hükümet sistemine ve uygulamalarına karşı güvenini kaybettiğini gösteriyor. Uygulamaya geçtikten kısa bir sürede başkanlık sisteminin etkinliği ve güveni neredeyse tamamen çökmüş görünüyor.

Adalet ve Kalkınma Partisi ile Milliyetçi Hareket Partisi'nden oluşan, iktidardaki cumhur ittifakının taraftarları arasında bile, başkanlık sistemine destek azaldığı görülmektedir. 

Anketlerde vatandaşların yüzde 47'si Cumhurbaşkanlığı makamına ve sistemine hiç güvenmiyor, 

Ülkemiz gündeminin birinci sırasında yer alan, ekonomi ise, kötü yönetiliyor. 

İşsizlik, enflasyon, hayat pahalılığı ve benzeri konular “ekonomik meseleler” olarak ele alınırsa, önemli bu konularda, ekonomiyi yöneten Bakan ve yöneticiler yetersiz ve ekonomi bigisine sahip olmayan kişilerce yönetildiği için, ekonomik krizler yaşıyoruz. 

Bu nedenle bu anketlerde halkın % 60 üzerinde büyük bir kesim, ekonomi yönetimine güvenmiyor. 

Bu anketlere katılan seçmenlerin % 86'sı Türkiye'nin en önemli meselesinin ekonomi olduğunu söylüyorlar. 

Adalet Bakanının da zaman zaman “yargıya güven üzüntü verici” dediği bir süreçte, anketlerde % 65 kesimin, yargıya ve yargıçlara güvenilmediği, asıl  üzücü olan adalet ve hukuka karşı güvenin giderek azalacağını göstermektedir. 

Bu anketlede içişleri bakanlığı uygulamalarına ve özellikle hak ve özgürlüklere karşı uygulanan orantısız güç ve içişleri bakanın muhaliflere yaptığı hakaretvari ifadeleri toplumca kabul görmeyip, bu nedenle, % 60 bir kesim içişleri bakanlığının uygulamalarına güvenmiyor.

Ülkemin geleceğini belirleyecek yetenekli bilgili kültürlü bir toplum yaratmak için eğitim önemlidir. Yüzde 52'lik bir kesim de Milli Eğitim Bakanlığı'na güvenmiyor.

Ankete göre sürekli değişen eğitim sistemine güven duymuyor. Güven duymayan kesim % 59 gibi büyük bir orandır. Özellikle imam hatip okulları başta olmak üzere okullardaki dini aidiyetler ve materyaller, kamu eğitim kurumlarında yurttaş inancını yerle bir etmiştir.

Merkez Bankasına olan güven yerle bir olmuş özellikle yaptığı icraatlarla, TL'ye kalıcı ve güçlü dönüş sağlayamamış ve iş bilmez yönetim kendi sorumluluğunu bankalara yıkmıştır. Faiz ve kur gibi önemli konularda aldığı talimatın gereğini yapan piyasa gerçeklerinden uzak yaptığı çalışmalar mali sistemini çökertmiştir. Bu anketlerde halkın büyük bir kısmı merkez bankası başkanı ve yöneticilerin yaptığı uygulamalarına güvenmiyor.

Hükümetin kurumlarından Diyanet İşleri Başkanlığı'na ise yüzde 59 icraatlarında taraf olduğu için güvenmiyor.

Halkın yüzde 54'ü kuruma hiç güvenmiyor. 

Ayrıca seçmenlerin %75'i Diyanet İşleri Başkanı'nın siyasi konularda yorum yapmasını yanlış buluyor. 

Yetkileri hızla artırılan, diğer önemli bir kurum, Türkiye İstatistik Kurumu'na (TÜİK) % 60 civarında bir kesim kurum verilerine güvenmiyor.

Uzun süreden beri, TÜİK, özellikle işsizlik ve mal maliyetleri açısından Türkiye ekonomisinin içinde bulunduğu kötü durumu, tam olarak yansıtmayan rakamları paylaştığı için, eleştiri yağmuruna tutuluyor. Halkın %52'si istatistik kurumuna ve verilerine, hiç güvenmiyor,

6 Şubat’da yaşadığımız depremde sınıfta kalan, diğer bir kurum olan Kızılay,  kendi asli görevini bırakarak ticaret yapmayı eş ve akrabaların yönettiği arpalık haline gelmiş olan Kızılay, deprem bölgesinde yaşanan sorunlar karşısında aciz kalmış, bu nedenle halkın büyük bir kesimi hiç güvenmiyor. Kızılay’a güven azaldığı için bağış ve yardımlar Ahbab gibi diğer kanallar üzerinden yapılıyor. 

Halkın büyük bir kısmı, Afad’a o kadar güvendik ama abartıldığı kadar değilmiş, deprem bölgesinde gördük ki o kadar alet edevat ekip, gönüllü var ama icraat yok. Karmaşa var.

Insanlar buna isyan ediyor. Sebebi ise, liyakatsiz yöneticiler ve yandaşlardan oluşan bir afet, konularında uzman olmayan yöneticiler tarafından yönetilmesine güven azalmıştır. 

Sonuç olarak, devletin tüm kurum ve kuruluşları liyakatsiz, işin ehli olmayan, yandaş kadrolar tarafından yönetildiği için çok kötü yönetiliyor. Bu yüzden, toplumun büyük bir kısmı, bu kurumlara karşı, güven duymadıkları, yapılan anketlerde görülmüştür.

Bu büyük deprem felaketinde, kaybettiğimiz canlarımıza Allah'tan rahmet, yaralı olanlara şifalar diler, çok yakında sağlıklarına kavuşmaları en büyük dileğimizdir.  

Depremzedelerin yakın zamanda yaralarının sarılması için, başta iktidar olmak üzere, tüm yurttaşlarımızın üzerlerine düşen görevi yapacaklarına gönülden inanıyorum.

Ülkemiz, deprem ve ekonomik kriz nedeniyle, şu an çok kötü durumda, millet olarak zor günler yaşıyoruz. Yeniden inşası, onarılması, değişmesi, güçlenmesi, zaman alacak.

Bu yüzden yakın zamanda siyasileri ve ülkeyi yönetenleri zor günler bekliyor.  

Bu enkazın kaldırılması için, birlik ve dayanışma ruhu ile sen ben tartışmaları bir kenara bırakarak, herkes elinden gelen çapayı göstererek sorunları çözmek zorundayız. 

Dileğim, bu depremde yaşanan sorunlar ve eksiklilerden ders alınır, kalıcı ve uygulanabilir tedbirler uygulanır.

Tüm bu sebeplerden ötürü, önümüzdeki günlerde millet olarak, ekonomik ve sosyal sorunların yaşayacağımızı söylemek mümkün görünüyor. 

Bu nedenle, özellikle ülkemizi yöneten tek adam hükümeti, yaptığı bütün çalışmaların koltuklarını korumak için yaptığından, iktidar zor günler yaşayacaktır. 

Hükümetin, seçim sonuna kadar yapacağı, bütçe dışı ödeme ve harcamalar ülkeyi  uçuruma sürükleyecektir. 

Bu seçim  sürecinde  hükümet ne yapacak ve hükümeti neler bekliyor. Kısaca açıklamak gerekirse,

* Seçim yatırımı için halka şirin gözükmek için, popülist politikalar uygulayacak, bütçe de büyük gedikler oluşacak.

* Depremde oluşan maddi kayıplar için seçim yatırımı olarak inşaat ve altyapı için büyük maliyetlere katlanmak zorunda kalacaktır. 

* TBMM’de kabul edilen, yaklaşık 2 MİLYON 250 BİN Eyt’li emeklilerine ödenecek maaş bütçede karşılığı olmadığı için büyük bir gedik oluşturacaktır. 

* Vadesi gelmiş, ertelenmiş iç ve dış borçların ödenmesi.

Hükümetin yukarda bahsettiğim bütçe dışı ödeme ve harcamaların yapması halinde, bütçede büyük bir kara delik oluşturacaktır.

Peki, ülke olarak neler yaşayacağız. 

* Gıda enflasyonu yaşayacağız fiyatlar yükselecek.

* Paramızın satın alma gücü düşecek.

* Döviz artışı devam edecek.

* Küresel kriz ve ülkemizdeki ekonomik kriz nedeniyle, iktidar dış borçlanma yapamayacak.

* Merkez bankası arı gibi çalışıp, karşılıksız para basmak zorunda kalacaktır.

Bunlar gerçekleştiği zaman, zaten kötü olan ekonomi, daha da kötüleşecektir.  

Seçimlerden sonra iktidara gelecek hükümeti de zor günler bekliyor, ateş topunu kucaklarında bulacaklar. 

Yapılacak şey, bozulan bu değerlerin yeniden inşası için bir plan dahilinde, halkla, siyasilerle, sivil toplum inisiyatifle, bir konsensüs içinde her alanda kapsamlı bir çalışma yapılmasıdır.

Ülke kötü yönetilirken, ülkede yaşayan vatandaş hayat pahalılığı altında ezilirken, birileri çıkıyor, "Benim alanım ekonomi, ben ekonomisttim” diyor, diğer birileri  çıkıyor, "Türkiye'nin kısa zamanda dünyanın en büyük 5 ekonomisinden biri olacak” algısını yaymaya çalışıp, adeta milletle dalga geçerek, bu yalanlarına inanmalarını istiyorlar. 

Ekonomide bu olumsuzlular yaşanırken, tutturmuşlar bir ekonomik model diye bir şey, bakıyoruz dünyada böyle bir ekonomi model yok. 

