Yaşamakta olduğumuz pandemi süreci, zihinsel gücümüzü ve sosyo-ekonomik ilişkilerimizi etkilemiş, toplumdaki mevcut eşitsizlikleri derinleştirmiştir. Bu sebeple, virüs sonrası nasıl yaşayacağımızı, nasıl seyahat edeceğimizi, yitirmiş olduğumuz insani kayıp, maddi ve manevi değerlerimizi, acılarımızı nasıl tamir edeceğimizi şimdiden kestirmemiz çok mümkün görülmüyor.
Bu düzlemde yaşayan insanlar olarak hepimiz, aynı üzüntüleri, aynı umutları, aynı potansiyeli paylaştık. Covid-19 salgını bize ne kadar birbirimize bağlı olduğumuzu hatırlattı. Bir kişiye olanlar kısa sürede dünyamızın bir ucundaki birçok insanın bilgisine ulaştı ve birçok insanı etkiledi.
Bu nedenle, gönül rahatlığı geliştirmeye çalışmak ve hiç görmediklerimiz de dahil olmak üzere başkaları için neler yapabileceğimizi düşünmek hepimizin görevi oldu. Bu kadar çok insanın acı çektiği bir zamanda endişe ve korku hissetmek doğal olsa da sakin ve metanetli davranarak başkalarına ve kendimize yardım edebiliriz.
İnsanı ve ailesini etkileyen şeylerin hepimiz tarafından ele alınması gerektiğini bize hatırlatan mevcut küresel sağlık krizi, başta çevre olmak üzere diğer birçok sorunun da ulusal ve uluslararası işbirliği neticesinde çözüme kavuşabileceğini tüm dünyaya bir kez daha hatırlattı. Nihayetinde bu süreç bize, insanlığın gelişimde bir olduğumuz, birlikte olduğumuz takdirde bir şeyleri başarabileceğimizi göstermiş olsa da anlaşılan bazı ülkeler hala ders almamışlar. Öyle ki bu ülkelerin, dayanışma ve yardımlaşma adına katkıda bulunmamaları yada yok denecek kadar yetersiz katkıda bulunmaları, dış dünyada neler olduğunu ve yoksul ülkelerde insanların ölüyor olmalarını önemsemediklerini bize aşikar bir şekilde göstermektedir.
Pandemi, ülkeler arasındaki eşitsizliği net bir şekilde ortaya koydu. Zengin ülkeler, aşı stoku yaparken yoksul ülkelerin aşı temin edebilmeleri dahi sorun teşkil etti. Emperyalist güçler, Hindistan’da önce binlerce insanın ölümüne seyirci kalsalar da kamuoyu baskısı nedeniyle sonrasında kısmen ekipman desteği vermeye başladılar. Umarım bu yardımları arttırarak kısa zamanda yaraları sarmış ve pandeminin hızını durdurmuş olurlar.
Asıl sorun; pandemi sonrası dünyada ve ülkemizde yaşanacak sosyal patlamalar ile toplumsal tepkiler ve olası sağlık krizinin ekonomik krize dönüşmesiyle dar boğazda bulunan ülkeler için büyük sorun olacak olmasıdır. Öz kaynakları yeterli olan ülkeler, bu geçişi daha az zamanda ve kolaylıkla atlatabilecekken bizim gibi kaynakları kıt olan ülkeler, bu süreci bitmesi gerekenden daha uzun süre ve büyük sorunlar içinde geçirebilir.
Uzman bilim adamların görüşlerine göre; Pandemi nedeniyle talihsiz bir azınlık için, belki de % 10 ila 15, hayat normale dönmeyecektir. Devlet ve bizler bu tür insanlarımıza yardımcı olarak iyeleşmelerini ve normal hayata dönmelerini sağlayabiliriz.
Pandemide yakınlarını kaybeden insanlar üzerinde yarattığı psikolojik etkileri ve ruhsal travmaları çözerek normal hayata dönüşlerine yardımcı olacak ücretsiz merkezler kurularak onları rehabilite etmek devletlerin aslı görevidir. Bu hizmetin yerine getirilmesi sırasında yüksek maliyetler oluşabilir. Onun için hükümetlerin şimdiden bütçeden bir fon ayırmalarında yarar olacaktır.
Yine pandemi nedeniyle işini kaybetmiş çalışanlara ve işyerini kaybetmiş iş sahiplerine nakit maddi destek vermek ve yaralarını sarmak için bütçeden sosyal destek fonu ayırmalıdırlar.
Ayrıca pandemi nedeniyle borçlanmış kişilere ve küçük esnafa faizsiz uzun vadeli finansman sağlayarak yardımcı olmak zorunda kalacakları için şimdiden gerekli çalışmaların yapılması önemlidir.
Pandemi nedeniyle, eğitimde yarattığı eşitsizliği giderecek çalışmaların ivedi yapılması için gerekli kararların alınması ailelerin ve öğrencilerin endişelerin giderecektir.
Kısaca bu mağduriyetlerin giderilmesinde devlet olarak yardımcı olunmazsa ileride düzeltilmesi zor olacak sosyal ve toplumsal tepkiler ve ekonomik kriz derinleşebilir.
Hükümet olarak, öncelikle ekonomiyi düzeltip, daha sonra tüm mağdur olmuş kesimlerin sorunları dinlenerek taleplerin tespitini yaparak şimdiden ülkenin refaha ulaşmadaki doğru yol haritasını belirlenerek bu yönde projeler geliştirilirse, önümüze çıkacak tehlikeleri rahatlıkla karşılayabiliriz.
