Ülkemizde yıllardır süre gelen ve bir türlü çözemediğimiz işsizlik sorunu, 2020 yılında pandemi nedeniyle daha da artarak büyük ve çözülmesi gereken önemli bir sorun olarak karşımıza çıkıyor.
Öncelikle bu sorunun çözülebilmesi için, hükümetin kontrolünde bulunan TÜİK önemli bir kurum olarak bağımsız hale getirilmelidir. Veri tabanının yenileyerek gerçek işsizlik ve istihdam verileri kamuoyu ile paylaşmalıdır. Paylaşılan bu verilerin başta Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı olmak üzere, işçi ve işveren temsilcileri ile iktisatçı akademisyenlerin incelemesine ve tartışılmasına imkan sağlamalıdır.
Tüm bu çalışmaların neticesinde alınacak görüş ve öneriler doğrusunda bir yol haritasının belirlenerek kısa, orta ve uzun vadeli planlamaların yapılması sorunların çözülmesinde yararlı olacaktır.
TÜİK’in mevcut yapısı ile paylaştığı veriler gerçekleri yansıtmadığı, birilerinden aldığı talimat ile maniple ediliyor olması sorunların çözümlenmesinde büyük bir handikap oluşturmaktadır.
Örnek verecek olursak; TÜİK‘in geçtiğimiz günlerde yaptığı 2020 yılında işsizlik oranının yüzde 12-13 oranında olduğunu ve işsizliğin geçmiş yıllara oranla düştüğü yönündeki yanıltıcı açıklamaları, kamuoyunda güvenilirliğini ve inandırıcılığını yitirmektedir.
Biliyoruz ki pandemi nedeniyle birçok işletme kapanmış ve yüzlerce işçi işinden olmuş, bunların bir kısmı hükümetin yetersiz miktarlarda ödediği teşviklerle hayatlarını idame ederken bir kısmı da kendi kaderlerine terk edilmiştir.
Gerçek işsizlik oranının, TUİK’in açıkladığı rakamlardan çok yüksek olduğu, kamuoyu araştırmaları ve işçilerin temsilcisi olan sendikaların belirttiği üzere yüzde 24’ler civarında olduğu görülmektedir. Bu da istihdamın bir yılda 896 bin kişi azalarak, istihdam oranının yüzde 43,6’ya gerilediğini göstermektedir. İstihdam oranının gelişmiş ülkelerde yüzde 70‘in üzerinde olduğunu dikkate aldığımızda, ülkemizde istihdamın düşük seviyelerde olması önümüzdeki yıllarda büyük sorunlar yaşayacağımızın işaretidir. Kadınlar, Covid-19’dan daha fazla etkilenmiş olup, kadın istihdamı yüzde 6,3 azalmıştır. Ülkemizde genel işsizlik oranının büyük bir kısmını genç işsizlerin oluşturması da ileri ki yıllar için büyük bir sıkıntı olacaktır.
Ayrıca herhangi bir sosyal güvenlik kurumuna bağlı olamayanların sayısı ise, ülkedeki istihdamın yüzde 33’ünü oluşturması da büyük bir sorun olarak karşımızda duruyor.
İşte tüm bu olumsuzluklara karşı, etkili ve uygulanabilir tedbirler alarak, bu kötü gidişe “Dur!” diyebilmek mümkündür.
Biliyoruz ki, Herkes için kapsayıcı ve sürdürülebilir ekonomik büyümeyi, istihdamı ve insana yakışır işi teşvik etmek, herkes için insana yakışır işler yaratmak ve yaşam standartlarını bir plan dahilinde iyileştirmek ülkemizi yönetenlerin görevidir.
Diğer önemli bir konu ise, ayrıntılı bir eylem planı geliştirmekle olacaktır. Düzgün bir şekilde tasarlanıp uygulanan geçici gelir desteği ve aktif işgücü piyasası politikaları, krizin istihdam üzerindeki etkilerini hafifletmede yardımcı olabilir.
İşten çıkarılmış işçileri desteklemek için genellikle kullanılan ilk yaygın yaklaşım olan, ülkemizde olmayan işsizlik sigortası, işten çıkarılma yasağı ve sosyal yardım programları dahil olmak üzere geçici gelir destekleri pandemi döneminde bir sistem dahilinde devam ettirilmelidir.
Devam eden COVID-19 salgını nedeniyle işsizlikteki artışın, önemli ekonomik, sosyal ve psikolojik sonuçlar yaratacak olması, ciddi bir zorluk oluştursa da, dikkatli kamu politikası müdahaleleri, işyerinden edilmelerin maliyetlerini azaltmaya yardımcı olabilir.
Diğer önemli bir çözüm yolu ise, işveren üzerindeki vergi ve sigorta giderlerinin düşürülerek teşvik oranlarının yükseltilmesi olacaktır. Böylelikle oluşacak yeni iş alanları, işsizlere yeniden iş bulma fırsatı verecek olup ülkemizin istihdam oranının yükselmesine de faydası dokunacaktır.