Ekonomisi gelişmiş ülkelerin ekonomileri doğal zenginlik kaynakları ve milli gelirleri üzerine konumlanır. Bizde ise, mevcut iktidar ekonomiyi Rusya'dan ve arap ülkelerinden temin etmeye çalıştığı dövizle borçlanarak yürütmeye çalışıyor. Bunun yanında geçmiş dönem döviz borçlarını seçim sonuna öteleme gibi günü kurtarma girişimlerinde bulunuyorlar. 

Daha doğrusu ortada model falan yok, sadece kredi büyümesiyle geçici bir refah sağlamak, büyüme ve istihdamda geçici bir artışla, seçime giderken oyları arttırma gibi çok tehlikeli bir politalar uygulamaya çalışıyorlar. 

Bunları yaparken, yazılı ve görsel basındaki kiralık sözde yazan çizenleri kullanarak, algı yönetimi devreye sokarak, "Sözde ekonomik modelin başarıya ulaşması için zamana ihtiyaç var, peşin fikirli olmayın" algısıyla eleştirilerin önünü kesmeye çalışıyorlar.

Fakat başarılı olamıyorlar, bu olumsuzlukları yaşayan vatandaşlar fiyat artışları altında eziliyorlar. Bir yandan döviz kuru diğer yandan enflasyon hızla artıyor. Özellikle dar ve orta  gelirlerin emekçilerin çalışanlar ve emeklilerin aldığı ücretlerinin, alım güçleri gün geçtkçe düşmesi bu kesimlerin yaşamlarını etkilyor.

Dış ticaret fazlası vereceğimiz algısı da çöktü. Enerji fiyatları başta olmak üzere emtia fiyatları artmasıyla dış ticaret açığı rekora imza attı.

Ocak ayında 14 milyar dolar dış ticaret açığı verdik. Bu bir rekor. Aynı zamanda cari fazla vererek enflasyonu düşüreceğiz, diyen yöneticilerin bu iddiaları da çökmüş durumda.

Cumhurbaşkanı her alanda söylediği, kimseyi enflasyona ezdirmeyeceğiz algısı da çöktü, ekonomiyi yönetenlerin fiyat artışını durdurmak için aldıkları kararla fiyat denetim tehditleri söylemleri karşısında, marketler kısmen çok küçük oranlarda göstermelik indirimler yaptılar. Bu nedenle, hükümet ve yöneticiler, fiyatlar düştü algısı yaratmaya çalıştılar. Ancak fiyatlar birkaç gün sonra maliyetlerin yüksek olması nedeniyle tekrar artışa geçti.

Dünyada merkez bankaları aylardır, faiz arttırdığı halde bizde merkez bankası faiz arttırmaktan kaçınıyor, sistemli bir şekilde ve aldığı talimat gereği faiz indirimine devam ediyor. Bu nedenle, döviz ve enflasyon artışına sebep  oluyor. 

Devleti kötü yöneten, hükümetin uyguladığı ekonomik politikaları destekleyen bir kesim var. Bu kesim yönetenlerin yaptıkları yerli milli duygularına dokunarak, yanlı medya kanalı ile oluşturdukları algı yönetimle yönlendirmeye çalışıyorlar. 

Halbu ki, ekonomik veriler durumun hiç de öyle söylendiği gibi, iyi olmadığı gösteriyor. İleriki günlerde hükümetin ekonomik politikalarına karşı tepkilerin yükseleceğini hep birlikte göreceğiz. 

Sonuç olarak; 

Ülkemizi 20 yıldan beri yöneten hükümet, "3Y" dediler, ancak mücadele etmediler. “Durmak yok, yola devam” dediler, verin yetkiyi, ekonomiyi uçuralım dediler, “dünya lideriyiz” dediler, Dünyanın ilk beş ekonomisi içinde olacağız dediler, hiç biri olmadı. Peki ne oldu paramız pul oldu. Vatandaşlar enflasyon altında ezildi, borçlanarak yaşamak, hayatlarının bir parçası oldu.

Son on yılda Türkiye tarihine rastlanmamış yüksek faiz ile ağır bir borç yükünün altına sokulduk. Dolar yükseliyor, borç artıyor. Halk yüksk enflasyan altında eziliyor, bu girdaptan kurtulmak için her seferinde vatandaşın cebine el atılıyor, Fiyatların yükselmesinin yanında, akaryakıt elektrik doğalgaz gibi temel ihtiyaç maddelerindeki yüksek olan vergiler ile vatandaş eziliyor.

Vatandaş fahiş zamların altında ezilmeye devam ederken, ülkeyi yönetenler algı yöntemini kullanarak, Tarım ve Kredi Kooperatifler kanalıyla bazı ihtiyaç maddelerinde indirim yapmış gibi görüntü vererek, aslında yaptığı zamların üstünü örtmeye, zamlardan bir kahraman çıkarmaya çalışıyor.

Açlık sınırı 7 bin 245 liraya dayandı. Vatandaş hemen hemen yapılan zamlar nedeniyle yüksek enflasyon altında eziliyor. Ülkemizde enflasyonun TÜİK verilerine göre enflasyon %85, yaşadığımız gerçek enflasyon ise, % 185’i aştığı dünyada tek ülke biziz. Bu yüzden dünya bizi kıskanıyor.

AKP Genel Başkanı Erdoğan’ın uyguladığı politikalar nedeniyle, hazineden bankalara %10.5 faizle para veriyorlar. Banklardan aldıkları bu paraları vatandaşa, şirketlere üretici ve yatırımcılara % 30 üzerinden faizle satarak büyük kar etmelerine katkıda bulunuyorlar.   

Bu politikalar sonucu zengin gittikçe daha zengin, fakir daha fakir oluyor. 

Bu ülkede olan dar gelirli vatandaşa oluyor. Üreten kazanmıyor aracılar kazanıyor. Zengin, üretenin sırtından zengin oluyor, haksız kazanç elde ediliyor. Maalesef dar gelirli vatandaş bu hayat pahallılığın zamların altında eziliyor, refah içinde yaşama hakları ellerinden alınıyor. Halkın bir kesimi bilinçsiz olduğu için yöneticilerin söylem ve yanlı medyanın yönlendirmelerine inanıyor, bu nedenle yapılanları sorgulamıyor. 

Takım tutar gibi parti tutan bu kesim, kendi kendine basit bir soru sormalı. Madem ekonomi iyi, büyüme rakamları iyi, faiz düşüyor, istihdam artıyor, o zaman ne diye her gün zam üstüne zam geliyor her şeye? Bunun cevabını verecek bir yetkili var mı varsa açıklasın biz de bilelim. İşte bu soruyu sorduğumuzda, çok şeyin değişeceğini, her şeyin yalan dolan siyaset mühendisliği olduğunu göreceğiz.

Sözün özü ekonomi yönetimi kontrolü kaybetmiş, piyasada itibarı sıfırlanmıştır. Faiz indirimine alkış tutan bir avuç tuzu kuruya bakmayın, ülke olarak gerçekten zor günlerden geçiyoruz.

Birileri ekonomiyi iyi göstermek için dışarıdan yüksek faizle borç arıyorsa, doğalgaz paralarını ötelemek için yoğun çaba gösteriyorsa, bizim yine bir cevabımız var. “Taşıma suyuyla ekonomi dönmez”, ancak bilimsel akılcı ekonomik kararlar ile ekonomi döner.

Hükümetin aldığı her karar koltuklarını korumak için alındığı, devletin bütçesini seçime yönelik popülist politikalar uyguladığı sürece ekonomimiz düzlüğe çıkamaz.

Bu hafta içinde yüzde 60 dışarıdan temin ettiğimiz sözde yerli ve milli arabamız olan TOGG açılışını Akp’nn siyasi şovuna dönüşmesi nedeniyle, TOGG açılışı siyasetin gölgesinde kalmıştır. İşte bu zihniyet ile ülkeyi yönetmek bozulan ekonomiyi düzeltmek mümkün değildir.

Ekonominin kötü gittiğini sanayi ve ticaret birlikleri yöneticileri ile işveren temsilcileri gibi önemli sivil toplum temsilcilerinin uyarılarına rağmen inatla bilimden uzak ekonomik politikaların sürdürülmesi ekonomiyi zora sokuyor. 

Bu hafta yapılan finans ve ekonomi kongresinde maliye bakanının gözünün içine baka baka sorunları dile getiren, İş Bankası Genel Müdürü Hakan Aran, “Türkiye'nin bir an önce serbest piyasa kurallarına dönmesi gerekiyor. Yeni ekonomi modelimiz üretimi, ihracatı, yatırımları önceliklendiren bir model ve Türkiye'nin büyürken cari açık vermek gibi kronik sorununu çözmek için yola çıkıldı. Ama yanlış politikalar nedeniyle çözülmedi bu nedenle ülke olarak zor günler yaşıyoruz" ifadelerini çok önemli buluyorum.

Yaşadığımız yüksek enflasyon sebebiyle, şaşırtıcı fiyat artışları, orta sınıfını alışveriş ve ulaşımdan yemek ve seyahate kadar sayısız alanda harcamalarını kısmaya zorluyor.

Ülkemizde yıl başındaki büyük fiyat artışlarının körüklediği yükselen enflasyonu, son günlerde tüketici talebinin daralmasıyla, sadece düşük gelirli gruplara değil, orta sınıf ve serbest meslek grubuna da sert darbeler vuruyor.

2022 yılı enflasyonun oran olarak geçen 2021 yılının çok çok üzerine çıkması, ülkemizde yaşayanları sıkıntıya sokuyor. Tüketici enflasyonundaki yükselişten başta elektrik, doğalgaz ve ulaşım gibi emtia ve hizmetlerde yaşanan fiyat artışları, yıl içinde de amansız sürmesi tüm kesimleri derinden etkiliyor.

Çalışan ve emekli kesime enflasyonu dikkate alınarak, ücretlerinde belli oranda artış yapılması, enflasyona karşı göreceli bir kalkan olur umudu kısa sürdü. Bu ücret artışları ancak Mart sonuna kadar geçerliliğini korudu, üç ay gibi kısa bir sürede enflasyon karşısında eridi. Bu durum da dar ve orta gelirlilerin yeniden gerçek bir gelir erozyonu ile karşı karşıya bıraktı.

Büyük bir kesimin ise, gerçek gelir kayıplarına maruz kaldığını veriler gösteriyor. İster kırsal kesimdeki çiftçiler, isterse şehir merkezlerindeki girişimciler olsun, serbest meslek sahibi orta sınıflardan olanlar, ayakları üzerinde durmak için mücadele ediyor. Yükselen maliyetler ve yüksek borçlanma oranları arasında sıkışıp kalanlar arasında en kötü etkilenenlerdir. 

Özellikle Serbest meslek erbabı olan mali müşavir ve avukatlar ofis ve personel giderlerinin yükselmesinin yanında iş kapasitelerin düşmesi sonucu zor günler yaşıyorlar. Bu serbest çalışan grup ilgili bakanlıklarının yılda bir kez onayladığı ücret tarifesi üzerinden iş kabulü yapıyorlar. 2021 yılı Aralık ayında yayımlanan ücret tarifesi 2022 yılında geçerli olduğundan, bu yıl uygulanmakta olan ücret tarifesi enflasyon karşısında eridi. Bunun üzerine mağdur olan bu mesleklerin üst birlikleri ilgili bakanlıklara enflasyon oranında artış yapılması talepleri üzerine, her zaman olduğu gibi çiftte standart uygulandı Adalet Bakanı, Baronun talebini onayladı. Aynı hükümetin Mali Bakanı, TÜRMOB'un haklı talebini henüz onaylamadı. Bu yüzden mali müşavirler ekonomik sorun yaşamaya devam ediyorlar.

Orta sınıfın günlük harcama alışkanlıkları da değişti. Yapılan bazı araştırmalar, son fiyat artışlarından sonra yeme ve içme işletmelerindeki ciro düşüşlerinin daha da kötüleştiğini, çünkü daha az insanın dışarıda yemek yemeyi veya bir şeyler içmek için buluşmayı evde tercih ettikleri görülmektedir.

Geçen yıl sonu ile başlayan dolar karşısında TL’nin sürekli değer kaybetmesi, dar ve orta sınıfın artan enflasyon karşısında, her geçen gün zorlanıyorlar.  

Hiperenflasyon riskinin olduğu ortamda, orta sınıfın kredi talebi de benzer şekilde düştü. Faiz oranlarının yüksek olması da büyük bir oranda etkili oldu. Orta sınıf arasında en popüler olan ev ve araba kredileri, reel olarak önemli ölçüde düştü.

Yapılan araştırmalar, indirim sezonunun başlamasına rağmen giyim mağazaları da dahil olmak üzere perakende sektöründe, yılbaşından bu yana satışların bir anda düşüş görüldüğü anketlerde görülmüştür. 

Sonuçta, tüketici talebindeki keskin bir daralma, özellikle yılın sonlarına doğru, ani bir ekonomik durgunluğa neden olabilir, bu da yeni bir iş kaybı dalgasının baş gösterebileceği anlamına gelebilir.

Üst düzey işletme ve finans liderlerinin, CEO'ların, yönetim kurulu direktörlerinin ve diğer paydaşların kısaca iş dünyasının, gelecekteki ihtiyaçlarını karşılayan bilgi ve donanımları ile kendilerini geleceğe uygun hazırlamış muhasebecilerin, önümüzdeki on yılda kuruluşlarının ayrılmaz bir parçası olacak ve önemli görevler üstleneceklerdir.

Bu nedenle, geleceğin neler getireceğine dair farkındalık yaratmak için teknolojiyi de arkasına alan güçlü yapıların ve birlikteliklerin oluşmasına ihtiyaç vardır.

Küçük ve orta ölçekli muhasebe uygulamasına yönelik yapılan, anket sonuçları teknolojinin iş modellerini nasıl şekillendirdiğini vurgulamaktadır. Ankete katılanların çoğunluğu, yeni teknolojilerin geleneksel muhasebe ve finans rollerini olumsuz yönde etkilemesi bekleniyor. Küçük ve orta ölçekli işletmeler (KOBİ'ler) için muhasebe otomasyonundaki hızlı artış, bu firmaların danışmanlık hizmetlerine daha fazla odaklanabileceği anlamına da geliyor.

Bu konuda araştırma yapan konusunda uzman kişilerin görüşüne göre, muhasebecilerin iş hayatındaki rolleri de değişmeye devam edecek. Dijital veriye dayalı, kaliteli hizmet vererek işletmelerin geleceğine yön veren, hatta işletmelerin yönetiminde karar noktasında etkili olacak, önemli sorumluluk yükleneceklerdir.   

Muhasebe mesleğinin genç nesillere muhasebenin heyecan verici ve dinamik bir fırsat olduğunu anlatılması ve teşvik edilmesi gerekliliğine inanıyorum. Teknoloji ve insan gelişimine ikili bir odaklanma, finans rollerini daha zengin ve daha ödüllendirici hale getirecek olmasını, genç nesillere anlatılması gerekecektir.

Özellikle ortaya çıkan konu alanlarında kaliteli öğretime odaklanmak, kariyer ortası muhasebeciler için daha geniş beceri setlerinde eğitim ve destek sağlayan projeler üretmek önemli bir unsur olacaktır. Sağladıkları becerilerin ve mesleki gelişimin yüksek kalitede olması için yetkinlik çerçevelerini sık sık gözden geçirip ve yenilemek gerekecektir. 

Geleceğe hazır bir mesleği ilerletmek için, muhasebe meslek kuruluşları TÜRMOB, meslek odaları ve tüm paydaşlarımız olan iş aleminin bağlı olduğu birlik ve odaları ile muhasebe dallarında eğitim veren fakülteler ve kamu yani maliye bakanlığını ve birimlerine büyük görevler düşmektedir. Dahada önemlisi, dijitalleşme konusunda, dünyadaki uygulamaları örnek alınarak, IFAC gibi muhasebe örgütleri ile iş birliğine gidilmesi dahada önem kazanacaktır. 

Sonuç olarak,

İş ekosistemindeki köklü değişiklikler, profesyonellerin rollerini ve genel olarak topluma katkılarını yeniden tanımlamalarını gerektirir. Muhasebe mesleği bu değişikliklerden etkilenmemesi mümkün değildir. Bu köklü değişim ve dönüşümlere bilgi ve becerilerini donanımlarını entegre olamayan meslek mensupları sistem dışında kalması da mümkündür.

Geçen hafta üst birliğimiz olan, TÜRMOB’un düzenlediği, ana teması “sürdürülebilirlik” konulu, 21.Türkiye Muhasebe Kongresi mesleğimiz için önemli ve değerlidir. Bu yazımı da kongreden alıntılar alarak yazdım.

Mesleğimiz ile ilgili bu tür eğitimler sempozyumlar ve kongrelerin yapılması, ufkumuzu açacak, geleceğe ışık tutacaktır. Emeği geçen herkese teşekkür ederim. Bu ve buna benzer eğitimlerin geçmişte oluğu gibi TÜRMOB öncülüğünde bir plan dahilinde yapılmalıdır.

Önerim, mesleğimizin geleceğini etkileyecek olan, dijitalleşme ve teknolojik gelişmeler hakkında,  tüm odalarımızda yüz yüze eğitimler yapılması meslek mensuplarını geleceğe hazırlamak adına yararlı olacaktır.

Gelişmiş ülkelerin bazılarında uygulanmaya başlatılan, gelecekte ülkemizde de uygulanması muhtemel olan, “sosyal amaçlı” raporlamalar mesleğin konusuna ilave olarak gelecektir.  

Bu konu ile ilgili, TÜRMOB'un düzenlediği kongreye katılan, bilgisine ve deneyimine güvendiğimiz, değerli hocmız Prof. Dr. Serdar Özkan’ın vurguladığı, “Muhasebeciler finansal bilgi dışında, finansal olmadığı halde şirketlerin “Çevresel, Sosyal ve Kurumsal Yönetim” diğer bir deyişle Sürdürülebilirlik konusunda yaptıklarının raporlanmasından ve bu bilgilerin doğruluğunun denetiminden de sorumlu olacaklardır” bu ifadesi ile muhasebecilere gelecekte, önemli bir görev ve sorumluluk daha verileceğine işaret etmiştir.

Son tezleri ise, “Faizler enflasyonu yükseltir” iddiası çöktü ve tamda tersi oldu. Dövizin Türk Lirası karşısında çok büyük değer kazanmasına neden oldu. Zengin daha da zenginleşti, fakir daha da fakirleşti. Yoksulluk arttı, insanlar günü birlik yaşamaya başladı, günü kurtardıklarında mutlu olup, şükür edip, yarın Allah kerim deyip kendi kedini telkin etmeye  başladılar.

Uzun süreden beri devam eden bu kötü yönetimin ardından, ekonominin sarsılıyor olması, yeni bir liderlik veya daha sıkı bir para politikası içeren bir rota olmadan, Türk hane halkının ekonomik beklentileri kararmaya devam edecektir. 

Dış politikada ise, hak ettiğinden çok daha az ilgi görmesine rağmen Türkiye, Avrupa Birliği, Rusya ve dört Orta Doğu ülkesi ile kara veya deniz sınırlarını paylaşan jeopolitik ve ekonomik açıdan önemli bir ülkedir. NATO'nun Müslüman çoğunluklu tek üyesidir ve İttifakın ABD'den sonra en büyük ikinci ordusuna sahip olmasını ve jeopolitik önemini, yanlış politikalar yüzünden, yeteri kadar kullanamıyor. 

Ülkenin ekonomisi sadece uzun süredir devam eden yapısal sorunlardan muzdarip olmakla kalmıyor, aynı zamanda ülke liderinin parasal ve diğer politika tercihlerine giderek daha fazla kurbanı oluyor. Sonuç olarak Türkiye, ciddi ekonomik ve sosyal yansımaları olan bir döviz krizi yaşıyor. 

TÜİK verilerine göre, tüketici enflasyonunun %80’e, üretici enflasyonunun %145’e ulaştığı ortamda, politika faiz oranını daha da aşağı çekmek ateşe körükle gitmektir.

İktidarın enflasyonla mücadeleyi kapı ardına ittiği bir ortamda, ekonomide canlanma olmaz ve güven sağlanamaz.

Unutmayın ki, sıcak para ve yabancı yatırım güvenli liman ister, gelen her para bir şey karşılığında gelir. O karşılık ödenirken sorun çözülmezse hem para gider hem eldeki rezerv erir. Sonbahar sadece eylül değil. Büyüyen ekonomide güven yoksa ekim kasım ardında kara kış kocaman bir kara delik, enflasyon ile gelir. 

Ülkemiz ekonomisinin yavaşlama ve durgunluk sinyalleri artıyor. Kapasite kullanım oranı 2 puan düştü. Yani fabrikalar daha az vardiya ile çalışmaya başlayacaklar demektir. Diğer bir gösterge MB tarafından açıklandı Ree lkesim güven endeksinde de 2 puan düşüş var. Bu iki gösterge İktidarın paniğini arttıran rakamlardır.

Ekonomide Ağustos ayına ilişkin veriler ekonomik aktivitenin yavaşladığına işaret ediyor. Reel kesim güven endeksi iki yılın en düşük seviyesine inerken kapasite kullanım oranları düştü. Tüm bu olumsuz koşullar nedeniyle iktidara karşı finans sektörü, yatırımcılar ve üreticiler ciddi güven kaybına uğramış, kendi ülkesine yatırım yapmaktan vazgeçmişlerdir.

Orta ve dar gelirli vatandaşlarda iktidarın uygulamalarına güvenmiyor, elindeki küçük tasarruflarının doviz korumalı mevduatta veya altına yatırıyor. 

Ekonominin olmazsa olmazı olan üç temel kuralı vardır bunlardan;

Güven,

İstikrar,

Öngörülebilirliktir.

Bu kuralların üçü de ülkemizde mevcut değildir. Bu nedenle birçok ekonomik ve sosyal sorunu bir arada yaşamaya başladık. 

Geçen hafta, FED başkanı açıklama yaptı, enflasyon düşene kadar ABD de faiz arttırımı sürecek dedi. Bu karar üzerine bizdeki çok bilmiş sözde ekonomistler, FED başkanı işi bilmiyor bu hareketiyle çok kötü hüsrana uğrayacak diyenler oldu. Hal bu ki FED Başkanı bizdeki uzmanlara sorsaydı, alacağı akıl ile ülkesini uçuşa geçirebilirdi. Bizde olduğu gibi, Allah akıl versin başka ne denirki.

Gelişmekte olan ülkeleri geçiyorum, gelişmiş ülkelerin Merkez Bankaları, kısa dönem tahvil faizlerini artırıyor. Bu agresif faiz artışlarının devam edileceği de, uzmanlar tarafından ifade ediliyor.

Bu ülkeleri yönetenlerin faizi artırmakla yanlış yaptıklarını söyleyen, bizdeki yalaka ekonomistler ve yandaş medyaya sormak lazım, yanlış yaptıkları için mi ülkelerinde enflasyon tek haneli, biz doğrusunu yaptığımız için mi, enflasyon üç haneli bari susun da, kendinize daha fazla güldürmeyin.

Gelişmiş ülkelerde bunlar olurken, peki bizde neler oluyor. 

Merkez Bankası bu hafta 100 baz puanlık indirim ile politika faizini % 14’ten % 13’e düşürdüğünü açıklaması ile bütün ülkelerin gündemine girerek şok etkisi yarattı. İktisatçı ve ekonomistleri şaşkına çevirdi.

Şimdi ne olacak?

Merkez Bankası faiz indirim kararı, doların yükselmesi demektir. Dolar yükselince her şeye zam gelmesinin yanı sıra, kur korumalı mevduat hesabında parası olanlar ekstra gelir elde edecek demektir. Bu da hazineye yük, bize vergi anlamına gelir.

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın faiz indirimi sonrası, Türkiye’nin kredi risk primi (CDS) bir kez daha yükselerek 788 seviyesini görmesinde etkili oldu.

Ekonomist Mahfi Eğilmez: TCMB'nin faiz indirimiyle KKM hesaplarına ödenen faiz %17'den %16'ya düştü. Hazinenin ödeyeceği kur farkı 1 puan daha arttı. Yani her faiz indirimi Hazineye ek yük getiriyor. Diyerek yetkilileri bir kez daha uyardı.

Sonuç olarak;

Türkiye son 24 yılda en yüksek enflasyonunu yaşarken, düşük faiz ve yüksek enflasyonun etkisi ile liranın rekor düşük seviyeye yaklaşmış olmasına rağmen, faiz oranlarında şok indirim yapılması, para birimimiz olan TL’yi önemli bir şekilde zayıflatacaktır.

Faizdeki bu şok düşüş, çok daha fazla pahalılığa hazır olun demektir. Bu durumda hiperenflasyonu körüklemek demektir. Alınan bu kararla düşük gelirli yoksul aileleri derinden etkileyecek ve sınıflar arasında gelir dağılımını da derinleştirecektir.

Ülkemizde yaşanan ekonomik olumsuzluklara rağmen, hiçbir yapıcı tedbir almayarak, sürekli dışarıdan ve içerden borç para alarak borçlanmak, sürdürülebilir bir durum değildir. Asıl önemlisi borç harç ile yaklaşan seçimlere girmek, oy almak adına savurganlık yapmak ve popülist davranmak, ülkemiz ekonomisini uçuruma sürükler. Çok ama çok, dikkat edilmelidir.

Devlet kumaş mı üretirmiş? Sat SÜMERBANK'ı

Devlet sigara mı üretirmiş? Sat TEKEL'i

Devlet kağıt mı üretirmiş? Sat SEKA'yı

Devlet şeker mi üretirmiş? Sat ŞEKER FABRİKALARI'nı

Bahaneleri de bu kuruluşlar zarar ediyor, teknolojisi eski diyerek revize etmek yerine, daha ucuza ithal ederim anlayışı ile yurt dışındaki üreticileri ve yurt içinde ithal eden birkaç zengini daha da zengin ettiler.

Geçmişte bunları söyleyen iktidar, 2022 yılında Tarım Kredi Kooperatifleri bazı temel gıda ürünlerini ucuza satsınlar diye talimat veriyor. Bir zamanlar pandemi döneminde de böyle bir karar almışlardı, kötü yönettikleri için başarılı olamamışlardı. Geriye dönük bir hafızamızı yoklar isek, varlık çadırları vardı bazı şehirlerde göstermelik olarak kurdular sözde marketlere rakip olmak, fahiş fiyatları engellemek için bazı gıda ve sebze ürünleri ucuza satmak için kurmuşlardı. Bu satış yerleri birkaç ay içinde iyi organize edilmediklerinden teker teker kapatıldı. Böylece halkın gündeminden sezsiz sedasız çıkmış oldu.

Şimdide hala iktidarda olan bu zihniyet, devlet yumurta mı satar demişlerdi, aynı iktidar şimdi de yüz seksen derece dönerek, Tarım Kredi Kooperatifleri aracılığıyla 30 ürünü % 30-35 indirimle ucuza satacaklarmış, sepette yumurta da var, patlıcan da var, et ve süt de var.

Cumhuriyetin birikimlerini yandaşlara yok pahasına sat, satılan bu kurumların gayrimenkullerinin zamanla şehir içinde kalması, birkaç zengini gayrimenkul zengini yaptılar. Şimdide sıkışınca serbest piyasaya müdahale etmek için marketçilik yapma kararı al. Bu nasıl bir politika, nasıl bir fiyatlarla mücadele yöntemi, anlaşılır gibi değil.

Türkiye'nin en büyük tarım holdingi olan, Tarım Kredi Kooperatiflerinin 1060 marketi var. Et Balık'tan kırmızı et alıp satıyor. Bu marketlerin ucuz fiyatla et ve diğer ürünleri satması durumunda zarar edecek, o zaman devlet tarafından sübvanse mi edilecek, yani halkın sırtına bir yük daha mı binecek, ileriki günlerde göreceğiz. Ayrıca Tarım Kredi Kooperatiflerini seçim ofisi gibi kullanmak siyasette doğru bir davranış da değildir.

Mademki her şey bir talimatla oluyor, Tarım Kredi Kooperatifleri ortağı olan çiftçiye yüzde 30-35 indirimli gübre, mazot ve ilaç versin ayrıca, borç faizlerinde de aynı oranda indirime gidilsin.

Çiftçilerin maliyetlerini düşürsün aracılar denetlensin o zaman piyasa fiyatları düşecektir.

Sonuç olarak; 

Tarım Kredi Kooperatifleri’nin kuruluş amacı, ucuz tedarik değil miydi? Değilse, peki bu güne kadar halka pahalı satış mı yapıldı? Sorusu aklımıza gelmez mi? eğer gerçekten zararına satış yapılacaksa, bu zararı nasıl karşılanacağının da, hakla paylaşılması gerekmez mi? Halk olarak böyle bir hakkımız olduğuna inanıyorum.

Beyin göçü, bir ülke için en büyük kayıp ve tehlikelerden birisidir, maalesef ki; etkisi de 3-5 sene içerisinde kapatılacak bir şey de değildir. Gitsinler diyenler sanırım, ülke olarak sadece bu durumun ne kadar geriye götüreceğinin farkında değillerdir.

Peki beyin göçü nedir.

Beyin göçü de gönüllü göç kategorisinde yer alır. Çünkü insanlar zorunluluktan dolayı değil, daha iyi eğitim alabilmek veya hak ve özgürlüklerin korunması gibi hayat koşullarının daha iyi olduğu gelişmiş ülkelerde yaşama arzusu ile göç edenlerdir.

Belirgin sebepleri nelerdir?

Hakkında birçok çalışma ve araştırma yapılan konulardan birisi de beyin göçünün nedenleri üzerinde yapılan bilimsel çalışmalardır. 

Yaşamın hemen her alanında rekabetin zirve noktasını yaşadığı günümüzde, gelişmiş ülkeler için nitelikli bireye duyulan ihtiyaç daha da önem kazanmıştır. Bu durum da, bu ülkelere olan talebin giderek artmasına sebep olmuştur. 

Beyin göçünü, çekici sebepler ve itici sebepler olarak iki farklı kategoriye ayrılmaktadır. Her ne kadar böyle bir ayrım yapılsa da beyin göçünün altında daha çok ekonomik nedenler yatmaktadır. 

Çekici sebepler; adından da anlaşılacağı üzere beyin göçünü çekici kılan unsurlardan oluşmaktadır. Bunun altında yatan asıl sebepler, daha kaliteli bir hayat beklentisi, yüksek maaşa kavuşma arzusu, ekonomik anlamda refaha ulaşma, araştırma koşullarının daha gelişmiş olacağının beklentisi ve yabancı eğitim alma imkânı gibi unsurlar beyin göçünün çekici nedenlerini oluşturmaktadır.

İtici sebepleri ise; bireyleri gelişmemiş ülkeden, gelişmiş olana iten ana unsurlar olarak düşünebiliriz. Bunlar arasında ekonomi politikalarındaki yanlışlar, yüksek işsizlik oranı olması, vergilerdeki sürekli artış, kalifiye ve nitelikli çalışanın değerinin bilinememesi, ülke maaşlarındaki çeşitli sorunlarla birlikte düşük ücretler ile çalıştırılmak, gelecek kaygısı gibi nedenler örnek olarak gösterilebilir.

Diğer önemli bir sebep ise; bir ülkede bilime, sanata ve teknolojiye gerekli önemin verilmemesi, geleceğe yönelik yapılan araştırmaların, projelerin ve girişimlerin yeterince desteklenmemesi de beyin göçüne yol açan diğer önemli sebeplerdendir. Eğitim sisteminde yaşanan sorunlar, fırsat eşitliğinin olmaması ve özellikle akademik anlamda ilerleyip gelişmenin önüne çeşitli engeller çıkarılması da beyin göçünün eğitimsel anlamdaki sebeplerindendir.

Bizler ülke orak, yukarıda belirtilen beyin göçün nedenleri ve sebeplerine hiç de yabancı değiliz. Çünkü ülkemizde yoğun bir şekilde beyin göçü yaşıyoruz.

Türkiye’den beyin göçü son 5 yılda çok arttı. 60’lı yıllardaki Avrupa’ya niteliksiz emek göçünden sonra, şimdi de göç tarihinde ‘’nitelikli beyin göçü‘’ ile ön sıralarda yer almaya adayız.

Dövizli maaş teklifiyle ağırlıklı mühendis ve yazılımcıların yurt dışında çalışmak için göç ettikleri bilgisi yer alıyor. Dünya gazetesinin haberine göre, eğitimli ve nitelikli insanların yurt dışına göç edenlerin başında doktorlar, mühendisler ilk sırada yer alıyorlar. 

Türk Tabipler Birliği verilerine göre Temmuzda 231 hekim, yurtdışında çalışma vizesi sayılan iyi hal belgesi aldı.

TTB, yıl sonuna kadar 2 bin 500 ila 3 bin hekimin Türkiye’yi terk etme hazırlığında olduğunu açıkladı. Gitsinlerin bedelini ülke olarak şimdiden yaşamaya yaşadık bile.

Cumhurbaşkanlığı İnsan Kaynakları Ofisi, New York Times'ta yer alan “Türkiye'den 250 bin entelektüelin göç ettiği” haberini yalanlayarak, böyle bir göç olmadığını açıkladı. Oysa TÜİK'e göre 2019 yılında Türkiye'den 677 bin 42 kişi yurt dışına göç ettiği rakamlarla ortaya koymaktadır.

Ülkemizde mesleki açıdan iyi eğitim almış ve iyi yetişmiş kişilerin, olanaksızlık ve işsizlik gibi nedenlerden dolayı başka ülkelerde okumayı ve çalışmayı tercih etmeleri giderek artmaktadır. UNESCO verilerine göre Türkiye’den her yıl 50 bin öğrenci yurtdışına okumaya gidiyor. Türkiye, beyin göçünde 32 ülke içinde 24. sırada yer alıyor. Ülkeyi yönetenler bu verileri bile ciddiye almıyorlar.

Ülkemizde ne yazık ki: Memur olmak için sınava girersiniz sınav soruları çalınır,  Yüksek puan alırsınız, mülakatta adamını bulan, sizden daha düşük puan alsada torpille memuriyete yerleşiyor. Bu çarpıklıklar yanında ülkeden yoğun olarak yaşanan, işsizlik ekonomik kriz, genç işsizleri canlarından bezdirmiş durumda, bu nedenle yurt dışında iş bulma arayışına giriyor. Bir umut kendilerini yurt dışına atmak gibi bir hikâyeleri oluyor. Bir yolunu bulup kendini yurt dışına atanlar şanslı, atamayanlar da umutsuzluk içinde hayal kurmaya devam ediyorlar.

UYGULAMADAN KİMLER YARARLANABİLİYOR? 

Başka birinin sürekli bakımına muhtaç derecede ağır engelli çocuğu bulunan sigortalı kadınlara erken emekli olabilme imkânı sağlanıyor. Bu düzenlemeden, işçi, esnaf, memur veya tarım işçisi olarak çalışan kadınlar yararlanabildiği gibi isteğe bağlı sigorta primi ödeyen annelerin de yararlanabiliyor. 

KİMLER AĞIR ENGELLİ SAYILIR?

Vücudunda meydana gelen arızalar veya düçar olduğu tedavisi imkânsız hastalıklar yüzünden günlük gereksinimlerini tek başına yerine getiremeyen ve başka birisinin sürekli bakımına muhtaç derecede engelli olan kişiler ağır engelli sayılmaktadır.

Bir başka ifade ile engel oranı %50’nin üzerinde olup günlük yaşam aktivitelerini başkasının yardımı olmadan yerine getiremeyenler ağır engelli kabul edilmektedirler. 

YARARLANMA ŞARTLARI NELERDİR?

Bu uygulamadan yararlanabilmek için;

Kadının sigortalı çalışması ya da isteğe bağlı sigorta primi ödemesi,

Sigortalı çalıştığı dönemde de engelli çocuğunun bakımını üstlenmesi,

Çocuğun evlenmemiş olması,

Sigortalı boşanmış ise çocuğun velayetinin mahkeme tarafından sigortalı anneye verilmiş olması,

Çocuğun bakım ve rehabilitasyon hizmetlerinden ücretsiz, sürekli ve yatılı olarak faydalanmıyor olması gerekmektedir.

Bu uygulama 01 Ekim 2008 tarihinden sonra geçen çalışma sürelerini kapsıyor. Başka birinin sürekli bakımına muhtaç derecede ağır engelli çocuğu bulunan kadın sigortalıların 2008 yılı Ekim ayı başından sonra geçen prim ödeme yani çalışma gün sayılarının dörtte biri, prim ödeme gün sayıları toplamına ekleniyor ve eklenen bu süreler emeklilik yaş hadlerinden de indiriliyor. 

NEREYE VE NASIL BAŞVURABİLİRİM? 

Bu imkândan yararlanmak isteyen annelerin engelli çocukları için tıp fakülteleri ya da devlet hastanelerinden uygun sağlık kurulu raporu alarak SGK İl Müdürlüklerine yahut ilçelerde kurulu Sosyal Güvenlik Merkez Müdürlüklerine başvuru yapabiliyorlar. 

Bu mali ve ekonomik kriz, Türk ekonomisinin aşırı cari açığı ve yüksek özel döviz borcunun yanı sıra, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın artan otoriterliği ve faiz politikası konusundaki genel ekonomik politikaların dışında uygulamak istediği, iktisatçıların da kabul etmediği fikirleri yüzünden olmaktadır.

Ayrıca bazı analistlerin görüşlerine göre, dış politikada alınan kararlar ve yapılan hatalarında etkisi olmuştur. Günü birlik politikalar ile Nato ülkeleri, ABD ve Rusya ülkeleri ile sağlıklı ve sürdürebilir bir politika izlenmediği için, bu ülkelerle ufak bir sorun yaşadığımızda hemen ekonomik yaptırımlar uygulanacağı tehditler ile karşı karşıya geliyoruz. Örneğin, bu analistler ABD ile jeopolitik sürtüşmelerin etkisine de dikkat çekiyorlar. ABD ile sürtüşmenin sonucunda ABD yönetimi, yeni yaptırımlar uygulayarak, bazı ithal malların yükselmesine neden olduğunu söylüyorlar. 

Türkiye'de insan hakları ihlali ve adil yargılanma olmadığı, bu nedenle AİHM giden mağdurların taleplerine karşı AİHM'in aldığı kararlarının uygulanmaması nedeniyle, Avrupa Birliği ülkeleri ekonomik yaptırım yapmakla tehdit ediyorlar. Bu olumsuz tehtidler iyi olmayan ekonomimizi direkt etkiliyor. Para birimiz TL değer kaybına uğramasına sebep oluyor.

Yaşanan ekonomik kriz, para biriminin büyük değer kaybına neden olurken, sonraki aşamalar, kurumsal borç temerrütleri ve son olarak, ekonomik büyümenin daralmasına neden oluyor.

Enflasyonun çift hanelerde kalmasıyla stagflasyon ortaya çıktı. Kriz, büyük ölçüde dış borçlanmaya, kolay ve ucuz krediye ve hükümet harcamalarının körüklediği bir döneme girmiş olduk.  

Merkezi idarenin uygulanabilir bir para politika izlemediği için TL'nin değer düşüşü ile birlikte dövizin amansız yükselişine karşı bir enstürmanı olmadığı için A’dan Z’ye her şeyin fiyatlarının yükselmesi sonucu, çift haneli enflasyon yaşamaya başladık. 

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın her seferinde merkez bankasına müdahale etmesi sonucu, merkez bankası bağımsızlığını yitirmiş sadece emirleri uygulayan bir makam haline gelmiştir.

Talimatları uygulamayan merkez bankasını görevden alınarak yerine söz dinleyen merkez bankası başkanı atamak gelenek haline geldi. Bu nedenle TL’nin değer düşüşünü bir türlü engelleyemiyorlar. Merkez Bankası Başkanı Naci Ağbal'ın faizin düşmesine karşı durduğu için görevden alınarak, yerine faiz oranlarını %19'dan indiren Şahap Kavcıoğlu atandı, ardından Türk lirası düştü Lira sadece 2021'de değerinin %44'ünü kaybetti. 2022 yılında da TL'nin değer kaybı devam etti.

Dünya mali krizi atlatmak ve paralarının değerini en azından korumak için, faiz artırımına gidiyor. Geçen hafta Dolar ve  Euro bölgelerinde faizleri artırarak paralarının değerlerinin  arttığına şahit olduk. Dünya bunu yaparken, bizim bilimsel dayanağı olmayan faizin inatla düşük tutma mantığını anlamak mümkün değildir. 

Bu para politikası bir avuç zengini ve bankaları zengin yaptı bankalar hazineden % 14 faizle aldığı paraları, halka ve ticaret erbabına % 30 faizle satıyorlar, büyük paralar kazanıyorlar. Bu yönetim anlayışı devam ederse ülkemiz ekonomisi batma noktasına gelebilir. Bu nedenle, acil olarak kalıcı ve uygulanır para politikalarını hayata geçirilmelidir.

Bu mali ve ekonomik kriz, Türk ekonomisinin aşırı cari açığı ve yüksek özel döviz borcunun yanı sıra, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın artan otoriterliği ve faiz politikası konusundaki genel ekonomik politikaların dışında uygulamak istediği, iktisatçıların da kabul etmediği fikirleri yüzünden olmaktadır.

Ayrıca bazı analistlerin görüşlerine göre, dış politikada alınan kararlar ve yapılan hatalarında etkisi olmuştur. Günü birlik politikalar ile Nato ülkeleri, ABD ve Rusya ülkeleri ile sağlıklı ve sürdürebilir bir politika izlenmediği için, bu ülkelerle ufak bir sorun yaşadığımızda hemen ekonomik yaptırımlar uygulanacağı tehditler ile karşı karşıya geliyoruz. Örneğin, bu analistler ABD ile jeopolitik sürtüşmelerin etkisine de dikkat çekiyorlar. ABD ile sürtüşmenin sonucunda ABD yönetimi, yeni yaptırımlar uygulayarak, bazı ithal malların yükselmesine neden olduğunu söylüyorlar. 

Türkiyede insan hakları ihlali ve adil yargılanma olmadığı, bu nedenle AİHM giden mağdurların taleplerine karşı AİHM'in aldığı kararlarının uygulanmaması nedeniyle, Avrupa birliği ülkeleri ekonomik yaptırım yapmakla tehdit ediyorlar. Bu olumsuz tehtidler iyi olmayan ekonomimizi direkt etkiliyor. Para birimiz TL değer kaybına uğramasına sebep oluyor.

Yaşanan ekonomik kriz, para biriminin büyük değer kaybına neden olurken, sonraki aşamalar, kurumsal borç temerrütleri ve son olarak, ekonomik büyümenin daralmasına neden oluyor.

Enflasyonun çift hanelerde kalmasıyla stagflasyon ortaya çıktı. Kriz, büyük ölçüde dış borçlanmaya, kolay ve ucuz krediye ve hükümet harcamalarının körüklediği bir bir döneme girmiş olduk.  

Merkezi idarenin uygulanabilir bir para politika izlemediği için TL'nin değer düşüşü ile birlikte dövizin amansız yükselişine karşı bir enstürmanı olmadığı için A’dan Z’ye her şeyin fiyatlarının yükselmesi sonucu, çift haneli enflasyon yaşamaya başladık. 

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın her seferinde merkez bankasına müdahale etmesi sonucu, merkez bankası bağımsızlığını yitirmiş sadece emirleri uygulayan bir makam haline gelmiştir.

Talimatları uygulamayan merkez bankasının başkanını görevden alarak yerine söz dinleyen merkez bankası başkanı atamak gelenek haline geldi. Bu nedenle TL’nin değeri düşüşünü bir türlü engelleyemiyorlar. Merkez Bankası Başkanı Naci Ağbal'ın faizin düşmesine karşı durduğu için görevden alınarak, yerine faiz oranlarını % 19'dan indiren Şahap Kavcıoğlu atandı, ardından Türk lirası düştü Lira sadece 2021'de değerinin % 44'ünü kaybetti. 2022 yılında da TL'nin değer kaybı devam etti.

Dünya mali krizi atlatmak ve paralarının değerini en azından korumak için, faiz artırımına gidiyor. Geçen hafta Dolar ve  Euro bölgelerinde faizleri artırarak paralarının değerlerinin  arttığına  şait olduk. Dünya bunu yaparken, bizim bilimsel dayanağı olmayan faizin inatla düşük tutma mantığını anlamak mümkün değildir. 

Bu para politikası bir avuç zengini ve bankaları zengin yaptı bankalar hazineden % 14 faizle aldığı paraları, halka ve ticaret erbabına % 30 faizle satıyorlar, büyük paralar kazanıyorlar. Bu yönetim anlayışı devam ederse ülkemiz ekonomisi batma noktasına gelebilir. Bu nedenle, Acil olarak kalıcı ve uygulanır para politikalarını hayata geçirilmelidir.

Toplumun her kesiminde siyasette meslek odaları ve demokratik kitle örgütlerinde bu sahte demokratları çokça görebiliriz. Bunlar kendilerini çağdaş ve demokratım diye adlandırırlar ama çıkarları doğrultusunda kökten dinci muhafazakârlarla ve sözde karşı olduğu her kesimle iş tutup işbirlikçilik yapmayı severler.

Bunlar kahrolsun faşizm, yaşasın hak ve özgürlük sloganları atarlar ama menfaatleri olunca, faşist dediği kişilerle iş birliği yapacak kadar da faşistlerdir.

Sahte demokratlarda ideolojik bir derinlik yoktur. Bencillik ve çıkarına göre hareket ederler. Rarahmetli Süleyman Demirel’in dediği gibi “Dün dündür bugün bu gündür” anlayışı hakimdir.

Bu anlayış nedeniyle, geçmişte Anayasa oylamasında “yetmez ama evet” diyen güruhun destekleri ile tek adamlık Cumhurbaşkanlık sisteminin yürürlüğe girdiğini unutmadık. Daha sonra bu sistemle iş başına gelen ve demokrasiyi vaat edenler halkın üzerinden sildir gibi geçince, bu çakma demokratlar yaşanan sorunlar nedeniyle üst üste pişman olduklarını ifade etseler  de  “Atı alan Üsküdar'ı” geçmiş oldu.

Bu kişiler çıkarları için  gerektiğinde savunduğu değerleri yok sayarak, geçmişte karşı çıktığı  kişilerle siyaset yapmaktan da çekinmezler. Kişilikleri bozuk olduğu için bir anda can ciğer kuzu sarması ve sıkı fıkı ilişkilere çok rahat girebilirler.

Bu kişiler, iktidara hakim olanlarla aynı zihniyettedirler.  Bunlar birbirlerine düşman görünür lakin biri diğerinin varlık sebebidir.

Emre kongar hocamın dediği gibi,

Gerçek Demokratlar, Demokratik Rejimi herkes için isterler. Temel Hak ve Özgürlükleri her görüşten, her kimlikten, herkes için savunurlar.

Sahte Demokratlar, Demokratik Rejimi sadece kendileri için isterler. Temel Hak ve Özgürlükleri sadece kendileri için savunurlar.

Sahte Demokratlar sadece kendi dinlerini, mezheplerini, ırklarını, milliyetlerini ön plana çıkarır ve genel politikalarını bu çizgilerde oluşturarak Demokratik Rejim’in altını oyarlar demiş bence de doğruda demiş.

Gerçek demokratlar toplumunun ve halkın güvencesidir,

demokratların güçlü olduğu toplumlarda ne halk düşmanlığı kolay at oynatabilir, ne de sahte demokratlar laiklik ve özgürlük alanlarını bulandırabilirler.

Sahteliğin çok olduğu yerde,"gerçeği" fark etmek zordur...

Maalesef Emperyalizm girdiği her ülkede, herşeyin sahtesini üretmiş...

Sahte Dindarlar,

Sahte Milliyetçiler,

Sahte Demokratlar,

Sahte Cemaatler,

Sahte Dostluklar,

Sahte Sevgiler,

Sahte Vatanseverler,

Sonuç olarak, ülkede yaşayan gerçek demokratlar, kısacık zamana çok şey sığdırdılar, işlerinden aşlarından oldular ama onursuz olmadılar. Bir parya gibi kendi ülkelerinde horlandılar, dışlandılar fakat  ümitlerini  yitirmediler. Haksızlıkların karşısında oldular hiçbir zaman ikiyüzlü olmadılar. İnandığı değerlere sahip çıktılar. Kumpaslara ve ayak oyunlarına karşı dik durdular. Gerçek demokratlar Demokrasiyi savunan gerçek yurt severlerdir.

Bu müthiş insanları saygıyla anıyorum.

TÜİK geçenlerde yayınladığı verilerine göre, Türkiye ekonomisinin büyüme oranı 2022 ilk çeyrekte önceki yılın aynı çeyreğine göre % 7.3 olarak büyüdüğü kamuoyuna duyurdu. İlan ettiği bu büyüme, gerçek büyüme olmayıp, enflasyonun getirdiği normal büyümedir. Bu nedenle bu büyüme toplumda bir alt ve üst sınıf kavramını derinleştirecek, gelirin bölüşümde sorunları beraberinde getirecektir. 

Ülkemizde olduğu gibi enflasyonun yüksek olduğu ülkelerde büyüme olmazsa stagflasyon denen ekonomik durgunluk olur. Bu durumda çok nadir görünen bir olaydır. Yüksek enflasyon büyümeyi de yanında getirir. Sorun şu ki büyüme oranı enflasyondan küçükse bu büyümeye iktisatçılara göre, hormonlu büyüme hane halkını fakirleştiren büyümedir.

Ülkemizde yaşanan gerçek enflasyon üç hanelere yaklaşmış durumda. Temel gıda maddelerinde artışı vahim noktaya gelmiş ve bütün ekonomik verileri alt üst etmiştir. Üç haneli yüksek enflasyonda hiçbir büyüme oranı, sağlıklı bir ekonomi oluşturamaz. Gelirin adaletli dağıtılması söz konusu değildir. Sadece bir avuç zenginin dahada zenginleşmesine sebep olur.

AKP İktidarında "büyüme oranı" yoksuldan zengine aktarılan sermaye oldu. TÜİK'e göre ilk 3 ayda aktarılan sermaye %7.3 dür. Bu rakamlarında TÜİK tarafından diğer verildede olduğu gibi maniple edildiğini söylemek yanlış olmaz. Asıl sorun şu ki hane halkı olarak, Büyüme orani olan %7.3 den kendilerine düşen payı alıp almadığıdır. 

Mesela işsizlere çalışanlara emekli dar gelirlere bu büyüme ne kadar yansıdı bu kesimlerin refahı yükseldi mi? Eğer yükseldi ise o zaman gerçek büyüme olduğunu söyleyebiliriz.

Ayrıca Cari açığa dayalı büyüme servet azalmasına neden olan bir büyümedir.  Başka bir ifade ile Türkiye’nin, yoksullaşmasına neden olan b ir büyümedir. Büyüme, üretilen mal ve hizmetlerin toplam değerinin yani zenginliğin artmasıdır. Asıl mesele bu artışın kimin cebine ne kadar girdiğidir.

Devletin kurumlarının verilerine göre, Türkiye ekonomisi % 7,3 büyümüş. Sanayi % 7,4 ile bu büyümeyi domine etmiş. Böylece ilk üç ay memlekette üretilen mal ve hizmetlerin toplam değeri yaklaşık 2,5 trilyon liraya, döviz cinsinden 180 milyar dolara yükselmiştir.

İşte bu artıştan kimler ne kadar pay almış buna bakmak gerekiyor.

TÜİK büyüme rakamlarının açıklandığı gün, İSO 500 sonuçları da açıklandı. 2021 verileri bir avuç zenginin her türlü ekonomik kriz ve pandemiye rağmen, büyük oranlarda kazanç elde ettiklerini görüyoruz. 500 büyük şirketin satışları yüzde 74, ihracatları yüzde 34, faaliyet kârları yüzde 139 artmıştır. Oysa 500 büyük şirket karını %139 arttırdığı 2021 yılı boyunca milyonlarca asgari ücretli 2825 liraya çalıştı. Sene sonunda zenginler karlarını kasalara istifledikten sonra, işçilerilerede mükâfat olarak 4253 liralık yeni asgari ücret oldu. Hükümet tarafından şov yapılarak açıklanan asgari ücret, 2022 yılının ilk çeyreğinde  yüksek enflasyon karşısında eridi.  Tl’nin değer kaybetmesi nedeniyle 4253 liranın yetersiz kaldı. Bu nedenle, yılın ilk aylarından itibaren İşçi sendikaları asgari ücretin yeniden yükseltilmesi için hükümete talepte bulundular. 

Sonuç olarak:

Küresel büyüme 2023 sonuna kadar yavaşlamaya devam edecek ve gelişmekte olan ekonomiler için “sert iniş” riskini daha da arttıracaktır.

Bu nedenle, yapısal ekonomik reformların yapılması yanında, bir program dahilinde üretimi güçlendirecek projelerin devreye sokulması ile istihdamı artırmak önemli bir konu haline gelmiştir.

Asya, Afrika, Avrupa kıtaları arasında yer alan 8.500 yıllık bir mihenk taşı. 

Ege’nin kalbi, Türkiye’nin gözdesi. 

Ortak ülkümüz, bu kenti daha aydınlık yarınlara taşıyabilmek. 

Hepimiz bunun için çalışıyoruz. 

Son Oda-Borsa seçimlerinin ardından bu amaçla güç birliği yaparak önemli iş birliklerine imza attık. Kentteki ekonomi STK’ları bir yandan kendi alanlarında icraatlarını sürdürürken, diğer yandan İzmir ekonomisine değer katacak Tarıma Dayalı İhtisas Organize Sanayi Bölgelerinin kurulması için yoğun bir çaba gösterdi. 

Bunun neticesi olarak da... 

• Dikili’de Sera;  
• Bayındır’da Çiçekçilik;  
• Kınık’ta Bitkisel Üretim; 

• Bergama’da Süt Organize Sanayi Bölgesi... 

…gibi kalıcı ve katma değerli Tarıma Dayalı İhtisas Organize Sanayi Bölgeleri projelerinin hayata geçirilmesi alanında kısa sürede ciddi mesafe kat ettik. 

İzmir Ticaret Borsası olarak, A’dan Z’ye mükemmel kurgulanmış bir üretim süreci yaratabilmek adına, Tarıma Dayalı Organize Sanayi Bölgeleri ile eş zamanlı olarak özgün bir projeye daha start verdik. 

Bildiğiniz gibi Tarım ve Orman Bakanlığı - TAGEM’e - bağlı Menemen’de bulunan Uluslararası Tarımsal Araştırma ve Eğitim Merkezi Müdürlüğü’nde faaliyete geçecek olan İzmir Tarım Teknoloji Merkezi projemizde tüm yasal prosedürleri tamamladık. 

Merkezin inşası için çalışmalarımız sürüyor. 

İTTM; genç girişimcileri, akademisyenleri, üreticileri, yatırımcıları, tarım alanında faaliyet gösteren sivil toplum kuruluşlarını aynı çatı altında buluşturan bir ‘Living Lab’ yani “Yaşayan Laboratuvar” görevi üstlenecek. 

Türk tarımının Silikon Vadisi olacak. 

Yeni nesil teknolojilerin tarımsal üretime katılmasını sağlayacak. 

Üretimde verimliliği artırırken, su tüketiminde ve emek gücünde tasarrufu getirecek. Sürdürülebilir tarımsal üretim potansiyelimizi de katlayacak. 

İTTM ve Tarıma Dayalı İhtisas Organize Sanayi Bölgeleri; İzmir’in tarımda sahip olduğu büyük gücü birkaç adım ileri taşıyarak küresel anlamda öne çıkan bir oyuncu olmasında güçlü rol oynayacak. 

Bundan da İzmir kazanacak, Ege kazanacak, Türkiye kazanacak. 

Sözlerime başlarken de vurguladığım gibi bugün kısa ve farklı bir konuşma yapmak istiyorum. Pandemi, iklim krizi ve kuzeyimizdeki savaşın neden olduğu küresel ekonomik sorunlardan değil gelecekten söz etmeyi arzuluyorum. 

Çünkü dünyada her şey yıkılsa bile gelecek yerinde durur... 

Ve eğer gelecek hakkında düşünmezseniz asla bir geleceğiniz olmaz. 

Bu nedenle gelin hep birlikte gelecekteki İzmir’in hayalini kuralım... 

• Tarım alanında Ege’nin ortak gücüyle hareket edip Hollanda’ya kafa tutan... 
• Avrupa’nın en büyük tarım ve gıda fuarına ev sahipliği yapan... 
• Ege’nin tamamını ve belki de Türkiye’nin çok önemli miktardaki elektrik ihtiyacını yenilenebilir kaynaklardan karşılayan... 
• Adnan Menderes Havalimanından dünyanın her yerine uçulabilen, her noktasından sefer düzenlenen... 

• Ve yine ülkemizde kent içinde fosil yakıt kullanan araçların yasaklandığı ilk kent olmayı hedefleyen... 
• Yüksek teknoloji sanayi üretiminde Türkiye’nin açık ara merkezi olan... 

• Ve dünyanın en önemli gastronomi merkezlerinin başında yer alacak bir İzmir... 

Benim hayalim böyle bir İzmir. 

Belki de bu söylediklerim imkânsız değilse bile zor hayaller gibi gelebilir pek çok insana... 

Böyle düşünenler için uzaklardan değil yakınımızdan, içimizden, ülkemizden bir örnek vermek isterim. Bir bakkal dükkânından Türkiye’nin en büyük sanayi imparatorluğuna yürüyen rahmetli iş insanı Vehbi Koç’un dediği gibi: 

Geçmiş günün olayları ile uğraşacağına geleceği düşün... 

Bu nedenle birlikte hayal kurmaya devam edelim... 

Sonra da o hayalleri nasıl gerçekleştireceğimizi yine birlikte düşünelim. 

Covid-19 pandemisi ve iklim krizi gölgesinde, tüm dünyada sürdürülebilir gıda arzını ve adil gıda tüketimini sağlamak giderek zorlaşsa da ülkemizde, gıda enflasyonuna rağmen sofralarımızda gıda eksik olmuyorsa bu fedakar çiftçilerimiz sayesindedir. Yüreklerini ve emeklerini ortaya koyan çiftçilerimiz, gıda güvencesinin, gıda güvenliğinin, gıda egemenliğinin, gıda etiğinin garantörleridir.  Bu nedenle, çiftçilerimizi desteklemek zorundayız. 2006 yılından bu yana yasa gereği milli gelirin yüzde 1’i oranında verilmesi gereken ancak verilmeyen destekler nedeniyle alacaklı olan çiftçilerimize borcumuzu ödemek zorundayız. Çiftçimiz kazanırsa ülke kazanır, çiftçimiz kazanırsa gelecek nesiller kazanır. 

İzmir Tarım Grubu (İTG) olarak, çiftçilerimizin kendi bayramlarını buruk bir şekilde kutladığını üzüntü ile görmekteyiz. Çözüm günü kurtarmaktan değil, uzun vadeli ve kalıcı politikalar çerçevesinde üretim ve ürün planlaması yaparak, çiftçilerimiz için istikrarlı ve sürdürülebilir bir gelir modeli yaratmaktan geçiyor. Çiftçilerimizi üretim, hasat ve pazarlama süreçlerinde daha donanımlı hale getirmek,  etkin teknoloji kullanımı konusunda desteklemek için mesleki gelişimlerini sağlayacak modeller geliştirmelidir.  

Çiftçi olmazsa gıda olmaz, gıda olmazsa hayat olmaz! Çiftçi varsa hayat var! İzmir Tarım Grubu bu gerçeğin farkındadır.

“Gerçekte 1 Mayıs’ın elde ettiği çok büyük başarının nedeni, işçi sınıfıyla ilintili, başkalarıyla paylaşılmayan ve dahası işçilerin kendi eylemleri sayesinde zorla kazanılmış tek bayram olmasıydı. Bunun da ötesinde, görünmez olanların açık gösteri yaptıkları ve en azından bir günlüğüne egemenlerin resmi alanını ve toplumu ele geçirdikleri gündü.”

1 Mayıs’ın daha etkileyici bir anlatımına başka yerde rastlamadığımı söylemeliyim.

Sadece işçilerle ilgili olan ve başkalarıyla paylaşılmayan bir bayram günü… Bu nedenle 1 Mayıs enternasyonaldir. 1 Mayıs’a kadar Avrupa’daki tüm düzenli tatil günleri dini tatillerdir.

Başka…

Yine Hobsbawn’a kulak verelim:

“Bütünüyle gelecek odaklıdır. Geleceğin ne getireceği tam olarak belli değildi, yalnızca güzel olacaktı ve gelişi kaçınılmazdı. 1 Mayıs’ın başarısı, onu gelecek için bir gün olmanın ötesinde, bir şenlikten ve gösteriden fazlasına dönüştürdü.”

1 Mayıs’ın ortaya çıkışındaki güçlü motivasyonlardan biridir yarını fethetme duygusu. 1890’ların varlığını kanıtlamış işçi sınıfından ve henüz ihanet etmemiş II.Enternasyonal ile kurduğu siyasi temsiliyetten kaynaklanmaktadır. Gerçekten çok güçlüdür.

1890’da işçilerin genel oy hakkı, sekiz saatlik işgünü talebi gibi çok önemli mücadele gündemleri bulunuyordu. 1 Mayıs, bu gündemler ile işçi sınıfının yeni bir düzen arayışının bağlantısının kurulması anlamına da geliyor.

Yarını fethetmek bugünü kazanmakla başlar. Gelişi kaçınılmaz olan güzel gelecek, bugün verilen mücadele saklıdır. İşçileri kalabalık topluluklar olmaktan çıkarıp bir sınıf haline getiren de bu mücadelenin kendisidir. O yoksa ne bir sınıftan ne de bir gelecekten söz edilebilir. 1 Mayıs işte bu nedenle işçi sınıfı mücadelesinde geçmiş-bugün-gelecek bağlantısıdır.

Yasal 8 saatlik işgünü talebini tüm otoritelere duyurma amacıyla uluslararası bir gösteri yapma kararı, II.Enternasyonal’in 1889 tarihli ilk kongresinde alındı. Toplantı tarihi Fransız devriminin yüzüncü yıl dönümüdür ve kararı alan kongrenin toplandığı kent devrimin başkenti Paris’tir. Bu denk gelişi 1 Mayıs’a dair sözünü ettiğim geçmiş-gelecek bağlantısı için kanıt sayacak değilim elbette ama bazen tesadüfler çok güzeldir.

İlk 1 Mayıs gösterisi 1890 yılında yapıldı. Perşembe gününe denk geliyordu. Oysa ne II.Enternasyonal’in ne de Amerikan Emek Federasyonu’nun eşzamanlı çağrısında herhangi bir “iş bırakma” kararı yoktu. Patronlar ve hükümetler, işçilerin iş bırakıp gösterilere katılmasını önlemek için tedbir arayışlarına girdiler. Hamburg birahanelerinde sivil polislerin, işçiler arasındaki tartışmaları raporladıkları biliniyor. Kimi ülkeler yasaklama getirdi. “Zor” sermaye sınıfının daha ilk kutlamadan sarıldığı silah oldu.

Her şeye rağmen işçiler ilk 1 Mayıs’ı büyük coşkuyla ve pek çoğunda iş bırakarak kutladı. Londra birkaç yüz bin işçiyle Hyde Park’ta toplandı. Rus imparatorluğunun Avrupa’da kalan bölgelerinde kitlesel gösteriler yapıldı. Doğu Avrupa’da, özellikle Balkanlar’daki kutlamalar çok başarılı oldu. Viyana’daki gösterileri Engels, Avrupa’nın en görkemli 1 Mayısı olarak anlattı.

Sonrasında 1 Mayıs hiç gündemden düşürülemedi. İçeriksizleştirme girişimleri başarılı olamadı. Yasaklara rağmen tüm dünyada işçiler bir şekilde sözünü söyledi.

Hobsbawn’ın dediği gibi, 1 Mayıs görünmez olanları görünür yapıyor ve bir günlüğüne de olsa, egemenlerin resmi alanını ve toplumu işçi sınıfı ele geçiriyor.

Bu ayırt edici günü taçlandıran olay, tartışmasız işçi sınıfının iktidarı ele geçirdiği Ekim Devrimidir. Sovyetler Birliği’nde 1 Mayıs kelimenin gerçek anlamıyla işçi sınıfı için bir “bayrama” dönüşmüştür.

Evet, 1 Mayıs işçi sınıfının “kendi eylemi” sayesinde ve “zorla” kazanılan tek bayramdır. Türkiye’nin geç kapitalistleşmiş oluşu, Türkiye işçi sınıfının nitel ve nicel olarak yavaş gelişimi, bizim 1 Mayıslarımız için de bu gerçeği değiştirmiyor. Genç Cumhuriyet’in işçi sınıfı, 1927’ye kadar her 1 Mayıs’ta “biz de varız” demeye çalıştı, sonraki yasaklı 49 yıl boyunca, çoğu zaman komünist kadroların öncülüğünde kâh bir fabrikanın bahçesine atılan bildiriyle, kâh iki duvar arasına asılan elde boyanmış bir pankartla 1 Mayıs’ta sözünü söylemeyi denedi.

Türkiye, sınıflar mücadelesinin çok sert yaşandığı bir ülkedir. 1 Mayıslarımızın tarihi bunun kanıtıdır. Ama bu sertlik bizim 1 Mayıslarımızın dünyadaki diğer örnekleri içinde öne çıkmasını engelleyememiştir.

İlk gösterinin ardından 132 yıl geçti. Şimdi işçi sınıfı her yıl olduğu gibi bir kez daha tüm dünyada aynı gün sahneye çıkacak. Bunların kiminde zayıf kalacak, kiminde güçlü olacak, kiminde yasaklı tutulacak, kiminde özgürce meydanları dolduracak. Ama 132 yıldır değişmeyen tek şey 1 Mayıs’ın işçi sınıfı için gelecekle kurduğu bağın anlamı olacak. O gelecekte sınıfsız, sömürüsüz, eşit ve özgür bir düzen mutlaka kurulacak.